logo

Hoe duurzaam is Vinted?

Hoewel online shoppen ontstond als klantenservice, zou dit de meest duurzame manier van consumeren kunnen worden. Hoe dat komt en wat de voorwaarden zijn voor die transitie, hoor je in deze aflevering. 

Beluister deze aflevering van 'Scientists With A Cause' op SpotifyApple Podcasts of Google Podcasts.

Wetenschappers

Professor Cathy Macharis en wetenschapper Heleen Buldeo Rai zijn experten in duurzame mobiliteit en e-commerce.

Wetenschapper duurzame mobiliteit

Cathy Macharis

Wetenschapper e-commerce

Heleen Buldeo Rai

Transcriptie

Max-Lena: [00:00:05] Scientists With A Cause is een podcast waarin je ontdekt welke bijdrage de VUB wetenschappers leveren aan de duurzame ontwikkelingsdoelen. Dat zijn 17 doelen van de Verenigde Naties in het teken van duurzame ontwikkeling en ontwikkelingssamenwerking. Hoe gaan ze te werk? Wat gebeurt er achter de muren van de VUB? The Scientist vertellen in deze podcast één voor één over hun calls.

Cathy: [00:00:29] Ik heb ook 1 jaar eens geen kleren gekocht.

Max-Lena: [00:00:32] Cathy Macharis is professor duurzame mobiliteit en logistiek aan de VUB.

Heleen: [00:00:36] Maar ik ben zeker een online shopper, absoluut.

Max-Lena: [00:00:39] Heleen Buldeao Rai wijdde zelfs haar doctoraat aan online shoppen. Of zoals zij het zegt: e-commerce.

Heleen: [00:00:45] Ik heb mijn doctoraat in duurzame e-commerce in feite gedaan aan de MOBI onderzoeksgroep onder begeleiding van Cathy.

Max-Lena: [00:00:54] Deze aflevering buigt zich over de SDG Duurzame Economie.

Cathy: [00:00:58] Wij zijn vertrokken met dit idee [00:01:00] van: "Ja al dat online shoppen, da's gewoon super slecht." Maar dankzij haar onderzoek hebben we gemerkt: "Ja, als ge dat goed doet, is dat eigenlijk meer duurzaam dan dat iedereen met de wagen naar de winkel gaat."

Max-Lena: [00:01:11] We praten over transport.

Heleen: [00:01:12] Ze hebben ook hun eigen vloot van voertuigen, elektrische scooters, elektrische fietsen.

Max-Lena: [00:01:16] Vindet.

Cathy: [00:01:17] En ik heb gemerkt dat dat voor mij een systeem is van m'n eigen te belonen.

Max-Lena: [00:01:21] De verpakkingen van maaltijdboxen.

Heleen: [00:01:23] Zo'n pakje komt zeventien keer ten val of zo. Het is wel belangrijk dat dat beschermd wordt.

Max-Lena: [00:01:26] Gemaakte beloftes.

Cathy: [00:01:28] En dus elke keer als ge een promise deed, dan kreeg je een een shot vodka.

Max-Lena: [00:01:33] En over de duurzaamheid van onze economie.

Cathy: [00:01:35] Nee, we zijn niet goed bezig.

Max-Lena: [00:01:37] Welke oplossingen er zijn, hoor je in deze aflevering van Scientists With a Cause. Heleen Buldeao Rai startte dus bij mobiliteitsexperte, Cathy Macharis, als doctoraatsstudent. Vandaag zet ze haar onderzoek rond e-commerce verder in Parijs.

Heleen: [00:01:54] In Parijs werken op dit onderwerp is superinteressant omdat er bougeert heel veel. 't Is een onderwerp [00:02:00] dat heel hard leeft, ook bij de stad, bij alle verschillende stakeholders, in feite, die daarop werkzaam zijn in de stad. En ik denk dat het een beetje een inkijk geeft op wat er gaat volgen, ook bij ons en ook in Brussel en in andere steden. Dus in die zin ben ik wel heel blij om [00:02:16] met Fie die [00:02:16] stap gezet te hebben en eens even te gaan kijken naar hoe dat het op een ander gebeurt.

Max-Lena: [00:02:19] Want mag ik dan veronderstellen dat je zelf heel veel online ook aanschaft? Of is die interesse van een heel andere kant gekomen?

