logo

Hoe duurzaam zijn groene producten écht?

Een duurzame productie en een duurzaam product staan vaak lijnrecht tegenover elkaar. Hoe weeg je af waar je voorrang aan geeft: wanneer spreek je van een duurzame productie, wanneer is er eerder sprake van greenwashing? Hoe voorkomen we dat we producten moeten weggooien? Hoe zorgen we ervoor dat materialen zo lang mogelijk meegaan?

In deze aflevering nemen we productieketens en consumptiegewoonten onder de loep: niet enkel producten dienen te verduurzamen, ook onze manier van consumeren zit grondig scheef. 

Hoe maak jij duurzame aankoopkeuzes?

Beluister deze aflevering van 'Scientists With A Cause' op SpotifyApple Podcasts of Google Podcasts.

Onze wetenschappers

Wetenschapper en professor Herman Terryn is ingenieur. Hij is expert in duurzame, zelfherstellende materialen en het corroderen van ijzer tot roest.

Ook Yves Van Ingelgem is ingenieur en corrosie-expert. Samen met VUB richtte hij de spin-off Zensor op, die de corrosie van windmolens, bruggen en tunnels monitort en hun houdbaarheid voorspelt. 

Beide wetenschappers zijn verbonden aan de VUB-onderzoeksgroep SURF (Electrochemical & Surface Engineering Research Group).

Wetenschapper en expert in duurzame materialen

Herman Terryn

Wetenschapper en corrosie-expert

Yves Van Ingelgem

Transcriptie

Spreker: [00:00:05] Scientist With a Cause is een podcast waarin je ontdekt welke bijdrage de VUB wetenschappers leveren aan de duurzame ontwikkelingsdoelen. Dat zijn zeventien doelen van de Verenigde Naties in het teken van duurzame ontwikkeling en ontwikkelingssamenwerking. Hoe gaan ze te werk? Wat gebeurt er achter de muren van de VUB? De scientist vertellen in deze podcast één voor één over hun cause.

Yves: [00:00:32] Ik ben Yves Van Ingelgem, grootste deel van mijn tijd CEO bij Zensor, spin-off van de VUB, Vrije Universiteit Brussel en van de Surf Group waar mijn collega Herman actief is.

Spreker: [00:00:42] De Surf Group is een vakgroep binnen de VUB die zich focust op oppervlaktematerialen. We zoemen in deze aflevering namelijk in op duurzame productie en duurzame consumptie. Hoe duurzaam is de weg naar een groen product? En hoe lang gaat dat groen product mee?

Yves: [00:00:57] Dat is een heel moeilijk vraagstuk.

Spreker: [00:00:59] Ik ontmoet Yves Van Ingelgem die je daarnet hoorde. En zijn collega Herman Terryn.

Herman: [00:01:04] Ik ben Herman Terryn en ik was tot enkele maanden geleden het hoofd van materialen en chemie. Dat is een vakgroep.

Spreker: [00:01:12] Met hen heb ik het over greenwashing.

Yves: [00:01:14] En dat zijn vaak beslissingen inderdaad, die worden genomen voor het labeltje "groen', maar die als je het helemaal doorrekent misschien wel helemaal fout zijn.

Spreker: [00:01:20] Over de vergelijking tussen kanker en corrosie.

Herman: [00:01:23] Vaak is het zo dat er een volledig herstel soms niet aan de orde is omdat er een deel beschadiging gebeurd is, maar je kan het wel vertragen.

Spreker: [00:01:34] En over de grotere levensvragen.

Yves: [00:01:36] Hoe moet ik ervoor zorgen dat ik relevant ben in deze wereld?

Spreker: [00:01:45] Herman Terryn is docent aan de faculteit Ingenieurswetenschappen van de VUB. De meeste mensen kennen deze opleiding als burgerlijk ingenieur en daaronder heb je een tak die zich bezighoudt met de materialen en meer specifiek met de levensduur van materialen.

