Wat gebeurt er met het recht wanneer mensen steeds vaker over grenzen heen werken en leven? Binnen een EUTOPIA-initiatief zoeken VUB-studenten en onderzoekers daar antwoorden op. Ze trekken daarbij een duidelijke conclusie: klassieke, nationaal georiënteerde juridische opleidingen volstaan niet langer in een wereld waar werk en regelgeving steeds internationaler worden.
Van digitale nomaden tot werknemers die actief zijn in meerdere landen: de arbeidsmarkt verandert ingrijpend. Die evolutie zorgt voor complexe juridische vragen op het kruispunt van arbeidsrecht, fiscaliteit en sociale zekerheid.
Binnen de Connected Community “Law, The Final Frontier: Legal Challenges and Solutions for Mobile Individuals and a Changing World of Work” brengen studenten en academici uit verschillende Europese universiteiten die uitdagingen in kaart. Wat begon als een samenwerking tussen de VUB en de Universiteit van Ljubljana, groeide uit tot een breder netwerk met partners in onder meer Lissabon en Göteborg.
Recht in beweging
De kern van het probleem is duidelijk: juridische systemen zijn nog sterk nationaal georganiseerd, terwijl de realiteit van werk steeds minder rekening houdt met landsgrenzen.
“Mensen werken vandaag onder verschillende statussen en in verschillende landen tegelijk, en elk rechtsgebied kijkt daar anders naar,” stelt VUB-professor sociaal zekerheidsrecht Eleni De Becker.
Dat leidt tot een versnipperd juridisch landschap, waarin regels elkaar soms overlappen of zelfs tegenspreken. Precies die complexiteit maakt het thema zo relevant — en zo uitdagend voor de juristen van morgen.
Studenten als onderzoekers
Wat deze EUTOPIA-samenwerking bijzonder maakt, is de manier waarop onderwijs en onderzoek samenkomen. Studenten zijn geen passieve luisteraars, maar werken actief mee aan het analyseren van deze nieuwe juridische realiteit.
Tijdens een workshop in Brussel in maart 2026 kregen masterstudenten van de VUB en de Universiteit van Ljubljana de kans om hun thesisvoorstellen te presenteren en verfijnen. In kleine, internationale teams gingen ze in discussie, gaven ze elkaar feedback en werden ze begeleid door experten uit verschillende disciplines en landen.
Die hands-on aanpak zorgt ervoor dat studenten niet alleen kennis opdoen, maar ook leren omgaan met de complexiteit en onzekerheid die eigen is aan grensoverschrijdende juridische vraagstukken.
Een nieuwe manier van opleiden
Het project past binnen een bredere evolutie binnen EUTOPIA, waarin internationale samenwerking en innovatieve onderwijsvormen centraal staan. Door blended learning, korte mobiliteiten en intensieve workshops krijgen studenten de kans om buiten hun eigen nationale context te leren denken.
Voorbij de landsgrenzen
De samenwerking laat zien dat de toekomst van juridische opleidingen onlosmakelijk verbonden is met internationalisering. Door studenten al tijdens hun studie in contact te brengen met andere rechtssystemen en denkkaders, ontstaat een realistischer beeld van de uitdagingen waarmee zij later zullen worden geconfronteerd.