Heleen: [00:02:28] Maar ik ben zeker een online shopper, absoluut. Natuurlijk, met wat dat wij in ons onderzoek, waar wij mee bezig zijn in 't onderzoek, en waar wij naar kijken, wij kijken naar manieren hoe het duurzamer kan, hoe het beter kan, waar de problematiek zit, enzovoort. Dus dat, uiteraard, beïnvloedt heel sterk mijn gedrag. En ik denk dat dat goed is. En op die manier, ja, denk ik wel dat ik anders ben gaan aankopen, in het afgelopen jaar of in de jaren dat ik daarmee bezig ben. Maar 't is zeker een goeie manier om uw aankopen te doen.

Max-Lena: [00:02:59] Heleen is [00:03:00] anders gaan consumeren om aan duurzamere consumptie en dus duurzamere economie te doen. Maar wat houdt dat concreet in: duurzame economie?

Cathy: [00:03:07] Voor mij is duurzaamheid ervoor zorgen dat je een levensstijl hebt die maakt dat de generaties achter ons nog steeds eenzelfde levensstijl kunnen hebben. En dus dat gaat over de grondstoffen niet uitputten. Dat gaat over de emissies, niet op zo'n manier de wereld inspuien, zoals CO₂, zodanig dat het klimaat verandert waardoor dat we heel heftige weersomstandigheden gaan hebben. Dus het gaat echt over: op welke manier kunnen wij nu leven? Op zo'n manier, zodanig dat ook onze kinderen en kleinkinderen dat op een goeie manier kunnen doen.

Heleen: [00:03:47] Onze focus, bij Cathy en van mij, is heel hard op het ecologische. Wij kijken heel hard naar alles wat er in onze leefomgeving en in ons milieu gebeurt: congestie, luchtvervuiling, klimaatsverandering, enzovoort. Er is ook [00:04:00] nog een belangrijke sociale component aan en zeker in e-commerce is dat iets waar er heel veel aandacht naartoe gaat. Terecht. Steeds meer. Dat zit minder in mijn onderzoek, maar ik denk ook wel zeker een heel belangrijke om naar te kijken. En ja, de derde component, naast het ecologische en sociale, zou dan het economische component zijn. En uiteraard is die belangrijk, maar ik denk dat die al heel veel aandacht krijgt. Dus het is een beetje aan ons, onderzoekers, om ook die andere twee van die drie parameters of componenten meer aandacht te geven en te laten doorwegen.

Max-Lena: [00:04:33] Hoe duurzaam is de economie op dit moment? Kan daar er zo een klinkklaar antwoord op worden gegeven?

Cathy: [00:04:39] Wel, het is duidelijk niet duurzaam. Dus we zitten echt in een klimaatcrisis. En we hebben eigenlijk enkel nog de komende acht jaar om heel duidelijk die CO₂-emissies naar beneden te halen, om toch op een redelijk niveau te kunnen blijven leven. De economie is ook enorm [00:05:00] gericht op economische groei en steeds meer consumeren. En op een manier waardoor dat grondstoffen, en dus ook heel hard, nog steeds steunend op fossiele brandstoffen. Dus nee, we zijn niet goed bezig.

Max-Lena: [00:05:15] Ja, want jullie zijn daar uiteraard heel erg bewust van. Ik denk meer dan de gemiddelde luisteraar hier. Op welke manier integreren jullie dat dan zelf in jullie eigen, ja, manier van consumeren.

Cathy: [00:05:26] Ik probeer dat heel hard te doen. Ik heb één jaar eens geen kleren gekocht. En dat heeft mij ook veel geleerd en sindsdien koop ik gewoon veel minder. Ik probeer zoveel mogelijk tweedehands te kopen ook. Ik heb ook geen wagen meer. Je moet eigenlijk gaan kijken naar: hoe kunnen we vermijden, als ge bepaalde zaken niet kunt vermijden, hoe kunnen we het verschuiven naar meer milieuvriendelijke transportmodi bijvoorbeeld, en dan het verschonen. Laten we de de nieuwe technologieën gebruiken. Er is nog veel te veel dat [00:06:00] idee van: "Technologie gaat alles oplossen." En ik denk dat we echt moeten gaan naar  een nieuwe manier van leven waar dat we veel meer op dat vermijden en verschuiven gaan werken dan denken van: "Ah ja, het gaat hier allemaal opgelost worden door technologie."