Herman: [00:02:00] Dus dat betekent hoe gaan materialen zich gedragen in hun omgeving? En dat betekent meer concreet bijvoorbeeld corrosie. Dat is een voorbeeld hé. Er zijn ook nog andere eigenschappen waar we naar kijken. In feite is corrosie, in het geval van een metaal, is een ziekte van een metaal. Want je kan daar direct correleren met de geneeskunde. Corrosie is eigenlijk het ziek worden van het metaal. Het verliest eigenlijk zijn eigenschappen. Het begint op te lossen en dus waarom dat dat gebeurt, is even complex als in de geneeskunde. In de zin, daar zijn allerlei ziektes aan verbonden en het begrijpen van die ziektes, dat is dan een voorbeeld van onze wetenschap. Wat Yves doet is het proberen te monitoren van bijvoorbeeld die ziekte. Hoe kan ik dat in beeld brengen? Hoe kan ik dat monitoren? Hoe kan ik het voorspellen? Want in de economie waarin we momenteel zitten, worden heel veel nieuwe materialen naar de markt gebracht. Kijk naar windtunnels, kijk naar batterijen. De energie is een voorbeeld. Telkenmale is de vraag; hoe lang gaat uw batterij meegaan? Hoe lang gaat die windmolen op de zee kunnen draaien voor je daar herstel gaat moeten doen? Dus het komen met wetenschap die een soort voorspelling geeft van hoe lang iets meegaat, is een gigantische vraag momenteel.

Spreker: [00:03:35] Ik vind het heel interessant dat je zegt van we vergelijken het eigenlijk met de mensen met de geneeskunde. Kan ik daar dan ook uit afleiden dat corrosie te genezen valt?

Herman: [00:03:44] Ten eerste heb je dezelfde vergelijking met de geneeskunde in de zin dat wanneer je er naar kijkt, dat je niet de oorzaak ziet, je ziet het gevolg. En dat is hetzelfde niet in de geneeskunde. Je bent op zoek naar een tumor, maar je weet niet noodzakelijk waar het eerste gebeurd is. Hetzelfde met de corrosie. Tweede zaak is dan inderdaad het - Vaak is het zo dat een volledig herstel soms niet aan de orde is omdat er een deel beschadiging gebeurd is, maar je kan het wel gaan vertragen. En dat is bijvoorbeeld wat een deklaag, een verflaag, al doet. En verflaag gaat ervoor zorgen dat je de kat niet bij de melk zet. Dat bijvoorbeeld het zeewater niet aan het metaal kan geraken. Dat is een vertragingsproces. Maar uiteindelijk: elke verf op termijn gaat een deel van het vocht tot aan het metaal geraken. Dat is een kwestie van tijd. En dus dat betekent op dat moment gaat het proces gaan gebeuren. Dat is de reden dat ik vergelijkingen maak met de geneeskunde, omdat daar ook wordt gewerkt naar vertragingen of wordt gewerkt naar het wegnemen van de oorzaak, maar is de moeilijkheid ook van te voorspellen: Hoe lang gaat die patiënt bijvoorbeeld nog leven met die bepaalde ziekte? En dat is hetzelfde hier met die problematiek.

Spreker: [00:05:19] Is roest dan per definitie altijd slecht?

Herman: [00:05:22] Neen, want het omgekeerde is een batterij. Een batterij is een corrosieproces. Dus een batterij gebruikt juist hetzelfde, maar daar wenst je het zo snel mogelijk en zo efficiënt mogelijk te hebben. Maar in de perceptie dat je één of ander metaal heb dat je gebruikt, bijvoorbeeld een geroeste boot of iets waar je dat ziet, ja, daar is het natuurlijk slecht. Maar in een batterij is het net goed.

Spreker: [00:05:55] Yves Van Ingelgem was ooit zijn leerling en vandaag de dag inmiddels zijn collega. Ze begeleiden samen doctoraatsstudenten.

