logo

Algemene gegevens

Hier vind je algemene informatie over de opleidingen chemie aan de VUB.

Opleidingspagina

Klik door naar de opleidingspagina van de

  • Bachelor of Science in de chemie (180 ECTS)
  • Master of Science in de chemie (120 ECTS)
  • Master of Science in Chemistry (120 ECTS)

Voor de webste van de Master of Science in Chemistry, klik hier

Leerresultaten

Klik door naar de beoogde leerresultaten van de

Cijfers

Klik door naar cijfergegevens die beschikbaar worden gesteld op de pagina 'Opleiding in cijfers' van de Vlaamse overheid, Onderwijs & Vorming:

KWALITEIT VAN DE OPLEIDINGEN CHEMIE

De Bachelor of Science in de chemie kenmerkt zich door een brede vorming in de chemie en aanverwante wetenschappen. Studenten hebben daarenboven de vrijheid om hun kennis verder te verbreden of verdiepen binnen de keuzeruimte in het programma.

In de Engelstalige masteropleiding, die samen met de UGent georganiseerd wordt, kiezen studenten vanaf 2020-2021 voor een organisch theoretisch traject of een analytisch milieutraject. Studenten worden goed voorbereid op het werkveld door middel van een uitgebreide stage. Zowel de bachelor- als de masteropleiding zijn sterk onderzoeksgericht. Naast deze twee trajecten kunnen studenten ook kiezen voor een onderwijstraject.

De studentenbegeleiding en het laagdrempelig contact tussen studenten enerzijds en docenten en assistenten anderzijds zijn typerend voor de opleiding. De opleidingsraad functioneert goed en hecht veel belang aan de inbreng van studenten. De opleidingen zetten ook in op internationalisering met een mobility window, samenwerkingsverbanden en een internationale studentenpopulatie.

de opleidingen chemie aan de VUB zijn zeer onderzoeksgericht

Leerresultaten en profilering

Chemie is een centrale wetenschap die aan vele andere takken van de wetenschap (zoals fysica, geologie, biologie, metallurgie, milieuwetenschappen en nanowetenschappen) raakt en bijdraagt tot de ontwikkeling van deze takken. In de leerresultaten en in het programma wordt de centrale positie van de chemie onderkend door een brede vorming in de basis- en aangrenzende disciplines voorop te stellen, de specificiteit van chemisch denken te benadrukken en de chemicus voor te bereiden op een brede waaier van beroepsactiviteiten waar contacten met wetenschappers uit andere disciplines een essentiële rol vervullen. Chemie wordt in de opleiding zeer fundamenteel benaderd met aandacht voor het atomaire en moleculaire niveau en voor de relatie tussen structuur en activiteit.

De bacheloropleiding aan de VUB is een brede, fundamenteel gerichte opleiding die sterk verweven is met andere opleidingen. Studenten hebben de mogelijkheid zich te verbreden en/of te verdiepen, ook in de biochemie. De opleiding kenmerkt zich door een sterke studiebegeleiding en lage drempel tussen onderwijsstaf en studenten. Verder is het onderwijs zeer onderzoeksgericht; er wordt veel aandacht besteed aan laboratoriumpractica en de ontwikkeling van onderzoeksvaardigheden. Studenten doen drie projectwerken in de drie onderzoeksrichtingen (fysische en computationele chemie, analytische en milieuchemie en organische chemie) en een bachelorproef voor 12 ECTS. De opleidingsraad hecht bovendien veel belang aan studentenmobiliteit; er is een mobility window in het tweede semester van derde bachelor ingebouwd om die te faciliteren.

Ook de masteropleiding aan de VUB karakteriseert zich door een lage drempel tussen onderwijsstaf en studenten en sterk onderzoeksgesteund onderwijs. Alle masterstudenten maken tijdens hun masterproef integraal deel uit van een onderzoeksgroep - zo hebben ze kantoorruimte, volgen ze seminaries en hebben ze discussies met gastonderzoekers. Verder is er in de masteropleiding een sterke focus op internationalisering en is er een breed aanbod aan opleidingsonderdelen als gevolg van het gezamenlijk inrichten van de masteropleiding met de UGent.