Heleen: [00:06:16] Er is... Technologisch, kan er heel veel en ik denk dat we daar ook echt wel massaal op inzetten. Maar het is echt niet het enige dat ons gaat redden. Ik kijk bijvoorbeeld naar e-commerce. Eigenlijk is dat een heel goed voorbeeld. Het maakt dat wij... Theoretisch gezien, maakt dat dat wij eigenlijk onze wagen niet meer nodig hebben. Het faciliteert eigenlijk een onafhankelijkheid van de wagen, want als gij iets nodig hebt, dan kunt ge het gewoon naar u thuis laten leveren. Kan eigenlijk superefficiënt zijn. We proberen zoveel mogelijk aankopen te bundelen. We zorgen ervoor dat we een route maken - ook weer allemaal de software dat dat doet: die maakt die zo efficiënt mogelijk. Die plant dat allemaal supergoed in. Da's eigenlijk, ja, eigenlijk veel efficiënter dan [00:07:00] hoe de meerderheid van ons hun aankopen verkrijgt vandaag. En dat is tien kilometer heen rijden rijden, tien kilometer terugrijden en dat is niet zo efficiënt. Het kan efficiënter met e-commerce. Maar wat we dan zien is dat: in de praktijk uit zich dat totaal anders. Hoe  wij kopen, dat komt bovenop al onze winkelbezoekjes. Da's heel gefragmenteerd: we kopen van alles op verschillende momenten waardoor we heel veel leveringen hebben, die daarvoor misschien in één autoritje gebeurd zouden zijn, enzovoort. Dus eigenlijk heel veel verschillende gedragseffecten, die zich stellen door een technologische innovatie, die eigenlijk zeer goed zou kunnen zijn. Dus ik denk eigenlijk dat dat een zeer goed voorbeeld is van hoe dat we echt het niet alleen maar moeten outsourcen aan de technologie zogezegd.

Cathy: [00:07:48] Een ander voorbeeldje is elektrische wagens. Sommige mensen denken: "Oh kom, als we nu al de wagens elektrisch maken, dan is het probleem opgelost." Natuurlijk, los je daar niet mee op [00:08:00] dat wagens gewoon enorm veel ruimte innemen in de stad. Vijfennegentig procent van de tijd staan die ook gewoon stil. We hebben files. Dus als ge dat niet fundamenteel gaat veranderen door bijvoorbeeld te delen en ook gewoon veel meer openbaar vervoer te gebruiken en enkel een wagen als ge niet via het openbaar vervoer kunt gaan, ja, dan verander je niet echt iets aan het systeem. Ge zou dat echt wel kunnen doen, maar dan moeten we op een andere manier naar mobiliteit gaan kijken. En niet zien als: mobiliteit, ik heb een wagen nodig, da's mijn bezit. Nee, maar mobiliteit als een dienst.

Max-Lena: [00:08:43] Vandaag de dag valt e-commerce gewoon niet meer weg te denken. Ik denk ook niet dat dat ooit gaat verdwijnen. Maar ik kan mij niet inbeelden hoe dat dat is ontstaan. Was dat effectief met de intentie om de economie duurzamer te maken? Of is dat vanuit een... Ja, jij schudt al heel hard van 'Nee'. Nu ben [00:09:00] ik heel benieuwd.

Heleen: [00:09:00] Ja, nee, ik denk dat het... Het is niet met de intentie gekomen om een duurzamer systeem op te zetten. Maar als we bijvoorbeeld gaan kijken naar de grootste speler, Amazon, die wij toch over heel de wereld associëren met e-commerce en online shoppen. Ja, wat daar de motivatie vooral was, om zo'n systeem te gaan opzetten, is vooral: “Ja, wij kunnen hier een nieuwe manier van een dienst aan mensen, … een nieuwe manier van te geven wat dat consumenten nodig hebben. Een nieuwe manier van zakendoen. Heel hard gefocust op die convenience, op gemak enzovoort.” Het feit dat dat duurzamer zou kunnen zijn, is nooit echt een motivatie geweest. Wat wel opvallend is, is in het begin, dat zij wel doorhadden van: "Oké, eigenlijk is dit wel veel logischer dan dat: iedereen rijdt, individueel van elkaar naar, voor even een aankoop te doen, heen en terug, naar de winkel. En dat ze daar zich ook heel sterk mee profileerden. De online supermarkten [00:10:00] zeker en vast in het begin van: “Ja, dit is veel duurzamer. Wij sparen zoveel transportkilometers uit, zoveel emissies uit, enzovoort.” Dat ziet ge vandaag wel veel minder. Ook omdat, ten eerste, de publieke opinie is daar veel sterker over geworden. Niet altijd terecht overigens, maar je voelt wel dat er zo een soort van ‘anti-Amazon' of ‘anti-e-commerce-gevoel’ leeft. Dus die boodschappen worden veel minder sterk onderlijnd. En anderzijds, is het gewoon veel moeilijker waar of te bewijzen voor hen. Juist omdat dat gedragscomponent  zo complex is en dat er eigenlijk heel wat onderzoekers ook, zoals wij, ja, kanttekeningen daarbij plaatsen. Hoewel het zeker niet de invalshoek van het begin was, is daar op een gegeven moment wel heel hard op ingespeeld. En dat ziet ge vandaag dan wel wat minder.