Yves: [00:06:01] En wat betekent dat, inderdaad dat Herman meer echt naar de mooie academische context kijkt, en dat allemaal wel klopt. Dat ik meer een beetje met de bril kijk vanuit de industriële toepassing. En ik denk wat heel recent aan het gebeuren is, is heel die focus richting die AI die we dan- ja, wat ik dan uit de professionele hoek ervaring mee heb en waar je ziet dat er op het academische vlak nog een enorm onontgonnen terrein is. En dat we die twee dingen dan weer kunnen samenvoegen. Dat je al die rijkdom met de academische wereld kan koppelen met die, ja, computer science dingen en dat we daar door die samen te voegen wel heel mooie resultaten kunnen gaan boeken.

Spreker: [00:06:32] Je hebt dan een bedrijf opgericht, Zensor. Kan je uitleggen wat Zensor expliciet doet? Want ik heb het opgezocht en daar stond "een bedrijf dat focust op het monitoren van corrosie op de fundering van offshore windtribunes". Dat klinkt Chinees voor mij.

Yves: [00:06:47] Ja, en dat is ook ondertussen al heel veel geëvolueerd. Daar zijn we mee begonnen. Dat was eigenlijk het onderzoek dat wij uit Surf hebben kunnen meepakken. Dat we daar een methodiek gevonden hadden om corrosie, dat roesten, om dat live op te volgen gebeurt dat. En dat was de periode van het begin van de windturbines op zee. Ja, een windturbine op zee dat is een stalen paal in zout water en dat begint te roesten. Daarmee zijn we begonnen en we konden dat redelijk succesvol opvolgen. Maar wat bleek toen heel snel, dat die mensen waarvoor we dat dan aan het doen waren, vragen "jullie zien nu dat het aan het roesten is. Waarom?". Dus het was niet voldoende van alleen te gaan detecteren dat het roest. We moesten ook nog eens gaan zeggen waarom. En als je kon zeggen waarom was de volgende vraag en hoe lang gaat dat ding hier nu nog meegaan? En dus eigenlijk op vrij korte tijd zijn we als bedrijf geëvolueerd van het detecteren van een fenomeen naar het verklaren van een fenomeen naar het automatisch gaan voorspellen van een fenomeen. En dat doen we nu op offshore windturbines, maar dat doen we evengoed voor bruggen en tunnels. En tot een nu zelfs sinds enkele jaren ook voor zware industrie, waar we dat voor machines doen. Waar we echt kunnen gaan zeggen hoe lang gaat deze machine nog meegaan? Of hoe lang gaat het nog duren voor er een component gaat falen die we dan weer gaan vervangen?

Spreker: [00:08:01] Als doctoraatsstudent gebruikte Yves tal van machines om corrosie te onderzoeken.

Yves: [00:08:05] En plots leek het alsof de experimenten niet meer gingen zoals we dachten. En ik was een beetje hobbyist programmeur, dus ik had wel mee die code geschreven en dus begon het er allemaal kwade vingers naar mij te wijzen. Waarom gaat dat hier niet? En toen we dat beginnen bekijken zijn, hebben we eigenlijk ontdekt dat al die metingen die niet gingen, waren metingen die uitgevoerd werden toen het metaal actief aan het corroderen was. Dus wanneer er niks gebeurde, was de meting perfect. Wanneer het aan het corroderen was, was de meeting vervormd. En dus eigenlijk konden we linken: hoe meer de meeting vervormd was, hoe meer corrosie er aan het gebeuren was.

Spreker: [00:08:41] Deze aflevering buigt zich over de SDG of de Sustainable Development Goal, duurzame consumptie en productie. Hoe dragen deze twee wetenschappers hun steentje bij?

Yves: [00:08:51] Ervoor zorgen eens je iets gemaakt hebt, dat je dat zolang mogelijk kan blijven gebruiken. Uiteindelijk je kan allemaal maar op een groene manier elektriciteit genereren, maar als je het staal, het koper en wat dan ook dat je gebruikt als je daar eens iets van maakt en je kan dat zolang mogelijk gebruiken, dat is uiteindelijk één van de ultieme manieren van duurzaamheid. Dan moet je niet recycleren, dat moet je niet hergebruiken. Je blijft gebruiken, dus je voorkomt dat je moet recycleren.

