logo

U bent hier

Waarschuwingsbericht

Opgelet! Dit event heeft al plaatsgehad.

Diversiteit en recht. Een onderzoek naar de contextualiteit van het recht, met bijzondere aandacht voor de Maleisische Casus

vrijdag, 24 februari, 2006 - 15:00
Campus: Brussels Humanities, Sciences & Engineering campus
Faculteit: Law and Criminology
auditorium Q.d
Karin Meerschaut
doctoraatsverdediging

Het proefschrift “Diversiteit en Recht. Een onderzoek naar de contextualiteit van het
recht, met bijzondere aandacht voor de Maleisische casus” gaat uit van de vaststelling dat
in de huidige periode van mondialisering de hedendaagse samenlevingen steeds meer
worden geconfronteerd met spanningen en conflicten die verband houden met de
aanwezigheid in hun schoot van een grote diversiteit/pluraliteit aan waarden, visies,
culturen, waarheden, etnische groepen, ethische/religieuze overtuigingen en natuurlijk
ook belangen. Het proefschrift strekt tot een rechtsvergelijkend en -theoretisch onderzoek
naar de verhouding tussen recht en maatschappelijke diversiteit, met dien verstande, dat
deze analyse steeds wordt gevoed door een wisselwerking met een gecontextualiseerde
doorlichting van de situatie in Maleisië.

De verhandeling is opgebouwd uit twee delen. Het eerste deel spitst zich toe op het
pluralistische rechtsstelsel van Maleisië en de wijze waarop het beleid, het recht en de
instellingen daar omspringen met de bestaande maatschappelijke diversiteit. Maleisië is
terzake een uitermate interessant land daar het getekend is door een zeer uitgesproken
diversiteit op het vlak zowel van taal, etniciteit en religie, als van recht. Als gevolg van
zijn geschiedenis is het Maleisische rechtsstelsel gekenschetst door talrijke vervlochten
tradities: een hindoeïstische, een islamitische, een aziatische (cf. de adats) en een
common law (tengevolge van het Britse koloniaal verleden) rechtstraditie. In Maleisië
worden verschillende gemeenschappen onderscheiden (de malays, de Chinezen, de
Hindu's en de natives) waarvan sommigen, vooral wat betreft familierecht, ressorteren
onder een ander regelsysteem

In het tweede deel worden vervolgens een aantal theoretische perspectieven belicht. In
het bijzonder wordt vanuit het perspectief van het Maleisische rechtsstelsel, een blik
geworpen op een aantal academische debatten die vandaag volop in de internationale
belangstelling staan. Enerzijds het debat omtrent de normatieve grondslagen van een
democratische rechtsstaat, de inrichting van pluriculturele samenlevingen en over de
erkenning van minderheidsrechten op cultureel (religieus en linguïstisch) en
familiaalrechtelijk vlak. In vergelijking met België bestaat er in Maleisië immers een
grotere erkenning in het recht van de diversiteit van collectieve identiteiten. Zo krijgen
diverse etnische en/of religieuze groepen een verschillende behandeling op vlak van
familierecht. In deze context komen dan ook volgende vragen aan bod: in hoeverre
kunnen etnische of religieuze groepen hun leven inrichten naar eigen gewoonten en
rechtsopvattingen, zonder daarmee de legitieme grenzen van het project van een
democratische rechtsstaat te overschrijden? Zijn het gelijkheidsbeginsel en erkenning van
culturele identiteit te verzoenen? Wat met gelijkheid tussen groepen? Wat leert het
Maleisische rechtssysteem ons hierover? Is de erkenning van een grotere collectieve
diversiteit in recht wel verenigbaar met het individuele gelijkheidsbeginsel en de
individuele rechten en vrijheden? Anderzijds en tenslotte wordt stilgestaan bij de actuele
kritieken op de traditionele classificaties van rechtsstelsels en rechtstradities binnen de
macro-rechtsvergelijking, alsook bij de kritieken op de statelijke of monistische
concepties van recht. Zowel de traditionele classificaties als de monistische concepties
negeren in grote mate juridische diversiteit en rechtspluralisme.

De relevantie van dit onderzoek ligt niet in het aanreiken van pasklare oplossingen,
concrete beleidsmaatregelen of concrete aanbevelingen voor wetgevende en institutionele
hervormingen. Zoals uit de conclusies blijkt gaat het eerder om een aanzet of uitnodiging
tot een andere manier van denken over de problematiek van maatschappelijke diversiteit
en recht. Een manier van denken waarin sterk de nadruk wordt gelegd op de nood om,
voorbij abstracte principes en ten aanzien van elke casus, te vertrouwen op de stap voor
stap constructie (en herconstructie) van een gemeenschappelijke wereld waarin
verschillen zowel met als naast elkaar kunnen bestaan. Met andere woorden hoopt dit
proefschrift bij te dragen tot de versterking van het perspectief waarbinnen hoge prioriteit
wordt gegeven aan de contextuele uittekening van oplossingen, beleidsmaatregelen en
hervormingen.