In de opleidingsspecifieke leerresultaten beschrijft de opleidingsraad welke kennis en inzichten afgestudeerden moeten bezitten en welke vaardigheden en attitudes zij moeten beheersen. De leerresultaten sluiten aan bij de niveaudescriptoren zoals beschreven in de Vlaamse Kwalificatiestructuur en in artikel II.141 van de Codex Hoger Onderwijs en omvatten eveneens de vijf pijlers van de Visie op Onderwijs van de VUB.

na een vorming in verschillende wetenschapsgebieden, nemen de chemiespecifieke opleidingsonderdelen toe doorheen de bachelor

Curriculum

De flexibele bachelor bestaat uit 144 ECTS aan verplichte opleidingsonderdelen en 36 ECTS aan keuzeopleidingsonderdelen. Aan het begin van de bacheloropleiding wordt veel aandacht besteed aan het bieden van een basis in verschillende wetenschapsgebieden; de chemiespecifieke en keuzeopleidingsonderdelen nemen toe doorheen de bachelor. De keuzeopleidingsonderdelen zijn gegroepeerd in de categorieën (1) verdiepende keuzeopleidingsonderdelen (inclusief biochemie), (2) verbredende keuzeopleidingsonderdelen en (3) didactische opleidingsonderdelen (voor studenten die later het beroep van lera(a)r(es) willen uitoefenen). Studenten krijgen veel vrijheid in het samenstellen van het programma. De opleidingsraad neemt acties om uurroosterproblematieken die hierdoor kunnen ontstaan te remediëren.

Op basis van input van studenten heeft de opleidingsraad een aantal aanpassingen aan het programma uitgevoerd. Het aantal verdiepende (chemiespecifieke) keuzeopleidingsonderdelen werd uitgebreid. Ook wordt gewerkt aan de volgtijdelijkheid van het wiskundeonderwijs in het programma. Daarnaast plant de opleidingsraad leerlijnen verder uit te werken en te remediëren aan bepaalde overlap tussen opleidingsonderdelen.

De masteropleiding bestaat uit 120 ECTS. De opleidingsraad werkt momenteel aan een grote hervorming van het programma, die zal ingaan in academiejaar 2020-2021. Studenten zullen dan voor de specialisatie Chemical Theory, (bio)Molecular Design and Synthesis; Analytical and Environmental Chemistry of Onderwijs kiezen. In het modeltraject van de eerste twee specialisaties, die samen met de UGent en enkel in het Engels worden aangeboden, zullen de studenten reeds in het tweede semester van het eerste jaar aan hun masterproef beginnen. Deze wordt afgewerkt in het eerste semester van het tweede jaar. Het laatste semester wordt voorbehouden voor een stage of een Erasmusuitwisseling. Wetenschapscommunicatie wordt een verplicht onderdeel in het programma; ook de preventie van plagiaat zal voldoende aandacht krijgen. Het profiel Onderwijs wordt aangeboden in het Engels en het Nederlands.

De praktijkgerichtheid is een sterkte van de opleiding. De toenemende maatschappelijke aandacht voor duurzaamheid en de rol die chemie hierin speelt worden als een opportuniteit gezien door de opleidingsraad.

in het eerste jaar worden tussentijdse evaluaties georganiseerd zodat studenten weten wat van hen verwacht wordt op examens

Evaluatiebeleid

De opleidingsraad beschikt over opleidingsspecifieke afspraken met betrekking tot evalueren. Er zijn ook richtlijnen en een beoordelingsformulier voor de bachelorproef, masterproef en de stage. Elke student krijgt daarenboven een feedbackformulier over de bachelor- of masterproef. De tussentijdse evaluaties die in het eerste bachelorjaar georganiseerd worden, geven de studenten een goed beeld van de verwachtingen voor de examens. Studenten zijn ook positief over de opbouw van het programma en voelen zich in derde bachelor klaar om de bachelorproef aan te vatten.