Spreker: [00:09:14] Voorkomen dat je moet recycleren. Dat kan op verschillende manieren, waaronder aan de hand van corrosieprotectiesystemen.

Herman: [00:09:22] Er zijn corrosieprotectiesystemen die perfect efficiënt werken. Dat is bijvoorbeeld op basis van chroom 6+ technologie. Een chroom 6+ is een carcinogeen element. En daar is de keuze, dat betekent waarom kan een vliegtuig 40-50 jaar vliegen zonder dat je in die interne structuren, dat gaat vernieuwen. Dat is omdat daar elementen in zitten die ervoor zorgen dat je een 100% corrosie bescherming hebt over die veertig, vijftig jaar. Maar het probleem is die chroom 6+ is carcinogeen. Als je naar de film van Erin Brockovich kijkt, waar Julia Roberts een Oscar voor gekregen heeft, dat gaat eigenlijk over het chroom 6+, vervuiling in grondwater waar mensen kanker door kregen. En dat is een geromantiseerd verhaal, maar is wel een waar verhaal.

Spreker: [00:10:21] De uitdaging is om duurzaam te zijn in twee richtingen. Enerzijds duurzame producten creëren die niet corroderen, bijvoorbeeld. Anderzijds duurzame producten creëren die noch het milieu, noch de mens schaden. En die twee implicaties staan soms lijnrecht tegenover elkaar.

Herman: [00:10:38] En daar een soort compromis tussen vinden. Dat is een een ganse uitdaging.

Spreker: [00:10:43] Maar wanneer kan je dan spreken van een duurzame productie?

Yves: [00:10:47] Goh, ik denk niet dat er al een echte definitie is. Duurzaamheid heeft heel veel assen en ze allemaal ineens willen oplossen met dezelfde oplossing denk ik is een utopie. Het is vooral een beetje naar alle aspecten kijken en iedereen op zijn of haar sterkte die bijdrage leveren. Een van onze klanten die malen letterlijk rotsen tot poeder. En als die installatie die rotsen maalt, maar het poeder dat je maakt is niet het goede poeder, moet dat weggegooid worden. Dus A, je gooit je poeder weg, maar B je installatie heeft ook zitten draaien en energie verbruiken terwijl het niet aan het doen was wat het zou moeten doen. En nu kunnen wij tijdens het proces vaststellen, jongens, nu ben je dingen aan het doen die niet goed zijn. En dat is in zo'n context, maar dat gaat dus ook soms naar een wafelfabriek. Waar er letterlijk continu wafels van de band rollen en wanneer de wafels aan het einde iets te hard gebakken zijn, worden die gewoon in de vuilbak gegooid. Er draait letterlijk een productielijn, soms één, twee uur en al die wafeltjes verdwijnen in de vuilbak en die worden weggegooid. Dus als je zo'n proces kan opvolgen, dan zorg je ervoor dat die deeg niet wordt weggegooid. Dat het graan dat gemaakt werd om die wafels mee te maken niet voor niets gemaakt werd, dat het gas niet voor niets gebrand werd, enzovoort enzoverder. Dus je hebt daar vele verschillende assen in hé. Je kan ervoor zorgen, inderdaad, blijft mijn fabriek goed staan, blijft ze stevig. Maar ook ja, terwijl mijn machine draait, doet ze dan wel tenminste wat ze moet doen.

Spreker: [00:12:10] Hoe weet je of de productie die misschien an sich niet super duurzaam is, wel garant staat voor een duurzaam eindproduct dat heel lang meegaat?

Yves: [00:12:18] Langs de ene kant moet die coating en dus de verf aan bepaalde eigenschappen voldoen. Dat is op zich een tak van sport, maar wanneer je die coating ergens opzet, moet dat ook op een goede manier gebeuren bij de juiste temperatuur, bij de juiste snelheid, enzovoort, enzoverder. Als je aan je muur wil verven en je gaat mooi op en neer met de borstel en je hele muur is afgedekt, is dat perfect. Maar als je aan de andere kant van de ruimte gaat staan je steekt je borstel in de verfpotten en je gooit wat verf, dan heb je goede verf gebruikt, maar je hebt je slecht aangebracht.

