Vier internationaal gerenommeerde onderzoekers die momenteel aan Amerikaanse universiteiten werken, komen naar de Vrije Universiteit Brussel (VUB) om er hun onderzoek verder te zetten. Ze worden aangesteld binnen het VUB-US Research Chair-programma, dat tot stand kwam met steun van de Helios Foundation. De onderzoekers brengen expertise mee op het vlak van klimaatwetenschap, extreme weersfenomenen, klimaatadaptatie, duurzame steden en de wisselwerking tussen klimaat en samenleving.
Met de komst van de onderzoekers versterkt de VUB haar internationale onderzoeksnetwerk en haar positie als internationaal referentiepunt voor klimaat- en duurzaamheidsonderzoek. De nieuwe onderzoekers zullen nauw samenwerken met verschillende VUB-onderzoeksgroepen en hun expertise verbinden met bestaande onderzoekslijnen aan de universiteit.
De vier onderzoekers zijn prof. Valerie Trouet (University of Arizona), prof. David O. Prevatt (University of Florida), Dr Sol Kim (University of Chicago) en prof. Kirsten Heikkinen Dodson (Lipscomb University). Het zijn vier complementaire profielen. Elk brengen ze hun eigen expertise mee die aansluit bij bestaande VUB-onderzoekslijnen.
Internationale topexpertise naar Brussel
De VUB lanceerde haar US Research Chair-programma naar aanleiding van de veranderende geopolitieke omstandigheden en onderzoeksomgeving, met als doel de trans-atlantische samenwerking op vlak van klimaat- en duurzaamheidsonderzoek te versterken. Het programma biedt onderzoekers een stabiele academische omgeving waarin ze hun onderzoek kunnen voortzetten en nieuwe internationale samenwerkingen kunnen uitbouwen.
“Het is niet de bedoeling dat de onderzoekers de band met hun Amerikaanse universiteit verbreken, maar dankzij de Research Chairs kunnen ze aan de VUB onderzoek en samenwerkingen uitbouwen om globale en klimaat- en duurzaamheidsuitdagingen aan te pakken. Bovendien versterkt dit de VUB-onderzoeksgemeenschap. VUB is nu al één van de meest succesvolle universiteiten in Europa op het gebied van klimaat, energie en duurzaamheid. Met deze Research Chairs willen we een referentiecentrum worden dat de brug slaat tussen Europa en de Verenigde Staten”, zegt Pieter Ballon, VUB Vice-rector Onderzoek.
De samenwerking wordt mogelijk gemaakt door de Helios Foundation. Het programma ondersteunt onderzoek dat bijdraagt aan de transitie naar een koolstofarme samenleving en richt zich op klimaat, duurzaamheid en welzijn.
Prof. Valerie Trouet, professor dendrochronologie aan de University of Arizona en verbonden aan het Laboratory of Tree-Ring Research, is internationaal bekend om haar onderzoek naar klimaatvariabiliteit op lange termijn aan de hand van jaarringen van bomen. Haar onderzoek maakt het mogelijk om klimaatveranderingen uit het verleden te reconstrueren en de interactie tussen klimaat, ecosystemen en menselijk handelen te begrijpen. Voor Valerie Trouet betekent dit een gedeeltelijke terugkeer naar België na haar directeurschap van het Klimaatcentrum.
Aan de VUB zal Trouet een deeltijdse positie opnemen om samen te werken met de eveneens gerenommeerde prof. Wim Thiery en diens onderzoeksgroep. Door historische klimaatdata uit boomringen te combineren met klimaatmodellen zullen onderzoekers nieuwe inzichten verwerven in klimaatvariabiliteit, hydrologische extremen en de gevolgen van antropogene klimaatverandering.
Prof. David O. Prevatt, professor civiele techniek en kustbouwkunde aan de University of Florida, is gespecialiseerd in de weerbaarheid van woonomgevingen en het beperken van schade als gevolg van extreme natuurverschijnselen. Hij was van 2024 tot 2025 werkzaam als Jefferson Science Fellow van de National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine (NASEM), gedetacheerd bij het Amerikaanse Ministerie van Buitenlandse Zaken, en heeft bijgedragen aan het wetenschappelijk beleid en het beleid inzake windrisico’s door advies aan het Amerikaanse Congres en aan wetenschappelijke comités van de National ScienceFoundation.
Prevatt zal samenwerken met prof. Michael Ryckewaert en verschillende VUB-onderzoeksgroepen. Zijn expertise sluit nauw aan bij het onderzoek van de VUB naar stadsplannning, woonbeleid, architectuur en klimaatadaptatie.