Mondelinge evaluaties en schriftelijke evaluaties met open vragen komen (al dan niet gecombineerd) het vaakst voor in de opleidingen. Daarnaast worden de evaluatievormen werkstuk maken, evaluatie van vaardigheden en presenteren het meest gebruikt, waarbij er naast het summatief evalueren veel aandacht besteed wordt aan het formatief evalueren. De opleidingsraad blijft waken over de betrouwbaarheid en validiteit van de evaluaties.

Tevredenheid studenten

In de studentenfeedback beoordelen de studenten hun onderwijs. Hieronder worden de resultaten weergegeven voor de laatste twee semesters waarvoor resultaten beschikbaar waren bij het opstellen van dit rapport.

Bachelor Chemie

Deelname:

2018-2019 semester 1: 27,27% (12/44)
2018-2019 semester 2: 58,14% (25/43)

De resultaten van de studentenfeedback laten zien dat de studenten bachelor chemie tevreden zijn over het onderwijs.

Wegens een te lage deelname zijn er geen resultaten beschikbaar over de masteropleidingen chemie en Chemistry.

docenten en assistenten zijn heel aanspreekbaar

Docenten

De vakgroep chemie bestaat uit 10 professoren (7,6 VTE), 1 onderzoeksprofessor, 23 postdocs en 45 doctoraatsstudenten. De groep doctoraatsstudenten en postdocs is erg internationaal; ze komen uit verschillende landen in Europa, Azië, Afrika en Zuid-Amerika. Docenten en assistenten zijn heel aanspreekbaar. Sinds het najaar van 2015 moet het zelfstandig academisch personeel beantwoorden aan de vereisten die beschreven worden in de competentietoets. Assistenten worden gestimuleerd om deel te nemen aan de assistententraining.

De vakgroep chemie bestaat uit een dynamisch, proactief team en is opgebouwd uit drie onderzoeksgroepen, namelijk (1) analytische, milieu-, en geochemie, (2) algemene chemie en (3) organische chemie. Er is een sterke onderzoekstraditie in de vakgroep: elk van deze drie onderzoeksgroepen heeft een strategisch onderzoeksprogramma van de universiteit verkregen en samen hebben ze de laatste 5 jaren ongeveer 540 internationale peer-reviewed publicaties gerealiseerd.

Hoewel de opleidingsraad over een brede onderwijscapaciteit beschikt wegens de sterke verwevenheid en de gezamenlijke organisatie van de masteropleiding met de UGent, hebben de stafleden een zware onderwijsbelasting. Bij de hervorming van het programma zal gestreefd worden naar een onderwijsopdracht van 24 ECTS per ZAP-lid.

studenten zijn tevreden over de begeleiding die ze krijgen en kunnen docenten en assistenten altijd om hulp vragen

Voorzieningen en studiebegeleiding

Zowel op centraal niveau als op opleidingsniveau wordt aandacht besteed aan studiebegeleiding. De brugcursus zorgt dat de aansluiting vanuit het middelbaar onderwijs naar de universiteit gemakkelijker verloopt en de pretoets wiskunde die bij de aanvang van het eerste bachelorjaar wordt afgenomen geeft studenten een zicht op de haalbaarheid van de studie. Wanneer studenten niet goed scoren op de pretoets wiskunde, wordt hen aangeraden het opleidingsonderdeel Basisvaardigheden wiskunde op te nemen in het eerste semester van het eerste jaar. Voor wiskunde, fysica en chemie wordt een tussentijdse evaluatie in eerste bachelor ingericht, waarna er door Studiebegeleiding een individueel gesprek met alle studenten georganiseerd wordt. Ook na de eerste examenperiode worden studievoortgangsgesprekken met de studenten gevoerd. Daarnaast verzorgt Studiebegeleiding vakinhoudelijke begeleiding bij verschillende opleidingsonderdelen. Ook door de docenten worden studenten nagenoeg persoonlijk begeleid. De laagdrempeligheid zorgt ervoor dat studenten gemakkelijk vragen kunnen stellen aan docenten en assistenten. Studenten zijn tevreden over de begeleiding die ze krijgen en kunnen docenten en assistenten altijd om hulp vragen.