Herman: [00:12:45] Er zijn zoveel deelaspecten die in die duurzaamheid zitten. Van de productie van de grondstof tot de eindgebruiker en de levensduur. Het ontmantelen van uw materialen die allemaal een stukje van de ketting zijn, dat volledig overstijgen, dat is een ganse uitdaging.

Spreker: [00:13:10] Valt alles volgens jullie duurzaam te produceren of moet je soms omwille van een duurzame productie ook inboeten op de kwaliteit van een product. Want dan gaan we echt het maken van een product loskoppelen van de duurzaamheid van het product an sich als het gemaakt is.

Yves: [00:13:27] Dat is een heel moeilijk vraagstuk en ik denk niet dat je daar een uniek antwoord op gaat geven. Daar ga jij voor moeten als mensheid, als samenleving moeten keuzes gaan maken.

Herman: [00:13:37] Mijn mening is dat wij volledig geconditioneerd staan om iets aan te kopen, bijvoorbeeld een product, dat er het best uitziet, het best functioneert wat ik noem op tijdstip T=0. Dat betekent op het moment dat je het op de markt brengt. Als je naar de levensduur van de materialen kijkt en einde-levensduur enzovoort. En ook dus de duurzaamheid definieert op wat je gebruikt als grondstoffen, wat je als herstel enzovoort hebt, is dat niet noodzakelijk het beste concept. Dus dat betekent: ik denk dat je een soort generatie moet krijgen die bereid is om daarvoor een stuk een compromis op te doen. En dan denk ik dat je zwaardere duurzame ontwikkelingen kunt maken. Een van de grote voorbeelden daarvan is dat er materialen bestaan die zelfherstellend zijn. Dus dat betekent, op het moment dat die materialen stuk gaan, dan hebben die eventueel de eigenschap om zichzelf te herstellen. Maar één van de criteria is dat je op de initiële eigenschappen eventueel wat moet inboeten. Je kan het opnieuw vergelijken met een baby en een tiener. In het begin, een volwassen mens en een ouder wordende mens. Wat is de best presterende mens? Is niet op het moment als hij baby is. En dus daar zit een leercurve in. Maar dus het door het zelf herstellend effect, bijvoorbeeld van onze huid, is dat niet de beste coating. Als je valt, is die stuk. Maar daar zit self-healing in. Dat is wat dat men ook in die materialen inbrengt. Maar daardoor is onze huid, in vergelijking met andere coatings, met andere deklagen, zijn er deklagen dat als je valt dat je nooit zou bloeden. Begrijp je? Maar het aspect dat je dat zelf kan herstellen, maakt dat je zachtere huid hebt, maar maakt dat het duurzamer is.

Spreker: [00:16:01] Ja dus het is misschien kwetsbaarder, maar het kan zichzelf herstellen en dat maakt net dat het langer mee kan gaan.

Herman: [00:16:07] De huid is niet perfect, maar voor wat ze moet dienen is ze wel perfect. En de mens maakt een coating die zo hard en zo stevig mogelijk is op het moment dat ze aangemaakt.

Spreker: [00:16:17] Om de eerste val misschien goed te dekken, maar daarna in te boeten op de kwaliteit.

Herman: [00:16:23] Honderd percent.

