logo

U bent hier

Waarschuwingsbericht

Opgelet! Dit event heeft al plaatsgehad.

Een communicatieve en participatieve justitie? Een onderzoek bij het openbaar ministerie als hedendaagse bestraffer

vrijdag, 29 september, 2006 - 17:00
Campus: Brussels Humanities, Sciences & Engineering campus
Faculteit: Law and Criminology
D
2.01
An Raes
doctoraatsverdediging

De laatste jaren is het thema van communicatie en participatie binnen de bestraffing steeds meer in de belangstelling komen te staan, zowel op theoretisch vlak als op beleidsmatig vlak en in de praktijk op het terrein. Vanuit een actor die in de hedendaagse bestraffing op de voorgrond is getreden, zijnde het openbaar ministerie, hebben we in ons proefschrift een onderzoek gedaan naar een communicatieve en participatieve justitie.1 We zijn vertrokken vanuit de vraag of de minnelijke schikking en de bemiddeling in strafzaken als vormen van een justitie met participatieve, consensuele en onderhandelende aspecten op het niveau van het openbaar ministerie in de praktijk uitmonden in een communicatieve en participatieve justitie/horizontale justitie of ze daarentegen veeleer blijven aanleunen bij een verticale justitie. Dit roept echter ook dadelijk de vraag op wat communicatie en participatie zou moeten inhouden binnen bestraffing.

In het theoretisch deel belichten we vooreerst het strafrechtelijk beleid waarbinnen het openbaar ministerie als hedendaagse bestraffer en de aandacht voor een communicatieve en participatieve justitie op de voorgrond is getreden. Vervolgens geven we verschillende ‘ideaaltypes van de strafrechtspleging’ weer. Er kan niet worden gesproken van één model van een communicatieve en participatieve strafrechtspleging. Maar er bestaan verschillende opvattingen over de strafrechtspleging en over de mate van en ruimte voor communicatie en participatie, wat samenhangt met de erin vervatte achterliggende visie op mens en maatschappij. Meer bepaald hebben we aandacht voor de “restorative justice” benadering, de “fair trial” benadering vanuit een rechtstheoretisch/rechtsfilosofisch relationeel denken, en een communicatieve strafbenadering die een combinatie maakt van aandachtspunten uit de “restorative justice” en de “fair trial” benadering.

In het empirisch deel bespreken we de resultaten van ons empirisch onderzoek bij het openbaar ministerie. Meer bepaald is kwalitatief onderzoek verricht op het parket van Brussel naar de minnelijke schikking bij verkeersmisdrijven, de minnelijke schikking bij milieucriminaliteit en de bemiddeling in strafzaken. Vanuit onze theoretische concepten gaan we na of deze praktijken uitmonden in een communicatieve en participatieve justitie/horizontale justitie of ze daarentegen veeleer blijven aanleunen bij een verticale justitie. Het geeft een aantal spanningsvelden aan omtrent een communicatieve en participatieve justitie.