Alumnus lichamelijke opvoeding Fernando Oliva bereidt als topsportcoach atleten voor op de Olympische Spelen. Zo coachte hij Noor Vidts in Parijs naar een bronzen medaille in de zevenkamp. “Toen ik van de VUB kwam, kende ik alle technieken. Ik was een trainer. Maar om een mentor te worden, moet je als mens evolueren.”
Ook gebeten door sport? Ontdek onze opleiding Lichamelijke Opvoeding en Kinesitherapie.
Je komt uit Argentinië. Waarom heb jij voor de VUB gekozen?
“Ik heb eerst lichamelijke opvoeding gestudeerd in Granada. Daar heb ik ook mijn vrouw leren kennen. Zij is Belgische, zo ben in 1999 hier beland. Omdat ik mijn opleiding in Spanje had afgerond net vóór de Bologna-akkoorden, werd mijn diploma hier niet gelijkgesteld. Men vond dat ik een tekort had aan wetenschappelijk onderzoek. Zo is de VUB op mijn pad gekomen.”
Welke herinneringen heb jij aan je studententijd?
“Aan het typische studentenleven heb ik nooit echt deelgenomen. Ik was al dertig, had kinderen en ‘s avonds baatte ik een restaurant uit. Wat ik vooral overhoud aan die periode is een gevoel van dankbaarheid. De VUB heeft vanaf het begin de deur voor mij wijd opengezet. Nooit heb ik me hier een nummer gevoeld. Ik werd meteen aanvaard en het contact met de medewerkers en professoren was altijd heel menselijk. Met Friso Hagman, die mijn thesis begeleidde, ben ik nog altijd bevriend. Die dankbaarheid om te mogen studeren probeer ik vandaag ook aan mijn kinderen door te geven. Verder studeren is niet overal ter wereld vanzelfsprekend, daar wijs ik hen geregeld op.”
“Als coach mag je nooit vergeten dat je werkt met mensen”
Hoe heb je nadien je richting gevonden?
“Ik wist dat ik niet mijn hele leven in een restaurant wilde werken. Ik had zo lang gestudeerd en wilde hoog mikken. Coaching had me altijd al gelegen: mensen motiveren, hen begeleiden om ergens beter in te worden. Ik wilde met topsporters werken, maar wist niet goed op welke deur ik moest kloppen. Ook daar heeft de VUB me geholpen. Veel medewerkers in de federaties zijn gelinkt aan de VUB, wat de eerste stappen vergemakkelijkte. Toch heb ik nog wat omwegen gemaakt, onder meer langs de sportkampen van Bloso en VGC. Ik moest ook mijn Nederlands verbeteren. Je kunt coachen in het Engels, maar ik merk dat sporters zich meer openstellen als ze hun eigen taal kunnen spreken.”
Welk advies zou je geven aan de studenten die vandaag afstuderen?
“In de eerste plaats: denk goed na over wat de wereld vandaag nodig heeft van iemand met een diploma lichamelijke opvoeding. Kinderen en volwassenen bewegen minder dan vroeger, ze zitten meer achter schermen, eten minder kwalitatief en zijn over de hele lijn minder gezond. Daar kun je een enorme rol in spelen. Door bij te dragen aan de gezondheid van mensen kun je ontzettend veel impact hebben. Daarnaast zou ik adviseren om niet te afwachtend te zijn. In al mijn jobs heb ik zelf de eerste stap gezet. Ik heb nooit gewacht tot iemand mij vroeg.”
Voor welke uitdagingen staan pas afgestudeerden in de topsportwereld van vandaag?
“Empathie is belangrijker geworden. Er bestaat ontzettend veel informatie. We worden erdoor overspoeld. Maar informatie alleen volstaat niet, je moet het ook kunnen toepassen. Als coach heb je niet genoeg aan kennis over gezondheid en trainingstechnieken. Je moet een atleet ook begrijpen. Wie heb je voor je? Waarom reageert iemand boos of zenuwachtig? Wat wil iemand écht zeggen? We leven in een wereld waarin wij zelf de norm zijn geworden, het draait de hele tijd over onszelf. Maar als je iemand wilt meekrijgen, dan moet je bereid zijn om de andere als norm te zien en jezelf aan te passen. Dat is wat de arbeidsmarkt nodig heeft: mensen die kunnen verbinden en die anderen beter willen maken. Dat zijn waarden die ik ook van de VUB heb meegekregen. Nog altijd als ik op de VUB kom, voel ik meteen die energie.”
“Als je iemand wilt meekrijgen, dan moet je bereid zijn om de andere als norm te zien en jezelf aan te passen”
In de internationale topsportwereld is vandaag veel aandacht voor mentale gezondheid van atleten. Jij coacht ook coaches. Wat geef jij hen daarover mee?
“Als coach mag je nooit vergeten dat je werkt met mensen. De fout die velen maken is om alleen te focussen op die medaille. Ze vergeten dat de medaille niet wordt gewonnen door sporters maar door mensen. Die moet je zien, alleen zo kun je inspelen op wat zij nodig hebben. De tijden zijn bovendien veranderd. Elke generatie heeft andere prioriteiten en waarden meegekregen. Het is niet meer van deze tijd om als coach aan een atleet te vragen om iets zus of zo te doen, gewoon omdat jij het zegt. Als coach moet je je aanpassen, ook als jij anders in elkaar zit. Een echte professional kan zijn persoonlijkheid splitsen van zijn rol. Een atleet van twintig verwerkt informatie helemaal anders dan ik op mijn vijftigste. Mijn eerste taak is uitleggen hoe ik in elkaar zit en daarna begrijpen hoe zij in elkaar zitten. Coachen gaat over samenwerken. Je bent niet de eigenaar van een atleet.”
Met welke technologische uitdagingen hebben jullie vandaag te maken?“Als coach beschik je vandaag over enorm veel data. Atleten dragen altijd een smartwatch, niet alleen wanneer ze trainen, maar ook als ze rusten. Ik zie wanneer atleten eten, hoe ze slapen, en zelfs wanneer ze menstrueren. Als coach is het daarom extra belangrijk om een vertrouwensband te creëren met je atleten. Je moet uitleggen waarom die informatie voor jou belangrijk is en hoe ze helpt om herstel en prestaties te verbeteren.”
Hoe is jouw rol als coach doorheen de jaren veranderd?
“Weet je, toen ik van de VUB kwam, kende ik alle technieken. Ik was een trainer. Maar coachen is iets anders. Als coach leer je een sporter presteren wanneer de omstandigheden moeilijk zijn: voor een groot publiek, of onder druk. En voor sommigen word je vervolgens een mentor. Dan draait het niet meer alleen over prestaties of techniek, maar om het hele leven. Tegen Noor Vidts moet ik niet meer zeggen hoe ze moet lopen. Het gaat erom dat ik weet wat haar bezighoudt. Ik heb met haar een heel andere connectie dan met iemand die nog staat te trillen voor een eerste WK. Maar om op dat punt een betekenisvolle rol te kunnen spelen, moet je zelf als mens ook evolueren in de breedte.”
Kom jij studeren aan de Vrije Universiteit Brussel?
Maak je keuze uit meer dan 100 bachelor- en masteropleidingen, krijg les van wetenschappers en professoren en bouw aan je identiteit en je toekomst. Wij dagen je uit, leren je kritisch nadenken en geven je een vliegende start in je vakdomein.