Max-Lena: [00:10:48] E-commerce werd dus niet ontwikkeld om de economie duurzamer te maken. Toch heeft het alle troeven in zich om daar wel voor te zorgen. Zo kan het de wegen ontlasten door efficiënte routes uit te stippelen [00:11:00] in plaats van iedereen die individueel de baan op gaat voor boodschappen. Ook op vlak van transport kiezen de leveranciers steeds meer voor duurzame alternatieven, zoals elektrische voertuigen.

Heleen: [00:11:12] Het leveren is teruggebracht tot een aantal minuten, eigenlijk een kwartier, twintig minuten, om boodschappen te leveren bij uw thuis. Wat ge wel ziet, is, zij werken niet meer grotendeels samen met met de [00:11:24] kickworkers, [00:11:26] de platformeconomie, de mensen die per taak worden betaald en dus in heel precaire omstandigheden vaak werken. Zij hebben ook hun eigen vloot van voertuigen, elektrische scooters, elektrische fietsen. Dus ge ziet wel dat er wel wat lessen worden getrokken uit het verleden, om de grootste kritiekpunten of op punten van kritiek een antwoord te bieden. Maar ja, dat maakt natuurlijk niet dat het dan een perfect systeem wordt. Maar er evolueren wel heel sterk dingen in de e-commerce en in het online shoppen. En je ziet wel dat de sector wordt daar heel hard voor [00:12:00] bekritiseerd. En werkt daar ook heel sterk aan. Ik denk dat dat altijd wel gezegd moet worden. Maar het blijft wel zeer contextueel, of dat dat nu eigenlijk een duurzamer alternatief is of niet.

Max-Lena: [00:12:12] En diezelfde vraag stel ik mij als het gaat over maaltijdboxen. Vallen deze leveringen onder een duurzamere economie? Of weegt het transport niet op tegen de massale verpakkingen waarin de ingrediënten verpakt zijn?

Heleen: [00:12:24] Dus als we gaan kijken naar de CO₂-impact van dat verpakkingsmateriaal, dat weegt veel minder hard door dan al het transport, eigenlijk, dat moet gebeuren om zaken bij u thuis te leveren. Dus in die zin is de impact beperkt, zou ik zeggen. Langs de andere kant, er is veel meer dan CO₂ alleen, uiteraard. We kunnen daar niet alleen op focussen. Punt blijft dat al dat verpakkingsmateriaal is vaak ook gewoon niet nodig. Zeker als ge kijkt naar de de reguliere pakjes, het merendeel dat verzonden wordt. Je hebt een doos in een doos soms. De doos [00:13:00] is vaak veel te groot. Daar zit ik weet niet hoeveel opvulmmateriaal in. Wat maakt dat je niet alleen heel veel materialen hebt, dat dan een beetje verspild worden in feite. Je hebt die eigenlijk niet nodig. Maar dat maakt ook dat je een bestelwagen vol met lucht en verpakking en opvulmateriaal moet laden. Dus het is helemaal niet efficiënt. Maar ook daar ziet ge heel veel oplossingen die echt wel veel potentieel hebben eigenlijk. Ik denk dat de eerste stappen zijn de verpakkingsmachine: ervoor zorgen dat ge altijd een aangepast pakketje hebt voor wat er verzonden moet worden.

Heleen: [00:13:31] Want ja we weten dat er veel te veel materiaal wordt gebruikt, maar langs de andere kant, is het wel belangrijk. Zo'n pakje komt zeventien keer ten val of zo. Dan is het wel belangrijk dat dat beschermd wordt. Langs de andere kant: dus ge kunt de dozen goed aanpassen, maar ge hebt bijvoorbeeld ook herbruikbare verpakkingen. En ik geloof daar heel sterk in, zeker ook wetende dat bijvoorbeeld kleding een hele belangrijke belangrijke productcategorie is dat online wordt verzonden. Dat leent zich perfect tot van die, ja, herbruikbare verpakkingszakken, bijvoorbeeld. [00:14:00] De oplossingen zijn er. En nu is het een kwestie van ze te implementeren, te testen, te verbeteren en er ook voor te zorgen dat ge de eindklant meekrijgt. Want zeker met voeding, herbruikbare materialen, ... De mensen zijn toch niet altijd even enthousiast daarover, vooral over het idee. Dus ik denk dat het ook een beetje dat is. En zo komen we terug op die gedragsverandering. Het feit dat mensen, ja, als... We moeten het verhaal ook vertellen aan mensen, waarom dat dat beter is. Waarom dat iedereen daar achter zou kunnen staan. En om iedereen een beetje mee te krijgen in dat verhaal. Ik denk dat dat belangrijk is.