Yves: [00:16:24] Ik ben zeker niet tegen de mening van Herman. Ik denk gewoon, wij komen het in ons dagelijks leven op een andere manier tegen. Doordat er nu die hele grote aandacht voor die duurzaamheid is. Waar wij vandaag vaak tegenaan lopen is het hele greenwashing verhaal. Waar dan een groene keuze gemaakt wordt, die dan in zijn periferie een heel hoop andere impact heeft. Zoals bijvoorbeeld, we gaan een gebouw zetten dat beter geïsoleerd is. Goed, maar om dat gebouw te zetten gaan wel ons bestaand gebouw, dat acht jaar oud is, afbreken en weggooien. En dat zijn vaak beslissingen inderdaad, die worden genomen voor het labeltje groen, maar die als je het helemaal doorrekent misschien wel helemaal fout zijn. Of we gaan misschien inderdaad een nieuwe machine kopen die 3% sneller is, waardoor we net iets efficiënter kunnen werken. Maar je gaat wel een heleboel energie die al gebruikt is annihileren.

Spreker: [00:17:17] Wat leg je dan in de weegschaal? Want dit geldt zowel als producent alsook als consument. Hetzelfde zie je ook in de supermarkt? Koop je beter verpakt voedsel dat langer meegaat? Of koop je verpakkingsvrije of verpakkingsarme producten die je misschien weggooit omdat ze vervallen bijvoorbeeld.

Yves: [00:17:37] En dat is weer een positief gegeven het feit dat er inderdaad een hele beweging achter zit. Mensen zijn kritisch en kritischer. En dat is positief, want dan ga je zulke excessen eruit kunnen halen. Ook weer naar bedrijven. Multinationals kunnen zich minder en minder veroorloven van dat soort folliekes te doen. Want er zijn wel mensen die het narekenen. En dat zijn dikwijls wetenschappers, maar dat zijn ook heel dikwijls gewoon mensen, heel clevere mensen die zelf ook even kijken van als ik één en één doe, is dat wel twee. Of zitten we hier op een ander ding te berekenen. En dat is goed, want het houdt mensen scherp. Het enige ja- inderdaad hoe meer van dat soort verhalen er zouden opduiken- Er is niks dodelijker voor de beweging waar we nu inzitten. Dus dat is een positief gegeven dat er naar gekeken wordt.

Spreker: [00:18:20] Er gaat heel wat onderzoek vooraf aan het vinden van duurzame productieketens. Maar over hoeveel tijd spreken we dan?

Herman: [00:18:28] Ik denk dat de materialenwereld typisch lange termijn is. Als je naar software of apps of zo kijkt, dan gaat dat razendsnel momenteel. Ik denk, in de materialen zitten we echt op vijf tot tien jaarbasis.

Spreker: [00:18:52] Een tijd terug was mijn mama aan het klagen dat de vernis op de plinten bij ons er al is aan het afkomen en dat er al plekken zijn die elk opnieuw geschuurd moeten worden, opnieuw moeten gelakt worden. En zij stak het op het feit dat wij toen, wanneer was dat, ik denk zeven, acht jaar geleden, bio coating hebben gebruikt, bio vernis. En zij is er echt van overtuigd als we gewone vernis hadden genomen dat dat effectief langer was meegegaan. En nu vraag ik mij af klopt dat?

Herman: [00:19:21] In het geval van de vernis uiteraard zou ik moeten bekijken wat uw moeder gebruikt heeft maar ja, dat zou wel eens kunnen. Het is een, hoe zou ik zeggen, een ganse uitdaging, laat me het zo zeggen, om dezelfde performantie te kunnen krijgen en toch alle mogelijke producten te weren die mogelijks milieuschade of gezondheidsschade kunnen vereffenen. Ik ben absoluut geen vernisspecialist, laat mij dat er ook bij zeggen. In de in de verfsystemen waar ik in werk is dat zeker een element. Dus ik kan me voorstellen dat dat voor de vernissen ook wel het geval is. Ik weet niet of dat je mijn visie deelt Yves, maar ik kan me dat wel voorstellen.

Yves: [00:20:10] Ja, en ik denk dat dat niet alleen- iets wat ook heel veel in de media geweest is, heel het glyfosaatverhaal hé, die bestrijdingsmiddelen, wat in Ground Up en in andere producten zit om in uw tuin te spuiten om onkruid kapot te doen, heeft ook neveneffecten die tot bij de mens komen. Dus ofwel heb je een heel krachtig middel, maar het feit dat het krachtig is is omdat het heel veel levende dingen dood doet. En dan moet je de afweging maken inderdaad, wil ik dat het nu heel veel levende dingen dood doet, maar wel in mijn ecosysteem blijft en accumuleert in mensen en in dieren en nog heel veel gevolgschade heeft. Of wil ik iets wat net voldoende doet en zeker geen gevolgschade heeft?

