"Op donderdag 18 juni overleed François Englert, één van de grootste wetenschappers van ons land. Wat volgt, zijn enkele korte en persoonlijke overpeinzingen over iemand die veel voor mij heeft betekend en tevens nauw verbonden was met de VUB."
Alexander Sevrin over François Englert: "Meer dan veertig jaar geleden leerde ik François en zijn levenslange kompaan Robert Brout kennen. Als jonge doctoraatsstudent aan de KU Leuven trok ik toen, samen met mijn promotor en copromotor, elke vrijdag naar de ULB om er met François en Robert over fysica te discussiëren. Het waren bijzonder inspirerende dagen, telkens opnieuw gevuld met nieuwe inzichten en frisse ideeën. Brout en Englert waren toen al legendarisch. Samen ontwikkelden zij in 1964 een theoretisch kader — het Brout-Englert-Higgs mechanisme — dat op een kwantummechanisch consistente manier een rustmassa geeft aan alle massieve elementaire deeltjes. Hun theorie voorspelde bovendien het bestaan van een nieuw elementair deeltje met bijzondere eigenschappen: het Brout-Englert-Higgs-deeltje, vaak kortweg het Higgsdeeltje genoemd. Later leverden zij ook baanbrekende bijdragen aan ons begrip van het prille universum, inzichten die anderen inspireerden bij de formulering van de inflatietheorie.
De wekelijkse ontmoetingen met Brout en Englert vormden voor mij een onvergetelijke bron van inspiratie, die tot op vandaag blijft nazinderen. Nog vóór het einde van mijn doctoraat schreef ik samen met Englert en mijn promotoren een gezamenlijke publicatie — misschien niet mijn belangrijkste artikel, maar wel één waarop ik nog steeds bijzonder trots ben.
In 2005 stelde ik aan de toenmalige vicerector Onderzoek, Jan Cornelis, voor om Brout en Englert een eredoctoraat toe te kennen. Zo geschiedde, en beiden hebben deze erkenning steeds met trots gedragen. In 2011 overleed Robert Brout, kort vóór de experimentele ontdekking van het Brout-Englert-Higgs-deeltje op 4 juli 2012 in CERN — een baanbrekende prestatie waaraan ook VUB-wetenschappers een belangrijke bijdrage leverden. In 2013 werd aan François Englert en Peter Higgs de Nobelprijs voor de Fysica toegekend, een primeur voor België, en de bekroning van een avontuur dat in 1964 begon.
Met het overlijden van François Englert verliest Brussel opnieuw één van zijn grootste en meest markante persoonlijkheden. François is er niet meer, maar de dankbaarheid voor alles wat hij ons heeft gegeven, blijft."
François Englert bezocht de VUB in 2014
Vandaag heb je als wetenschapper aan de universiteit lang niet dezelfde vrijheid als wij in de jaren ’60. Dat zei Nobelprijswinnaar voor Natuurkunde (2013) François Englert toen hij op 6 mei 2014 te gast was op de VUB, op uitnodiging van toenmalig rector Paul De Knop en het Wetenschappelijk Steunfonds.
Met het overlijden van François Englert verliest Brussel opnieuw één van zijn grootste en meest markante persoonlijkheden. François is er niet meer, maar de dankbaarheid voor alles wat hij ons heeft gegeven, blijft. Op het programma stond een uitgebreid en uitermate boeiend gesprek tussen ULB’er prof. Englert en wetenschapsjournalist Koen Wauters (VRT). Niet alleen over zijn werk, maar ook over zijn leven, o.m. hoe Englert als joods kind moest onderduiken om uit handen van de nazi’s te blijven. Of over zijn studie burgerlijk ingenieur aan de ULB. “Het was interessant, maar niet echt iets voor mij”, zei Englert, en hij besloot – met een ingenieursdiploma op zak – om fysica te gaan studeren en vervolgens te doctoreren. Englert had het ook over het huidige academische klimaat, waarin hij niet zou gedijen mocht hij vandaag jong zijn. “De publicatiedruk stimuleert de mainstream, terwijl het essentieel is in de fysica om uit de mainstream te geraken.” Hoe hij zich voelde toen hij het bericht kreeg dat hij – samen met de Brit Peter Higgs - de Nobelprijs had gewonnen? “Uiteraard was ik niet droevig. Het is leuk om een Nobelprijs te winnen, het gebeurt niet elke dag. Maar wel heel erg jammer dat Robert Brout er niet bij was.” Tot in de jaren ’80 werkte Englert nauw samen met Brout en ze zijn altijd vrienden gebleven, tot de dood van Brout in 2011.
Kleine denker voor groot denker
Na afloop kreeg François Englert uit handen van rector Paul De Knop en VUB-voorzitter Eddy Van Gelder de allereerste miniatuurversie van ‘De Denker in alle staten’. Het ging om het eerste van een reeks multiples van het voor VUB’ersbekende rode beeld van kunstenaar Willy Van Den Dorpe. Het grote origineel staat al jaren te schitteren op een prominente plaats op campus Etterbeek.
De toenmalige rector Paul De Knop reikte in 2014 een kleine versie van De Denker uit aan François Englert.