In het nieuwe masterprogramma zal getracht worden het pendelen tussen de VUB en UGent voor de studenten te beperken door de verschillende lessen aan de andere instelling na elkaar te roosteren. Ook de mogelijkheid van een combinatie van teleclassing en live lessen wordt onderzocht. In 2020 gaan verbouwingswerken aan de VUB van start waarna de opleiding zal kunnen beschikken over vernieuwde labo-infrastructuur.

in de masteropleiding vertonen de studentenaantallen een sterke stijging

Instroom

Het aantal generatiestudenten in de bacheloropleiding fluctueerde tussen 2014-2015 en 2018-2019 tussen 9 en 23 studenten. Het totaal aantal bachelorstudenten ligt in die periode tussen 44 en 59. De opleidingsraad is zich bewust van de lage studentenaantallen en onderneemt verschillende acties om deze te verhogen. Er wordt nieuw PR-materiaal ontwikkeld voor de infodagen en er zal een nieuwe brochure met beroepsmogelijkheden voor chemici ontwikkeld worden. Ook zullen nieuwe workshops voor de herfstkampen en VOETendagen (vakoverschrijdende eindtermendagen) gemaakt worden.

In de masteropleiding vertonen de studentenaantallen een sterke stijging. In 2014-2015 volgden nog 11 studenten de masteropleiding, in 2018-2019 zijn dat er 31. Sinds 2015-2016 wordt de master in het Engels aangeboden (met uitzondering van het profiel Onderwijs, dat zowel in het Engels als in het Nederlands wordt aangeboden); de stijging lijkt een gevolg van de internationalisering (met een duidelijke stijging van het aantal internationale studenten) te zijn. De opleidingsraad tracht studenten voor de masteropleiding aan de VUB te motiveren aan de hand van het Engelstalige mobility window in de bacheloropleiding. Internationale studenten die de masteropleiding wensen aan te vangen worden gescreend, onder andere aan de hand van een Skype-interview. Indien hiaten in voorkennis niet te groot zijn, wordt getracht dit te remediëren aan de hand van aanvullende literatuur, extra lessen of een voorbereidingsprogramma.

de examenroosters van de studenten werden geoptimaliseerd

Studiesucces

Het studierendement van de bacheloropleiding schommelt sinds 2014-2015 rond 70%. In 2017-2018 bedroeg het 73,7%, wat vergelijkbaar is met het gemiddelde van de bacheloropleidingen aan de VUB (73,9%) en de bacheloropleidingen chemie in Vlaanderen (74,3%). De drop-out schommelt en bedroeg in 2016-2017 39,3%, het jaar ervoor 23,1%.

In de masteropleiding schommelt het studierendement sinds 2014-2015 tussen 89,3% en 97,1%. In 2017-2018 bedroeg het 91,5%, wat hoger ligt dan het gemiddelde van de masteropleidingen aan de VUB (86,9%). Het gemiddelde van de masteropleidingen chemie in Vlaanderen bedroeg dat jaar 93,2%.

Het eerste bachelorjaar is een zwaar jaar met uitdagende opleidingsonderdelen. Studenten krijgen dus snel een realistisch beeld van de opleiding. Tegelijkertijd worden ze nauw begeleid (zie ‘Voorzieningen en studiebegeleiding’). Om ervoor te zorgen dat studenten met voldoende voorkennis aan de opleiding beginnen, worden voorkennistoetsen voorzien op infodagen en staat een overzicht van de vereiste voorkennis (met voorbeeldvragen) op de website.

De opleidingsraad heeft zich ingespannen om de examenroosters van studenten te optimaliseren. Nu zal de werklast in kaart gebracht worden om eventueel een betere spreiding ervan te bewerkstelligen en wordt een optimalisatie van de lessenroosters gepland.

afgestudeerden vinden zeer snel werk

Uitstroom, alumni en relatie met het werkveld

In 2016-2017 ontvingen 11 studenten hun bachelordiploma. Zeven studenten behaalden hun masterdiploma dat academiejaar. Uit de alumni-enquête die afgenomen werd in 2016, blijkt dat afgestudeerden ofwel meteen, ofwel tussen 1 en 3 maanden na afstuderen, werk vonden. De opleidingsraad heeft een brochure ‘100 beroepen voor chemici’ opgesteld om (toekomstige) studenten te informeren over beroepsmogelijkheden en plant deze te actualiseren. In het nieuwe programma zullen studenten een heel semester een bedrijfs- of onderzoeksstage doen (tenzij ze kiezen voor een Erasmusuitwisseling).