Spreker: [00:20:41] Als je dan toch een product nodig hebt, bijvoorbeeld verf, hoe maak je dan de keuze of je de verf neemt die het langst zijn nut bewijst, maar schadelijke stoffen bevat of de verf neemt die minder of geen schadelijke stoffen bevat, maar wel elk jaar moet vernieuwd worden. Wat is dan duurzaam?

Yves: [00:20:59] Je moet verder kijken, en dat is iets wat ik ook geleerd heb in die academische context. Want wat je nu doet, is één stap terugzetten: moet ik in plastic verpakken of moet ik met een verpakking langskomen die ik zelf kan vullen? Je moet eigenlijk twee stappen terugzetten. Wat heb ik wanneer nodig? En hoe wil ik dat consumeren?

Spreker: [00:21:14] En aankopen wat je nu nodig hebt?

Yves: [00:21:16] Bijvoorbeeld. Of kopen wat er nu beschikbaar is. Je moet systeemdenken en niet product denken. En dat is denk ik iets wat we vaak nog vergeten. Soms bewust, soms onbewust. Maar inderdaad, waarom heb ik die dingen nodig? En waarom moet ik zoveel diversiteit hebben in wat ik koop? Waarom moet dat daar zijn? Waarom moet ik dat elke dag hebben? Waarom kan ik ook niet het menu volgen? Is er elke dag een andere dagschotel en ben ik daar tevreden mee?

Herman: [00:21:41] Ik heb bijvoorbeeld thuis met watergebaseerde verven geschilderd, wetende dat ik waarschijnlijk sneller terug ga moeten verven.

Spreker: [00:21:48] Maar is dat dan ook effectief duurzamer? Dat je weer een pot moet kopen, weer uw transport moet doen.

Herman: [00:21:53] Dat is een andere discussie dat je daarnaast kunt hebben. En dat is een heel moeilijke oefening. Dat is echt een heel moeilijke oefening om die te maken. Want daarvoor moet je ook exact die twee systemen kunnen vergelijken en ook exact weten wanneer je moet terug gaan verven.

Spreker: [00:22:09] Dus eigenlijk, vandaag de dag, als ik het juist begrijp, heb je eigenlijk heel die supply chain, en als we dat gaan opsplitsen in allemaal elementen ga je altijd tot op heden bij het ene element een plus hebben, iets goed doen, maar moet je inboeten bij een ander element.

Herman: [00:22:25] Ja, dat kan zelfs de prijs zijn. Het kan goed zijn als we dat honderd procent analyseren. Maar daar is de markt natuurlijk ook- De meeste bedrijven deinzen daarvoor terug, want hun eerste vraag is in uw ontwikkeling alstublieft ook aan dezelfde kost, want de klant is niet bereid om er meer voor te betalen. Als morgen de klant voor een duurzame ontwikkeling meer wil betalen, dan zijn er heel veel concepten die klaar zijn.

