Praktisch

dinsdag, 1 december, 2026 - 17:00 tot 19:00
VUB Main Campus Etterbeek
Pleinlaan 2
1050 Elsene
Venue: Building I, Aula I.0.01
Free of charge
Inschrijving tot 

De Vrije Universiteit Brussel, VUB-professor Rocco Bellanova en het team van het Europees onderzoeksproject DATAUNION nodigen je uit voor een publiekslezing over de ontwikkeling van een Europese Data-unie.

Terwijl artificiële intelligentie volop in de schijnwerpers staat, voltrekt zich een minstens even belangrijke ontwikkeling die mee bepaalt hoe onze digitale samenleving wordt bestuurd: het steeds verder verbinden van bestaande en toekomstige IT-systemen en databanken.

De afgelopen tien jaar heeft de Europese Unie verschillende wetten aangenomen om databanken beter met elkaar te verbinden. Ook op gevoelige terreinen zoals openbare veiligheid en grensbewaking. Zo moeten de Europese interoperabiliteitsverordeningen van 2019 ervoor zorgen dat gegevens uit zes grote Europese IT-systemen gemakkelijker toegankelijk en uitwisselbaar worden. Andere initiatieven richten zich op de uitwisseling van gegevens van miljoenen reizigers tussen bedrijven en overheden, of op het koppelen en vergelijken van DNA-gegevens en biometrische databanken.

Maar het verbinden van databanken is veel meer dan een technische of juridische kwestie. Het roept fundamentele vragen op over macht, privacy, democratische controle en grondrechten. Zeker nu de praktische uitvoering van deze ambitieuze Europese plannen bijzonder complex blijkt. Hoe moet een Europese Data-unie eruitzien? En wie bepaalt de spelregels?

Tijdens deze publiekslezing deelt het onderzoeksteam van DATAUNION de belangrijkste inzichten uit het onderzoek. Daarbij staan enkele prangende vragen centraal. 

  • Wanneer wordt gegevensuitwisseling een politieke kwestie?
  • Hoe beïnvloeden Europese wetten en technologische keuzes elkaar bij de ontwikkeling van gekoppelde databanken? 
  • Volstaat gegevensbescherming om de Europese waarden en grondrechten te waarborgen?
  • Wat kunnen we leren uit kritisch onderzoek naar archieven en informatiebeheer?
  • En welke rol spelen private technologiebedrijven in de toekomst van onze Europese IT-systemen?

De lezing vindt plaats in het Engels.

BOEK JE GRATIS TICKET

Over het onderzoeksteam van DATAUNION

2026_Rocco Bellanova_portrait

Rocco Bellanova - (c) Photo by Dirk Gillissen

Rocco Bellanova is onderzoeksprofessor aan de Vrije Universiteit Brussel. Zijn onderzoek bevindt zich op het snijvlak van politieke wetenschappen, technologie en recht. Hij onderzoekt de wisselwerking tussen (on)veiligheid, digitale technologie en politiek, met bijzondere aandacht voor het Europese veiligheidsbeleid en de onderliggende data-infrastructuur. Hij was gastredacteur van verschillende wetenschappelijke themanummers over onder meer de politieke dimensie van interoperabiliteit, Europese digitale soevereiniteit, de rol van technologie en wetenschap in veiligheidspraktijken en het belang van kritische reflectie binnen internationale betrekkingen.

Bellanova leidt het door de European Research Council (ERC) gefinancierde onderzoeksproject DATAUNION. Daarnaast is hij hoofdonderzoeker van INFRASEC: Infrastructuring International Security, een internationaal onderzoeksproject gefinancierd door het FWO en het Zwitserse SNSF, in samenwerking met professor Rosamunde van Brakel (VUB) en professor Matthias Leese (Universiteit Zürich).

Hij is ook actief binnen twee internationale onderzoeksnetwerken: DATAMIG, dat de maatschappelijke en technologische uitdagingen van datagebruik bij Europees migratiebeleid en grensbewaking onderzoekt, en het door het FWO gefinancierde Research Network on Technology, Security and Conflict, waarvan hij medehoofdonderzoeker is.

