logo

U bent hier

Waarschuwingsbericht

Opgelet! Dit event heeft al plaatsgehad.

To Judge and Be Judged: Spontaneous and Intentional Judgments of One’s Self and One’s Social Environment

maandag, 18 september, 2006 - 17:00
Campus: Brussels Humanities, Sciences & Engineering campus
Faculteit: Psychology and Educational Sciences
D
0.05
Bert Timmermans
doctoraatsverdediging

Iets of iemand beoordelen klinkt een beetje onkies in het huidige klimaat van political correctness. En toch. Een van de meest cruciale aspecten van ons leven is net het beoordelen van situaties, van anderen of van onszelf. Waarom? Omdat het vormen van oordelen neerkomt op het toekennen van een label aan de wereld die we ervaren, gebaseerd op die ervaring. Zo’n oordeel is dus niet alleen een manier om goed van slecht te onderscheiden, maar ook een manier waarop we beslissen wat iets of iemand is: deze bessen zijn eetbaar, dit stuk moeras is gevaarlijk na regen, deze persoon is agressief dus ik pas maar beter op, enzovoort. Op die manier kennen we eigenschappen en waarden toe aan objecten, situaties en mensen, onszelf inbegrepen, en worden we zelf dus ook contant beoordeeld. Deze labels zijn niet alleen waarden, maar een voorstelling van onze kennis van onze omgeving en laten toe gebeurtenissen in die omgeving te voorspellen. Als we iemand als agressief beoordelen zullen we de volgende keer wel uitkijken als we die persoon tegenkomen. De vorming van oordelen en het beoordeeld worden is zo cruciaal, dat het vaak onbewust en automatisch gebeurd, zonder dat we er hoeven bij na te denken, of zelfs zonder dat we er controle over hebben. Dit proefschrift gaat nu net over de mate waarin oordelen uitspreken en beoordeeld worden onbewust gebeuren, in vier verschillende domeinen binnen sociale psychologie.

Een hoofdstuk (2) gaat over spontane oordelen van causaliteit. Er is reeds aangetoond dat mensen bij een gebeurtenis spontaan, dus zonder dat het hun bedoeling is, de met de gebeurtenis geassocieerde oorzaken gaan activeren. Zo kan een trek van iemand (agressief) worden geactiveerd bij het lezen van “Johan slaat de jongen”. In dit onderzoek toon ik aan dat mensen ook spontaan oorzaken activeren die geen trekken zijn, maar slechts te maken hebben met specifieke, tijdelijke kenmerken van de situatie.

Het volgende hoofdstuk (3) focust op hoe we oordelen van causaliteit toeschrijven aan gebeurtenissen die een oorzakelijke ketting vormen die tot een bepaald resultaat leidt. Hier vind ik dat, wanneer 2 oorzaken in zo’n ketting equivalent zijn, mensen meer oorzakelijkheid toeschrijven aan de laatste, meest recente oorzaak. Dit blijkt het gevolg te zijn van sterkere associaties tussen deze laatste oorzaak en het uiteindelijke resultaat. Bovendien blijkt dat mensen meer oorzakelijkheid toeschrijven aan factoren als ze die al eens hebben zien samengaan met het resultaat, dus als er een zekere verwachting is opgebouwd op basis van eerdere ervaren of gelezen informatie.

Het laatste hoofdstuk van het eerste deel (4) zoomt meer in op hoe informatie verwerkt wordt. Meer specifiek ga ik na welke gelijkenissen er zijn tussen informatie die stap voor stap ervaren wordt (een beetje zoals een baby dingen leert) en informatie die ons beschreven wordt, expliciet aangeboden in samengevatte vorm (een beetje zoals we nieuwe informatie opdoen als volwassene, uit boeken edm). Hier toon ik aan dat, zelfs al krijgen we informatie heel expliciet in samengevatte vorm, we toch gedeeltelijk gaan terugvallen op eerder ervaren informatie die met die samengevatte informatie geassocieerd is. Ik toon aan dat we deze spontaan gaan activeren en dat de mate waarin deze associaties geactiveerd worden gerelateerd is aan ons oordeel dat we menen te vormen op basis van die samengevatte informatie.

Het hoofdstuk dat het tweede deel vormt (5) gaat over hoe het onbewust oordeel over onszelf beinvloed wordt door onze onbewuste waarneming van het oordeel van anderen. Hierin wordt aangetoond dat mensen hun zelfbeeld positief beïnvloed wordt als ze onbewust lachende gezichten en het woord “ik” aangeboden krijgen, en negatief als ze afkeurend kijkende gezichten en “ik” krijgen.

In zijn geheel toont dit proefschrift aan dat onbewuste processen een belangrijke rol spelen binnen verschillende vormen van sociale oordelen.