Yves: [00:22:55] Ja. Wij komen bij Zensor hetzelfde tegen. En dat gaat dan over, terug naar staal maar dat is heel toevallig, in Europa wordt CO2-uitstoot en andere milieu-emissies heel sterk gereguleerd. Dat is één van de redenen waarom het produceren van staal hier duurder is. In andere landen is dat veel minder gereguleerd en wordt er per ton gemaakt staal veel meer uitgestoten, zowel CO2 als andere producten, wordt er veel meer energie verbruikt, wordt er niet altijd even ordelijk omgegaan met de arbeidsomstandigheden en is het staal dat gemaakt wordt vaak ook niet van die kwaliteit dan het staal dat hier gemaakt wordt. Maar het staal is veel goedkoper. En dan zijn het dezelfde overheden, en dan spreek bijvoorbeeld van onze Vlaamse overheid, die hier regels oplegt richting duurzaamheid richting vereisten waar je als producent aan moet voldoen, gaat wanneer er een brug besteld wordt of een sluis de goedkoopst te nemen. Dus gaat intrinsiek iedereen bestraffen die niet duurzaam is, maar gaat eigenlijk expliciet niet-duurzame producten aankopen omdat ze goedkoper zijn. En ook daar zit weer een driver achter. Want je kan zeggen inderdaad, ik moet mijn burgers beschermen zodat ik het zo goedkoop mogelijk koop. Wat je eigenlijk doet, is goedkoop kopen en ellende exporteren, zowel milieuellende als arbeidsellende, enzovoorts enzoverder. Dus het zit echt wel op heel veel niveaus. Wij zijn hier technologisch in staat om prachtproducten te maken die dan ook nog eens veel langer meegaan. Want als het staal zuiverder is gaat het langer mee. Dat merken wij dagelijks. Kan je het veel beter verwerken, kan je het veel sneller verwerken waardoor het minder energie kost want enzovoort enzoverder. Maar als je puur met het brilletje kostprijs kijkt, ga je keuzes maken die op drie, vier, vijf andere vlakken enorme implicaties hebben.

Spreker: [00:24:44] Hoe blijven jullie dan gemotiveerd? Jullie doen zo'n belangrijk onderzoek. Maar tot op heden blijkt dat niet altijd rechtstreeks baat te hebben, want er zijn mensen die er niet voor willen betalen. Zij die er niet voor willen betalen gaan het ergens anders zoeken.

Yves: [00:24:58] Wat ons drijft, is dat we wel zien dat er verandering is. Het is misschien niet zo snel als je zelf zou wensen, maar het is ook net door wat wij doen dat we het ook weer mogelijk maken. Als wij ervoor kunnen zorgen dat in een fabriek en machine nu net één à twee jaar langer draait, dan hebben mensen het bewijs gezien dat het mogelijk is. En zeker in zo'n economische context, in grote bedrijven met die enorme omzet en met die enorme kortetermijnvisie. De CEO heeft zijn geld verdiend op drie jaar, vertrekt naar een ander bedrijf, kan daar wat meer verdienen, enzovoort enzoverder. Wat wij doen voor een bedrijf, wanneer wij met Zensor een opvolging doen kijken wij nooit naar een eindtermijn. Want één van de redenen waarom het inderdaad niet gebeurt, is omdat er geen manier staat van het te kwantificeren. Wij gaan nooit alles kunnen kwantificeren, nooit al die aspecten, maar wij kunnen wel "Hoelang kan dit hier nog meegaan?" kwantificeren. "Wat moet ik nog doen om het zo lang te laten mee gaan" kwantificeren? De prijs, "wat kost een nieuwe?", die hebben ze snel berekend. Dat is een offerte vragen aan constructeurs. Wij kunnen helpen om dat ander elementje mee te kwantificeren. Dan kan je ze naast elkaar leggen.

Herman: [00:25:57] Wat mij ook voldoening geeft, dat is dat ik de complexiteit ervan begrijp. Dus als ik soms de politieke debatten zie of wat politiekers denken te willen vertellen rond sommige zaken als het over duurzaamheid enzovoort gaat, dan is het meestal de focus op één element. En het feit dat je daar toch, hoe zou ik zeggen, een bredere kijk op hebt en eventueel dat ook kunt delen met studenten of kunt bijdragen aan hun opleiding. Dat ze daar toch kunnen over nadenken en kunnen naar kijken, dat geeft wel voldoening.

Spreker: [00:26:38] Ja ok, it makes sense. Hoewel het een levenslange uitdaging is weten ze waar ze het voor doen en zien ze stapsgewijs welk nut hun onderzoek heeft. Dit was Scientists With a Cause, een podcastreeks van de VUB, gerealiseerd door de Podcast Planet.