Max-Lena: [00:14:41] We bespreken uitgebreid hoe we de levering van producten duurzamer kunnen maken en kijken daarvoor naar transport en verpakking. Maar waarom staan we niet stil bij onze manier van consumeren? We consumeren namelijk meer en sneller dan ooit.

Cathy: [00:14:56] Ja, het is natuurlijk onderliggend... [00:15:00] Dus sinds de Tweede Wereldoorlog is alle marketingcommunicatie, -psychologie is heel hard gericht op: hoe laten we mensen meer consumeren? En ja, als we dat ook niet aanpakken, dan blijft inderdaad het idee van: "Ik consumeer en ik ga dan gelukkiger worden." En dat consumentisme is natuurlijk heel onderliggend aan het huidige systeem. Dus het is natuurlijk een hele moeilijke om weg te halen. Maar ik denk dat we op heel veel vlakken ons waardesysteem moeten herbekijken en gaan kijken van: "Ja, waar worden we dan gelukkiger van? Is dat door materiële zaken? Of is dat net door meer verbondenheid en ook verbondenheid met de natuur?" En op die manier, ja, daar echt in de kern iets aan te doen. En, want we hadden het er daarjuist ook over: is online beter? En online gaat ook nog eens meer aanscherpen: dat je nog meer gaat consumeren. Ja, daar is heel de marketing constant op gericht geweest. En ik denk dat we moeten gaan naar: hoe kunnen we die technieken, die technieken van beïnvloeding van ons gedrag en van onze beslissingen, hoe kunnen we die gaan gebruiken om net te gaan naar duurzaam gedrag? En duurzaam, ook in de zin van: gelukkig zijn met wat dat er is.

Max-Lena: [00:16:26] In welke mate heeft jouw onderzoek van een jaar lang geen kleren kopen daar aan bijgedragen?

Cathy: [00:16:31] Ja, voor mij was dat heel interessant. De VUB had een campagne opgesteld: we are Paris. Toen met de [00:16:39] kop [00:16:39] in Paris. Wij hadden de studenten verzameld om positieve verhalen rond duurzaamheid naar voor te brengen. En er was een blog en er was een Facebook-pagina, enzovoort. En als eindevent hadden wij mensen uitgenodigd, The Seven Promises. Dat was een heel event [00:17:00] met vodka. En dus elke keer als ge een promise deed, dan kreeg je een een shot vodka. Ik had nogal de neiging om elke maand iets nieuws te kopen. En ja, dat dan veel aan te doen en dan, hup, het volgende nieuwe, enzovoort. En ik heb gemerkt dat dat voor mij een systeem is van m'n eigen te belonen. Ik heb een presentatie gegeven of iets moeilijks gedaan of... En dan daarna is dat van: "Ah, voilà, ik heb iets verdiend en ik ga een mooi kleedje kopen.” Dus ja, ik heb geleerd dat ik dat ook op een andere manier kan doen, zonder dat ik inderdaad moet gaan consumeren. En ik heb toen ook gemerkt dat ik eigenlijk voldoende kleren had. Ik heb veel meer dingen beginnen combineren die ik al in de kleerkast had. Dus ja, dat was heel interessant en ik raad het iedereen aan.

Max-Lena: [00:18:01] Heel [00:18:00] veel mensen verwijzen naar de pandemie van de afgelopen jaren en zeggen dat dat een enorme boost heeft gegeven aan de e-commerce vandaag de dag. Ik sluit mij daarbij aan, maar anderzijds, denk ik ook dat TikTok  als applicatie, daar een beetje... Schuld in treft is misschien niet het juiste woord... Maar ergens zet het wel aan tot consumeren en vaak tot goederen die eigenlijk niet nodig zijn. Je ziet dat [00:18:24] ook: Amazon Finds You Didn’t Know You Just Might Need.  [00:18:26]Hoe staat u daartegenover? Is dat iets wat dan eigenlijk zou moeten afgeschaft worden? Of kan dat niet afgeschaft worden?

