logo

U bent hier

Waarschuwingsbericht

Opgelet! Dit event heeft al plaatsgehad.

De nieuwe kleren van de keizer? Onderzoek naar de legitimatie van het begrip ‘vernieuwing’ in het Vlaams Cultuurbeleid

vrijdag, 16 juni, 2006 - 15:00
Campus: Brussels Humanities, Sciences & Engineering campus
Faculteit: Psychology and Educational Sciences
D
0.08
Wim De Pauw
doctoraatsverdediging

Cultuur en beleid: het is een lastig huwelijk. De ene partner – de
culturele sector - zit steeds om geld verlegen, maar is beducht voor
inmenging van bovenaf. De andere partner – het beleid – beschikt over
de middelen, maar geeft niets voor niets. In ruil voor subsidies drukt het
graag haar stempel op het culturele veld. Beiden hebben elkaar nodig,
maar koesteren andere verwachtingen ten aanzien van elkaar.

Gerrit Komrij omschreef de poging om cultuur en politiek aan elkaar te
koppelen ooit als het met naald en draad aan elkaar verbinden van twee
zeepbellen. Deze beeldspraak geeft al evenzeer de spanning aan die
doorheen het onderzoek haast continu komt boven te drijven. Dikwijls
gaat het hierbij om het spanningsveld tussen de artistieke vrijheid die
door de kunstenaar wordt opgeëist en de maatschappelijke relevantie
die vanwege de politiek wordt verwacht.

Dit ingebakken spanningsveld leidt vaak tot conflicten bij de uitvoering
van het cultuurbeleid. Tegelijkertijd maakt de ingebouwde tegenstelling
het cultuurbeleid ook tot een boeiend (onderzoeks)domein.

Sinds de jaren ’80 deed het begrip ‘vernieuwing’ een opvallende
intrede in het discours over cultuurbeleid in het algemeen en als
kwaliteitscriterium in het bijzonder. De afwezigheid van een duidelijke
omschrijving maakt ‘vernieuwing’ tot een leeg begrip waardoor het
vatbaar is voor willekeur en manipulatie.

In dit onderzoek wordt de legitimatie van het begrip ‘vernieuwing’
onderzocht vanuit verschillende wetenschappelijke disciplines:
historisch, sociologisch, filosofisch, politicologisch, … Tenslotte
worden de bevindingen getoetst aan de visie van de belangrijkste
vernieuwers binnen de podiumkunsten.

Het onderzoek brengt opmerkelijke resultaten aan het licht. De
alleenzaligmakende positie die het criterium vernieuwing momenteel
inneemt zorgt voor perverse effecten. Zo worden dossiers tot het
bekomen van subsidies dikwijls geschreven op het woordje
‘vernieuwing’: diens brood men eet, …

De in de culturele materie gespecialiseerde politici zijn van oordeel dat
het beleid terzake grondig moet geëvalueerd worden. ‘Vernieuwing’ is
een té vaak en té onbezonnen gebruikt kwaliteitscriterium, zo luidt het.
De podiumkunstenaars zelf (Jan Fabre, Jan Lauwers, Franz Marijnen,
Wim Vandekeybus, Luk Perceval, …) staan ook zéér kritisch tegenover
het gebruik van het begrip ‘vernieuwing’ als kwaliteitscriterium.
Sommigen onder hen gaan zelfs zover om te stellen dat ‘vernieuwing’
niet bestaat binnen de podiumkunsten.

Vandaar dat als titel voor dit onderzoek de metafoor van ‘De nieuwe
kleren van de keizer’ werd gebruikt. Dit sprookje vertelt het verhaal
van een pronkzieke keizer die letterlijk te kijk wordt gezet door enkele
kleermakers die hem overtuigen dat zij iets kunnen maken dat alleen
door werkelijk voorname mensen te zien is.

Bijlage: 
PDF icon 200606161i.pdf