Met de tentoonstelling MABABU haalt de VUB deze herfst een internationaal gerenommeerde kunstenares naar Brussel. De Congolese kunstenaar en fotografe Pamela Tulizo gebruikt fotografie om vergeten verhalen van Afrikaanse vrouwen te laten zien. Van 8 tot 31 oktober is haar werk tentoongesteld in De Markten, in een expo gecureerd door VUB-professor Katarzyna Ruchel-Stockmans. Pamela Tulizo: "Voor mij is fotografie de enige universele taal waarmee ik met de wereld kan communiceren.”
Wie de foto's van Pamela Tulizo bekijkt, merkt meteen dat ze meer zijn dan portretten. Haar zorgvuldig geënsceneerde beelden combineren mode, historische verwijzingen, symbolische voorwerpen en krachtige poses. Daarmee vertelt ze verhalen over vrouwen die vaak ontbreken in geschiedenisboeken en beeldarchieven. De tentoonstelling nodigt bezoekers uit om na te denken over slavernij, koloniale geschiedenis, gendergelijkheid en representatie. Centraal staan vrouwen, hun herinneringen en hun veerkracht.
De fotografe werd in 1994 geboren in Bukavu, in de Congolese provincie Noord-Kivu. Ze begon haar loopbaan als televisiejournaliste, maar stapte later over naar fotografie. In 2020 won ze de prestigieuze Dior Photography and Visual Arts Award for Young Talents, waarmee ze internationaal doorbrak.
Fotografie bood haar een alternatief, vertelt ze aan Katarzyna Ruchel-Stockmans in een interview naar aanleiding van hun samenwerking rond de tentoonstelling MABABU. "Met de camera kun je iets uitdrukken zonder een woord te hoeven zeggen. Het is een universele taal. Ik wilde grenzen overschrijden, andere continenten bereiken, op een andere manier verhalen vertellen."
“Ik denk dat alle vrouwen sterk zijn”
Die overtuiging loopt als een rode draad door haar werk. Tulizo wil niet alleen haar directe omgeving aanspreken, maar ook mensen die duizenden kilometers verder wonen en een totaal andere culturele achtergrond hebben. "Voor mij is fotografie de enige universele taal waarmee ik met de wereld kan communiceren. Je hoeft niets te vertalen: de details en de enscenering spreken voor zich, als een stomme film die iedereen kan begrijpen zonder verdere uitleg van de regisseur."
Een belangrijk uitgangspunt van Tulizo is de manier waarop Afrikaanse vrouwen vaak worden afgebeeld. In de internationale media verschijnen ze volgens haar vaak als slachtoffers van oorlog, geweld of armoede. In haar werk kiest ze bewust voor een andere benadering. Ze wil vrouwen niet reduceren tot hun lijden, maar hun waardigheid en handelingsvermogen tonen. "Ik denk dat alle vrouwen sterk zijn. Voor mij heeft elke vrouw het recht om afgebeeld te worden zoals zij zichzelf ziet."
Zelfs wanneer ze moeilijke thema's behandelt, zoals seksueel geweld, vluchtelingen of extreme armoede, zoekt ze naar de kracht van haar onderwerpen. "Voor mij zijn ze in de eerste plaats survivors. Het is precies die strijdbaarheid die ik wil benadrukken."
Die visie sluit nauw aan bij de tentoonstelling in Brussel. Bezoekers krijgen geen beelden van passieve slachtoffers te zien, maar vrouwen die aanwezig zijn, handelen en weerstand bieden.
Pamela Tulizo
Levende inspiratiebronnen
MABABU betekent letterlijk "voorouders" in het Swahili. Voor deze serie dook Tulizo in verhalen van historische Afrikaanse vrouwen wier bijdrages volgens haar vaak werd vergeten, onderdrukt of uitgewist. "Voor mij was het dus een soort opdracht om de geschiedenis van Afrikaanse vrouwen zichtbaar te maken."
In de tentoonstelling verschijnen zowel anonieme vrouwen als historische figuren zoals de Congolese profetes Kimpa Vita en koningin Nzinga, die zich in de 17 eeuw fel verzette tegen de Portugese kolonisatie. "Ik zou willen dat alle jonge vrouwen inspiratie konden putten uit hun kracht en zich met deze vrouwen konden identificeren." Volgens haar hebben veel jonge vrouwen nood aan rolmodellen die op hen lijken. "Met deze rolmodellen zeggen we tegen onszelf: Als zij het kon, dan kan ik het ook, want zij is een vrouw net als ik."
De tentoonstelling presenteert die vrouwen niet als verre historische figuren, maar als levende inspiratiebronnen voor vandaag. Daarbij onderzoekt Tulizo niet alleen historische figuren, maar ook hoe beelden meebepalen wie zichtbaar wordt en wie uit het collectieve geheugen verdwijnt.
Mode als zelfverbeelding
Opvallend in het werk van Tulizo is de grote rol die kleding, stoffen, kapsels en accessoires spelen. Voor haar zijn dat geen decoratieve elementen. "Mode is absoluut belangrijk in mijn foto's, want het is een taal." Via kleding vertelt ze verhalen over identiteit, cultuur, afkomst en zelfbeeld. Ze gebruikt mode als een manier om vrouwen zichtbaar te maken zoals zij gezien willen worden. "Voor mij behoort mode tot de universele talen: ze maakt het mogelijk om de kracht, de schoonheid en de hoop zichtbaar te maken die ik waarneem bij de vrouwen die ik fotografeer." De tentoonstelling laat naast fotografie daarom ook speciaal ontworpen jurken zien.
Tulizo beperkt zich niet tot haar artistieke werk. Na het winnen van de Dior-prijs richtte ze in Goma een centrum op voor jonge vrouwelijke kunstenaars. Daarmee wil ze vrouwen een veilige omgeving bieden om hun talenten te ontwikkelen. De motivatie daarvoor komt deels voort uit haar eigen ervaringen. "Toen ik met fotografie wilde beginnen, zei mijn vader dat ik geen fotograaf kon worden omdat ik een vrouw was."
Vandaag wil ze andere vrouwen kansen geven die zij zelf moest bevechten. Haar stichting organiseert opleidingen, workshops en programma's rond ondernemerschap en financiële zelfstandigheid. Zo loopt haar sociale engagement parallel met haar artistieke praktijk: beide vertrekken vanuit hetzelfde streven om vrouwen zichtbaarheid, kansen en zelfvertrouwen te geven.
Expo in de Oude Markten Brussel
MABABU loopt van 8 tot en met 31 oktober 2026 in De Markten (Oude Graanmarkt 5, Brussel). De expo omvat fotografisch werk van Pamela Tulizo, speciaal ontworpen jurken en een behind-the-scenesfilm over het artistieke proces in Goma. De tentoonstelling werd gecureerd door Katarzyna Ruchel-Stockmans.
MABABU – Spirit of the Ancestors is een project van de VUB in samenwerking met onder meer ULB, BrIAS, VLIR, Enough Room for Space, deMens.nu, De Markten, VISU VUB Research Group, Stad Brussel, Humanistisch Verbond, Enable en Kuumba VZW.