Heleen: [00:18:34] Ja ja, dat is zo een beetje de hele discussie. Het internet: moedigt dat eigenlijk overconsumptie aan of niet? Ik denk dat ge zeker heel veel voorbeelden kunt vinden, gaande, inderdaad, van de  TikTok-filmpjes op sociale media die aantonen alle zaken dat ge zou nodig moeten hebben of dat ge zou moeten hebben om mee te zijn of whatever.  [00:19:00]Bijvoorbeeld ook als ge iets online opzoekt, dat blijft u achtervolgen tot ge het koopt bijna. Dus dat zijn zaken dat die stelling heel hard bevestigen. We hebben daar eigenlijk niet zulke goeie data van om dat hard te maken. Ik denk dat dat misschien wel iets te zeggen heeft voor het feit dat het niet zo gemakkelijk is om bewust te consumeren vandaag: dat dat zeker niet de makkelijkste keuze is. Maar ja, dat pleit er nog maar meer voor om het gesprek te blijven aangaan en te blijven uw onderzoeksresultaten te delen en ervoor te zorgen dat het niet alleen bij...Dat je niet alleen in de kerk aan het spreken bent, bij de mensen die al geconverteerd zijn zogezegd, en bij de specialisten en de professionals, maar ook... Ja, dag tot dag bij de mensen er iets over zeggen. Ge wilt geen moraalridder zijn. Ge wilt dat het gezellig blijft. Ge bent zeker niet perfect. Ik ben helemaal niet perfect, op dat vlak ook niet. Maar ja, ik denk wel dat dat goed is om [00:20:00] de gesprekken te blijven hebben. Het is uiteindelijk toch iets dat ons allemaal aanbelangt.

Cathy: [00:20:03] Het is niet zomaar. Het is niet zomaar voor uw carrière. Het is ook niet zomaar voor voor uw cv, dat ge dit doet. Het gaat echt over iets meer. En, ja, voilà, dat drijft mij en dat drijft veel van de mensen in onze groep.

Max-Lena: [00:20:20] Drijft dat dan ook voor de mensen in jullie omgeving? Want ik merk wel dat als ik naar jullie luister, dat dat zeer aanstekelijk werkt. Is dat dan voor jullie omgeving ook? Of zijn dat soms ook mensen die zeggen: "Goh, daar is ze weer."

Cathy: [00:20:31] Ja, op den duur heb ik wel de indruk dat ik een karikatuur van mezelf word. Dat mensen mij ook zo direct, als ze mij zien, over recycleren beginnen... En over: “Ik ben met de fiets gekomen.” Ik wil ook niet dat.... Wij zijn allemaal niet perfect. Ik ben zélf ook totaal niet perfect op dat vlak. Dus we moeten gewoon proberen de stappen te doen en dan ook weten: "Ja, [00:21:00] wat is dan het meest duurzame?" En daarom dat het onderzoek van Heleen, dat was superbelangrijk, want wij wij zijn vertrokken met het idee van: "Ja al dat online shoppen, da's gewoon super slecht." Maar dankzij haar onderzoek hebben we gemerkt: "Ja, als ge dat goed doet, is dat eigenlijk meer duurzaam dan dat iedereen met de wagen naar de winkel gaat."

Max-Lena: [00:21:20] Cathy en Heleen hechten veel belang aan wetenschappelijk onderzoek vertalen naar het brede publiek. Enkel zo kan er met de verworven kennis worden gewerkt. En toch is er over een heel aantal zaken nog weinig data beschikbaar. Zo vroeg ik mij af wat er gebeurt met de geretourneerde spullen. Worden deze opnieuw verkocht of komen ze op afvalbergen terecht?

Heleen: [00:21:41] Idealiter worden die opnieuw verkocht. Het is heel moeilijk om daar solide cijfermateriaal over te krijgen. Ik moet zeggen de de cijfers dat ge ziet... Ze komen uit verschillende landen... Ze gaan zo ver uit elkaar. Soms hoort ge...Referenties naar een vierde van wat teruggestuurd wordt, wordt vernietigd. [00:22:00] Da's enorm veel. Nederlands onderzoek dat nog niet zo lang geleden gepubliceerd is: daar gaat het over een te verwaarlozen percentage.

Max-Lena: [00:22:07] Hoe kan dat? Dat die dan elkaar zo tegenspreken? Een vierde en een verwaarloosbaar percentage. Da's een wereld van verschil. Hoe kan dat in godsnaam?