Dr Sol Kim, klimaatwetenschapper aan de University of Chicago, focust op extreme weersfenomenen, klimaatattributie en de toepassing van artificiële intelligentie in de klimaatwetenschap. Eerder werkte hij onder meer samen met NASA's Jet Propulsion Laboratory, de European Space Agency en het Pacific Northwest National Laboratory.
Ook Kim gaat aan de slag met prof. Wim Thiery. Zijn expertise in klimaatattributie (de wetenschappelijke methode om te onderzoeken of en in welke mate klimaatverandering extreme weersgebeurtenissen beïnvloedt, zoals een hittegolf, overstroming of droogte), AI en aardobservatie vormt een aanvulling op het onderzoek naar klimaatverandering en extreme weersfenomenen aan de VUB. De samenwerking moet bovendien bijdragen aan onderzoek dat klimaatwetenschappelijke inzichten vertaalt naar klimaatrechtzaken, economische schade en klimaatbeleid.
Prof. Kirsten Heikkinen Dodson, associate professor mechanical engineering aan Lipscomb University, brengt 15 jaar ervaring in humanitarian engineering mee, voornamelijk met steun van het Peugeot Center (link). Haar project aan de VUB onderzoekt hoe ingenieurs samenwerken met belanghebbenden in hun eigen gemeenschappen om maatschappelijke uitdagingen zoals toegankelijkheid, ongelijkheid en welzijn in steden aante pakken. Dit nieuwe onderzoeksveld van ‘urban humanitarian engineering’ richt zich op het ontwikkelen van impactvolle, verantwoorde en duurzame oplossingen, samen met en voor kwetsbare bevolkingsgroepen in een stedelijke omgeving.
Aan de VUB werkt Dodson samen met prof. Imre Keserü en onderzoeksgroepen rond duurzame mobiliteit en stedelijke transities. Haar onderzoek verbindt engineering, sociale wetenschappen, participatieve planning en duurzame stadsontwikkeling.
VUB als internationale hub voor klimaatonderzoek
De komst van de vier onderzoekers past in de bredere strategie van de VUB om haar expertise rond klimaat en duurzaamheid internationaal uit te bouwen. De universiteit brengt daarvoor expertise uit verschillende disciplines samen: van klimaatmodellering en extreme weersfenomenen over infrastructuur en stedenbouw tot mobiliteit en sociale transities.
“De klimaatuitdaging is per definitie interdisciplinair en internationaal. Je kan klimaatverandering niet begrijpen en aanpakken vanuit één discipline of één land. De komst van deze vier onderzoekers laat precies zien wat de VUB wil zijn: een open internationale kennisomgeving waar topexpertise uit verschillende domeinen elkaar versterkt en waar fundamenteel onderzoek wordt verbonden met maatschappelijke oplossingen”, zegt VUB-rector Jan Danckaert.
De samenwerking met de vier onderzoekers moet niet alleen hun individuele onderzoeksagenda's versterken, maar ook leiden tot nieuwe internationale onderzoeksprojecten, gezamenlijke financieringsaanvragen en nieuwe samenwerkingen binnen en buiten de VUB.
Van Amerikaanse oproep naar duurzame samenwerking
De komst van de vier onderzoekers bouwt voort op de oproep die de VUB eerder lanceerde om Amerikaanse onderzoekers een academische thuis te bieden in Brussel in een context van geopolitieke veranderingen. Met het Helios-programma wordt die oproep vertaald in structurele onderzoeksposities. De VUB voorziet zowel voltijdse als deeltijdse Research Chairs, telkens voor een periode van drie jaar. De onderzoekers krijgen toegang tot de onderzoeksinfrastructuur van de VUB en worden volwaardig geïntegreerd in de onderzoeksgroepen waarmee ze samenwerken.
De VUB kiest daarmee niet alleen voor het aantrekken van internationaal talent, maar ook voor het uitbouwen van duurzame onderzoeksallianties rond een van de grootste maatschappelijke uitdagingen van deze tijd: klimaatadaptatie en de transitie naar een koolstofarme samenleving.
Over de Helios Foundation
De Helios Foundation ondersteunt initiatieven die bijdragen aan een klimaatbestendige samenleving. In samenwerking met de VUB en ULB investeert de stichting in research chairs rond klimaat, duurzaamheid en welzijn, met als doel onderzoek en innovatie te versterken die bijdragen aan de transitie naar een koolstofarm België.