Op vrijdag 20 november kleuren Brussel en onze universiteiten opnieuw oranje, blanje, blue – de kleuren van vrijheid, rede en solidariteit – voor St V, de jaarlijkse viering ter ere van onze stichter Pierre-Théodore Verhaegen. Ook dit jaar slaan de VUB en ULB de handen in elkaar voor een dag vol studentikoze tradities, feest en engagement. Met het thema “Changez vos mentalités, pas nos libertés – Haar stem mag klinken, laat geweld verdrinken” vragen de studentenverenigingen BSG (VUB) en ACE (ULB) aandacht voor de strijd tegen geweld op vrouwen.
Waarom dit thema?
De keuze voor het thema komt er niet zomaar. De afgelopen jaren kregen verschillende vormen van geweld en intimidatie tegen vrouwen heel wat aandacht in de media. Ook binnen de studentenverenigingen leeft de bezorgdheid over deze problematiek. Met St V willen BSG en ACE die aandacht verder aanwakkeren en een duidelijke boodschap uitdragen: het geweld tegen vrouwen moet stoppen.
“Het is gewoon super belangrijk dat we hier aandacht aan blijven besteden. Er zijn het afgelopen jaar heel wat incidenten gebeurd en er is veel over verschenen in de media. Die extra aandacht is nodig”, vertelt Nik, externe ondervoorzitter van BSG en student burgerlijk ingenieur.
Met de slogan “Haar stem mag klinken, laat geweld verdrinken” willen de studenten benadrukken dat vrouwen gehoord moeten worden en dat geweld in al zijn vormen bestreden moet worden. De boodschap wordt ook zichtbaar tijdens de proteststoet richting de Beurs, waar deelnemers met zelfgemaakte bordjes en slogans hun stem kunnen laten horen.
Daarnaast zet BSG de feestdag zelf in op sensibilisering rond alcohol en grensoverschrijdend gedrag. Die aandacht maakt al langer deel uit van hun engagement om van St V een veilige en inclusieve viering te maken.
Een bijzonder eerbetoon aan Jeanneke-Pis
Dit jaar krijgt Jeanneke-Pis een bijzondere rol tijdens St V. Het bekende Brusselse standbeeld wordt voor het eerst volledig uitgedost met een typische studentenklak en bijpassende outfit. De onthulling gaat gepaard met een ceremonie om 14.30 uur. Het eerbetoon is een mooie knipoog naar het jaarthema, maar ook naar de Brusselse studentenfolklore. Jeanneke-Pis behoudt haar bijzondere outfit tot 25 november, de Internationale Dag voor de uitbanning van geweld tegen vrouwen.
De St V-medaille: een solidariteitsgebaar
Bij St V hoort ook de traditionele St V-medaille. Het ontwerp sluit aan bij het jaarthema en draagt zo de boodschap van deze editie uit. De opbrengst van de verkoop gaat naar een goed doel dat zich inzet voor de strijd tegen geweld tegen vrouwen.
Dit jaar gaat de gezamenlijke solidariteitsactie van BSG en ACE naar vzw Talita, een Brusselse organisatie die vrouwen opvangt die hun woning verloren, bijvoorbeeld door partnerproblemen, schulden of uithuiszetting. Jaarlijks biedt Talita gemiddeld 60 vrouwen en hun kinderen een veilige plek en ondersteuning. Die begeleiding gaat verder dan opvang alleen: de organisatie helpt vrouwen onder meer bij het vinden van werk, het volgen van een opleiding en het opbouwen van een zelfstandig leven.
Wie de St V-pin wil bemachtigen, kan daarvoor terecht op de Zavel tijdens het evenement, maar ook na St V zullen de pinnen beschikbaar zijn in de online BSG shop.
Traditie, protest en verbinding
St V is meer dan een studentenfeest. De viering vindt haar oorsprong in het verzet tegen het autoritaire bestuur aan de universiteit en staat van oudsher symbool voor vrijdenken, academische vrijheid en het recht om kritisch te zijn. Die historische betekenis blijft volgens Nik een belangrijk onderdeel van de traditie.
“St V ontstond als eerbetoon aan Pierre-Théodore Verhaegen en als verdediging van het vrije denken en de academische vrijheid. Het is een traditie die we moeten koesteren. Vandaag is St V ook uitgegroeid tot een groot studentenfeest, maar we mogen nooit vergeten dat de traditie haar wortels heeft in protest.”
Voor Nik is St V dan ook een combinatie van engagement en verbondenheid. Jaarlijks verzamelen duizenden studenten, oud-studenten en sympathisanten in Brussel om samen de studententraditie te vieren. “Het is gewoon fantastisch om met zo'n 10.000 mensen samen te komen en dezelfde traditie te delen. Elke VUB’er zou St V minstens één keer moeten ervaren hebben.”
De geboorte en traditie van St V
Elk jaar op 20 november eren de ULB (Université Libre de Bruxelles) en de VUB (Vrije Universiteit Brussel) hun oprichter, Pierre-Théodore Verhaegen, tijdens St V. Dit feestelijke evenement wordt georganiseerd door het Brussels Studentengenootschap en de Association des Cercles Etudiants, en trekt honderden studenten van zowel de VUB als de ULB. Een eclectische groep studenten, alumni, onderzoekers en professoren van beide vrije universiteiten verzamelt zich op de Brusselse Zavel en trekt vervolgens naar de Beurs. Voor het grote publiek is de kleurrijke optocht het meest opvallende aspect van St V, waarbij altijd aandacht wordt besteed aan een politiek of maatschappelijk thema.
De festiviteiten beginnen echter al in de ochtend, met een plechtig gedeelte waarin het bestuur en de overkoepelende studentenverenigingen van de VUB en de ULB niet alleen eer betonen aan Théodore Verhaegen, maar ook aan andere belangrijke humanistische figuren. Ze doen dit door bloemenhuldes en toespraken, ter nagedachtenis aan Brusselse universitaire verzetsstrijders en studenten die hun leven gaven tijdens de wereldoorlogen.
De oorsprong van deze viering gaat terug tot 1888, toen studenten opriepen tot een meer open en minder dogmatische houding van de universitaire autoriteiten. Ze deden dit door een beroep te doen op de antiklerikale en verlichte ideeën van Pierre-Théodore Verhaegen, de grondlegger van de universiteit. Om hun pleidooi kracht bij te zetten, legden ze bloemen op Verhaegens graf. Dit gebaar werd echter bespot in de pers, waarbij de krant Le Patriote de studenten belachelijk maakte door Verhaegen heilig te verklaren. De studenten omarmden deze spotnaam en noemden hun held al snel "St Verhaegen."
In 2019 werd St V opgenomen in de lijst van het cultureel immaterieel erfgoed van Brussel, waarmee de historische betekenis en traditie van dit evenement officieel werden erkend. Het blijft een levendige herinnering aan de verbindende waarden van academische vrijheid en humanisme die beide universiteiten koesteren en jaarlijks vieren.
De medailles uit het archief van CAVA vind je hier.