Heleen: [00:22:15] Het hangt ervan af wie bereid is om data te delen, wie de data opvraagt, ... Het hangt er ook heel hard van af: welke aanbieders beschouwen wij als deel van onze nationale problematiek? Als ge een Nederlands onderzoek doet, neemt ge dan Amazon mee in rekening of alleen Bol.com? Want ja, e-commerce is zo een internationale markt. Ge moet ergens parameters zetten, maar die parameters zijn zeer bepalend voor de data dat ge gaat krijgen. Ja, als er iets teruggebracht wordt in de winkel, kan het direct terug in de schappen belanden. Wordt dat gezien als een retour of niet? Enzovoort. De verwerking is daar ook veel minimaler, want dat is gewoon een winkelmedewerker dat dat kan doen, in de rekken zetten. Dat is een veel beter systeem. Dus ook daar: wie zijn de spelers in uw land? Wie telt ge allemaal mee? Welke productcategorieën telt ge mee? Ik denk dat dat grote [00:23:00] verklaringen zijn over waarom dat de cijfers uit elkaar liggen.

Max-Lena: [00:23:04] Een groot verschil zie je tussen ‘online only' winkels en omniwinkels, die dus naast hun online aanbod ook nog fysieke winkels hebben waar klanten kunnen komen winkelen. Naast het verschil tussen ‘omni’ en ‘online only’ beïnvloedt ook de grootte van het bedrijf het percentage aan weggegooide retours.

Heleen: [00:23:22] Bij een Amazon kan ik mij voorstellen: het gaat over zodanig veel volumes. Retours zijn moeilijk omdat, ja, daar is zoveel handarbeid bij om te kijken naar "Is dat goed ingepakt? Kunnen we dat gebruiken? Is dat gebruikt of niet, dat product? Kunnen wij dat terug in de rekken zetten?" In die zin is dat duur, een retour verwerken. Waardoor het voor sommige spelers, en dat zijn dan voornamelijk de grote, soms gemakkelijker is om het gewoon weg te gooien. Dat is ook een probleem, en dat wil ik ook wel preciseren, dat is niet alleen een e-commerce-probleem. We hebben nog niet zo lang geleden een groot schandaal in Frankrijk gehad met een aantal luxemerken, die hun producten gewoon [00:24:00] verbranden omdat het niet verkocht was geraakt. Ja, dat is degoutant. En de reden waarom zij dat verbranden, en niet op, bijvoorbeeld, een tweedehands circuit of zoiets willen zetten, is gewoon omdat de waarde dan verminderd van hun merk. En dat heeft dan niet zo heel veel te maken met het online shoppen. Dat heeft gewoon te maken met onze consumptiemaatschappij in het algemeen. Ecologisch is dat een ramp. Economisch is dat eigenlijk ook helemaal niet zinvol. Dus ge ziet nu wel dat bijvoorbeeld grote spelers, zoals een Zalando, die heel veel retours te verwerken krijgen - dat is 50 procent van wat zij zouden verkopen zou teruggestuurd worden, dat is heel veel. Dat zij dan nu die producten, die dan toch een aantal keer te veel gepast zijn, dat zij die op hun tweedehands platform zetten, bijvoorbeeld, met een gereduceerde prijs. Dat zijn goeie initiatieven.

Max-Lena: [00:24:44] Een andere optie, of een andere trend intussen, is Vindet, een platform waarop gebruikte spullen, voornamelijk speelgoed en kleren, tweedehands worden aangeboden aan lagere tarieven. Maar hierdoor schaffen we meer aan. We weten dat we aankopen meteen [00:25:00] kunnen verkopen en de prijzen zijn ook vaak voordeliger. We denken dus minder over aankopen na. Belasten we hiermee opnieuw de wegen of is Vindet wel degelijk een manier van duurzame economie?

Heleen: [00:25:12] Hun systeem is al heel hard gefocust op: afhaalpunt naar afhaalpunt. We weten: afhaalpunten zijn een efficiënt alternatief op de thuislevering, enzovoort. Met die opmerking of die kanttekening daarbij, in feite, dat het wel belangrijk is dat mensen naar hun afhaalpuntje gaan, te voet, met de fiets of onderweg naar een andere activiteit bijvoorbeeld. Dus onderweg. Maar da's eigenlijk al wel goed. Het wordt niet naar u thuis geleverd en het zorgt eigenlijk dat het op de stromen van de pakketbezorgers, die sowieso al onderweg zijn, kan gebeuren. Dus dat is een een goed puntje aan Vindet wel, vind ik. Maar als ge natuurlijk naar de CO₂-voetafdruk gaat kijken van een kledingstuk, dan is wat meeste doorweegt, is natuurlijk [00:26:00] het gebruik van grondstoffen, het maken van het product, het fabriceren, enzovoort. En dan daarna komt pas het transport, die belangrijk is uiteraard, maar niet zo belangrijk in de zin van: wat het eigenlijk allemaal opslorpt van materialen, van productie, enzovoort. Dus ik denk: hoe langer een kledingstuk, vooral een kledingstuk, gebruikt kan worden, hoe beter. Dus ook in die zin heeft Vindet wel heel veel potentieel, denk ik.