LEES MEER OVER ROCCO BELLANOVA

Dr. Vanessa Ugolini is postdoctoraal onderzoeker bij de onderzoeksgroep Law, Science, Technology and Society (LSTS) van de Vrije Universiteit Brussel (VUB). Ze is betrokken bij het door de European Research Council (ERC) gefinancierde onderzoeksproject DATAUNION en het internationale onderzoeksproject INFRASEC, dat wordt gefinancierd door het FWO en het Zwitserse SNSF. Haar onderzoek richt zich op de wisselwerking tussen veiligheid, technologie en samenleving. Ze bestudeert onder meer hoe databanken met elkaar worden verbonden, hoe gegevens worden geïntegreerd en hoe algoritmische systemen en digitale infrastructuren worden ingezet bij politiesamenwerking en grensbewaking. Daarbij besteedt ze bijzondere aandacht aan de maatschappelijke en politieke gevolgen van deze ontwikkelingen.

Iwan Oostrom is doctoraatsonderzoeker bij de onderzoeksgroep Law, Science, Technology and Society (LSTS) van de Vrije Universiteit Brussel (VUB). Hij behaalde een master in Europese Studies aan de Universiteit Leiden en een master in Filosofie en Hedendaagse Kritische Theorie aan Kingston University London. Binnen het onderzoeksproject DATAUNION richt hij zich op de Europese interoperabiliteitsverordeningen van 2019. Hij onderzoekt hoe wet- en regelgeving de technische ontwikkeling en implementatie van systemen voor gegevensuitwisseling beïnvloeden, en welke uitdagingen daarbij ontstaan. Bijzondere aandacht gaat naar de Multiple Identity Detector (MID), een Europees systeem dat helpt om meerdere identiteiten van personen in verschillende databanken op te sporen.

Megan Leal Causton is doctoraatsonderzoeker binnen het door de European Research Council (ERC) gefinancierde onderzoeksproject DATAUNION, bij de onderzoeksgroep Law, Science, Technology and Society (LSTS) van de Vrije Universiteit Brussel (VUB). Voordat ze aan de VUB aan de slag ging, werkte Megan als datawetenschapper en onderzoeker in de technologiesector en de erfgoedsector (galerijen, bibliotheken, archieven en musea). Ze behaalde een master in Archief- en Informatiewetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam. Haar onderzoek bevindt zich op het snijvlak van informatiebeheer, digitale technologie, artificiële intelligentie en recht. Ze bestudeert hoe digitale systemen worden ontwikkeld en beheerd, en welke politieke en maatschappelijke vraagstukken ontstaan rond gegevensbescherming, databeheer en informatietechnologie. Binnen DATAUNION onderzoekt ze momenteel hoe het koppelen van Europese databanken op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht gevolgen heeft voor het gebruik van digitaal bewijsmateriaal, de controle op en verantwoording over gegevensgebruik en de internationale justitiële samenwerking.

Het DATAUNION-team bestaat daarnaast uit dr. Sibel Top, verantwoordelijk voor de projectcoördinatie en -ondersteuning (PMO), en dr. Francis Hunger, mediatheoreticus en kunstenaar.

LEES MEER OVER DATAUNION

Over de European Research Council (ERC)

De European Research Council (ERC) financiert baanbrekend wetenschappelijk onderzoek voor een periode van vijf tot zes jaar. Het ERC-programma ondersteunt wetenschappelijke excellentie in alle onderzoeksdisciplines en biedt onderzoekers de middelen om grensverleggende ideeën te realiseren.

De Vrije Universiteit Brussel is met trots gastinstelling voor meer dan 20 ERC-onderzoeksprojecten en hun hoofdonderzoekers.

ONTDEK ALLE ERC-PROJECTEN AAN DE VUB

European Flags

De wereld heeft je nodig

Dit initiatief maakt deel uit van het publieksprogramma van de Vrije Universiteit Brussel. Dit programma is er voor iedereen die vindt dat het anders kan in de wereld en gelooft dat wetenschappelijke kennis, kritisch denken en dialoog een belangrijke eerste stap zijn om je stempel te drukken op jouw omgeving en de wereld. 

Als Urban Engaged University wil de Vrije Universiteit Brussel een drijvende kracht van verandering in de wereld zijn. Met ons academisch onderwijs en ons innovatief onderzoek dragen we bij aan de Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties en drukken we mee onze stempel op de toekomst.

Ontdek het programma