in de bacheloropleiding is een mobility window voorzien voor zowel inkomende als uitgaande studentenmobiliteit

Internationalisering

Om studentenmobiliteit in de bacheloropleiding te stimuleren, heeft de opleidingsraad een mobility window voor zowel inkomende als uitgaande mobiliteit opgenomen in het programma. Het programma is zo opgebouwd dat studenten het tweede semester van derde bachelor aan een andere instelling kunnen volgen als ze dat wensen, en dat buitenlandse studenten dat semester aan de VUB kunnen komen studeren. Alle bestaande bilaterale akkoorden werden herbekeken. Momenteel zijn er bilaterale akkoorden met instellingen in Polen, Denemarken, Ierland, Nederland, Frankrijk, Spanje en Portugal. Voor elk bilateraal akkoord is er een vertegenwoordiger uit de vakgroep verantwoordelijk. De opleidingsraad merkt een sterke stijging in uitgaande mobiliteit ten opzichte van 5 jaar geleden.

De masteropleiding wordt in het Engels georganiseerd (enkel de afstudeerrichting onderwijs wordt zowel in het Nederlands als het Engels aangeboden). Met verschillende Chinese universiteiten werden akkoorden aangegaan (Shenyang University of Chemical Technology, Sichuan University en Northwestern Polytechnical University) om bachelorstudenten uit deze instellingen aan te trekken voor een masteropleiding aan de VUB.

Communicatie

De opleidingsraad gaat de samenwerking met de UGent, de keuzeopleidingsonderdelen en de mogelijkheid tot het doen van een stage explicieter in de brochure over de opleiding vermelden. De laagdrempeligheid en praktijkgerichtheid zullen ook meer benadrukt worden. Het meer informeren van studenten over beroepsuitwegen is opgenomen in het actieplan van de opleidingsraad.

de opleidingsraad vangt signalen van studenten goed op en onderneemt acties om problemen te remediëren

Werking opleidingsraad

De opleidingsraad bevordert en bewaakt de kwaliteit van de opleiding(en). De opleidingsraad tekent de visie uit en formuleert onder meer voorstellen over de inhoud, de vorm, de samenhang en de studeerbaarheid van de programma’s. Er zijn twee opleidingsraden voor de opleidingen chemie, een voor de bachelor en een voor de master. De opleidingsraden bestaan uit een voorzitter, ZAP-leden, assistenten, alumni die tevens het werkveld vertegenwoordigen en studenten. De studietrajectbegeleider, kwaliteitszorgmedewerker, administratief secretaris en decaan van de faculteit en de administratief medewerker van de vakgroep chemie hebben een raadgevende stem.

De opleidingsraden van de bachelor- en de masteropleidingen vergaderen meestal gezamenlijk en komen 2 tot 3 keer per jaar samen. In de opleidingsraden worden onder andere actie- en verbeterpunten opgesteld, wordt de studentenfeedback en informatie uit andere feedbackinstrumenten zoals de focusgesprekken besproken en worden lopende en toekomstige (strategische) acties uitgewerkt. De opleidingsraad vangt signalen van studenten goed op en onderneemt acties om eventuele problemen te remediëren. Met de uitrol van het hervormde masterprogramma zal de stuurgroep, die bestaat uit vertegenwoordigers van de VUB en de UGent, meer structureel samenkomen om ervoor te zorgen dat de afstemming tussen beide instellingen optimaal verloopt.

---------------------------------------------------

Dit rapport is gebaseerd op de resultaten van een kwaliteitsbeoordeling, die plaatsvond op 9 mei 2019.  Hierbij waren vertegenwoordigers van de opleidingsraad aanwezig, inclusief studenten, naast interne en externe peers en experten.

Tekst goedgekeurd door de Academische Raad op 9 maart 2020.