“Ik werkte als laborante in het Brugmann ziekenhuis. Het werd meer en meer routineus werk. Na al die jaren wilde ik graag eens iets doen wat me echt interesseerde. Dus schreef ik me in voor de avondopleiding geschiedenis aan de VUB. Het vergde heel wat discipline, want het was bovenop mijn gewone werk, maar het lukte. Toen ik afstudeerde bleek dat een job met dat diploma niet evident was. Daarom informeerde ik naar een specialisatie na de geschiedenis: de master archivistiek. In die opleiding kon ik werken aan een verhandeling over het documentbeheer in het ziekenhuis en het kinderziekenhuis. Toen de directie vernam dat ik me omschoolde, was die enthousiast, want er waren te veel laboranten. Met mijn diploma kon ik direct aan de slag als archivaris-documentbeheerder van het ziekenhuis. Het was een mooie stap in mijn carrière. Als gepensioneerde ben ik ondertussen reisgids. Daarvoor is dat diploma geschiedenis toch nog erg nuttig.” (getuigenis van Annie Meiresonne, afgestudeerd als Licentiaat Geschiedenis in 1991; ze haalde het specialisatie-diploma Archivistiek in 1993).
Al sinds 1975 biedt de Vrije Universiteit Brussel studenten de mogelijkheid een aantal opleidingen te volgen in het programma voor werkenden en werkzoekenden, een universitair unicum in Vlaanderen. De VUB wil hiermee geen ivoren toren maar een ‘open universiteit’ zijn: ze probeert het universitair onderwijs toegankelijk te maken voor minder kapitaalkrachtige studenten en nieuwe doelgroepen aan te spreken. Het eerste Bijzonder Begeleidingsprogramma bereikt een bescheiden groep studenten in de eerste kandidatuur rechten. In 1985 hebben al een tiental opleidingen een avondprogramma en bestaat 10% van de studentenpopulatie in die opleidingen uit avondstudenten. Gedurende vele jaren wordt het aanbod van programma’s ononderbroken uitgebreid. In het begin zijn er geen faciliteiten, maar in de jaren ’80 creëert de VUB een permanent avondsecretariaat. Werken én studeren blijft echter zwaar.
Ook vandaag staat de VUB nog bekend om haar uitgebreid aanbod opleidingen in het avondonderwijs. De cursussen vormen doorgaans een onbetaalde extra belasting voor het personeel. O.m. door de invoering van de BaMa-structuur en de besparingslogica komen de avondprogramma’s onder druk te staan. Zo verdwijnt in 2014 o.a. de mogelijkheid de bachelor Geschiedenis, Sociologie en Politieke Wetenschappen te behalen in avondonderwijs.
In tegenstelling tot vroeger schrijven vandaag steeds meer studenten die reeds een diploma op zak hebben zich in voor de avondprogramma’s. Levenslang leren is de norm geworden. Leeftijd speelt dus geen rol meer, zoals blijkt uit het verhaal van Henri Berkmoes (°1954), advocaat bij de balie te Antwerpen en Lector Straf(proces)recht aan de VUB: “Recht is mijn hobby en heeft me altijd geïnteresseerd, maar ik ben een andere weg uitgegaan. Mijn echtgenote is wel advocaat, dus het heeft altijd gekriebeld. Toen mijn dochter dan rechten ging studeren, geraakte ik opnieuw geprikkeld. Ik ging mee met haar studeren, zij overdag en ik ‘s avonds. We zijn samen afgestudeerd en ik heb meermaals haar nota’s geraadpleegd.”