Max-Lena: [00:26:35] Tot slot wijst Heleen de winkels zelf met de vinger. Zij hebben namelijk een groot aandeel in de retours door gebrekkige informatie te voorzien bij hun aangeboden producten.

Heleen: [00:26:45] Eén fotoke en daar moet ge het een beetje op zien. Dus da's ook iets waar ik denk dat de sector nog veel meer mee aan kan doen: veel meer productinformatie, afbeeldingen video's, ... Informatie over welk materiaal gaat het, enzovoort. [00:27:00] Valt het groot? Valt het klein? Wat is de feedback van mensen die het al gekocht hebben, enzovoort. Ik denk dat daar zeer veel potentieel is om dat te verbeteren. En dan, daarnaast zijn, nog geavanceerder eigenlijk, zijn de mogelijkheden om te werken met technologische mogelijkheden, zoals bijvoorbeeld een slimme fitting assistent. Zij die u zeggen van: "Hey, ik zie dat je twee dingen in uw mandje hebt gestoken. Ik suggereer, op basis van uw aankoopgeschiedenis bijvoorbeeld, dat je de M neemt in plaats van de S, bijvoorbeeld. Dus dat dat zijn zaken die allemaal bestaan en die eigenlijk geïmplementeerd zouden moeten worden om dat fenomeen tegen te gaan.

Max-Lena: [00:27:38] Een ander idee is augmented reality.

Heleen: [00:27:41] Een app kunt downloaden en zo eigenlijk kunt testen van: “Welke kleur lippenstift past het beste bij mij?”

Max-Lena: [00:27:46] Ray-Ban doet dat nu al, met de zonnebrillen.

Heleen: [00:27:48] Ja inderdaad, en dat leent zich natuurlijk niet tot alle producttypes, maar zeker wel tot een aantal. En ook daar moeten we gaan kijken van: “Ok, hoe kunnen we dat nu implementeren [00:28:00] zodat er effectief minder retours van komen, zodat mensen veel beter weten wat ze kunnen bestellen?”

Max-Lena: [00:28:05] En op welke termijn zie je dat zelf als iets haalbaars?

Heleen: [00:28:08] Ah, maar heel snel.

Max-Lena: [00:28:09] Ja?

Heleen: [00:28:10] Ja, ik ben misschien te optimistisch. Maar ja, wat we hier zien, is dat het natuurlijk niet alleen ecologisch een probleem is, maar ook economisch rendeert dat niet. Zeker voor kleinere webshops is dat echt een kostenpost. Dus vooral daarop blijven hameren. En misschien dat er dan ecologisch ook wel wat vordering is. Maar we gaan er binnenkort een projecten over doen. Effectief om te gaan kijken naar: welke zaken kunnen webshops in België implementeren om ervoor te zorgen dat de retours verminderen?

Max-Lena: [00:28:40] Volgens Cathy is het dan ook nu het moment om in actie te schieten. Er ligt veel op de plank en de hoge kosten voor fossiele brandstoffen moedigen alleen maar aan.

Cathy: [00:28:49] De prijzen nu voor fossiele brandstoffen zijn duurder geworden. Gas, benzine, diesel. Dus op zich is dat goed, want dat dat kan [00:29:00] inderdaad die transitie versnellen, maar dan moeten we gaan naar verbinden ook. En voor sommige mensen, ja, ook na de covidcrisis, krijgen ze nu nog eens die extra prijzen. Dan wordt het heel moeilijk voor hen om helemaal mee te kunnen. Dus voor hen moeten we zorgen dat er ondersteuning is. Maar ik vind het een slecht signaal van de overheid om dan te zeggen: we gaan de btw verlagen op gas en we gaan ook de accijnzen verlagen. Want wie gaat daar eigenlijk van genieten? Diegene die al heel veel benzine en diesel verbruikt, krijgt dus een vermindering. Dus hoe meer dat ge verbruikt, kreeg een vermindering. Plus al dat geld dat de overheid niet binnenkrijgt, kunnen zij niet investeren in bijvoorbeeld openbaar vervoer of in treinabonnementen of mobility, als een service voor armere mensen. Ja, dan ga [00:30:00] je eigenlijk gewoon proberen u vast te houden aan het huidig systeem. Te zorgen van: “Ooeioei, het zou een keer structureel moeten veranderen.” Dit is het moment, natuurlijk.

Max-Lena: [00:30:14] Dit was Scientist With A Cause, een podcastreeks van de VUB, gerealiseerd door The Podcast Planet.