Toen de Vrije Universiteit Brussel (VUB) in 2019 als eerste universiteit in Europa koos voor het label Compassionate University, was dat een ambitieus engagement. Zeven jaar later trekt die aanpak ook internationaal de aandacht. Op 11 juni ontving de universiteit een delegatie van de stad Québec en de Université Laval. De Canadese partners onderzoeken hoe zij zelf een Compassionate City en Compassionate University kunnen uitbouwen en kwamen daarvoor inspiratie opdoen bij de VUB.
De delegatie bestond uit professor Diane Tapp, Emmanuelle Careau (Deputy Vice Rector) en Stéphane Roche (directeur van het Institut en environnement, développement et société) van de Université Laval, aangevuld met Bruno Marchand, burgemeester van Québec, Jean-Simon Campbell, communicatiedirecteur van de stad Québec, en Sarah-Eve Huot, adviseur Internationale Relaties. Achter het bezoek schuilde een eenvoudige maar belangrijke vraag: hoe bouw je aan een gemeenschap waarin mensen er voor elkaar zijn wanneer ziekte, verlies, rouw of mantelzorg hun leven binnenkomen?
Rector Jan Danckaert verwelkomde de delegatie en lichtte toe waarom de VUB zich in 2019 engageerde als eerste Compassionate University van Europa.
"Als je oprecht geeft om het welzijn en de gezondheid van alle leden van je gemeenschap, dan moet je er ook zijn voor studenten en collega's die geconfronteerd worden met verlies, ziekte, pijn of lijden. Dat is de essentie van een Compassionate University: er zijn voor elkaar."
Het Monument Van Troost op campus Etterbeek
Internationale uitwisseling
De contacten tussen de VUB en de Canadese partners ontstonden vanuit bestaande wetenschappelijke samenwerkingen, onder meer tussen professor Sarah Dury en professor Diane Tapp. Via het Compassionate Communities Expertisecentrum (COCO) bouwt de VUB al jaren aan internationale samenwerkingen rond zorgzame gemeenschappen. Zo werkt het expertisecentrum onder meer samen met partners in Zuid-Afrika en wordt ook de samenwerking met Canada verder uitgebouwd.
Tijdens het bezoek maakte de delegatie kennis met de manier waarop de VUB het Compassionate University-concept de voorbije jaren heeft uitgebouwd. Ook de ervaringen van de Compassionate Cities in Brugge en Herzele kwamen aan bod. Het Monument van Troost, de stilte- en ontmoetingsplek op de campus, vormde daarbij een tastbaar voorbeeld van hoe de VUB zorg en verbondenheid zichtbaar verankert in haar omgeving.
Er bestaat geen draaiboek voor compassie
De gesprekken maakten duidelijk dat veel steden, universiteiten en organisaties met dezelfde uitdaging worstelen. Hoe geef je een Compassionate Community vorm? En hoe toon je de impact ervan aan? Wie aan zo'n traject begint, zoekt vaak naar een stappenplan of een bewezen model. De ervaring van de VUB leert echter dat er geen universele blauwdruk bestaat. Elke organisatie en gemeenschap moet haar eigen weg zoeken, afgestemd op de lokale context, behoeften en mogelijkheden.
Dat inzicht wekte bijzonder veel interesse bij de delegatie uit Québec. Zeker voor een stadsbestuur is de vraag hoe je een cultuur van zorg en betrokkenheid duurzaam kunt verankeren bijzonder relevant. Tegelijk werd tijdens de uitwisseling duidelijk dat de impact van een Compassionate Community zich niet altijd laat vatten in cijfers of klassieke evaluatiemethoden. Het gaat in de eerste plaats om een cultuurverandering die zich geleidelijk ontwikkelt en vaak pas op langere termijn zichtbaar wordt.
Van pionier naar inspiratiebron
Voor de VUB bevestigt het bezoek de internationale relevantie van het Compassionate Communities-gedachtegoed en de voortrekkersrol die de universiteit daarin opneemt.
Sinds de ondertekening van de intentieverklaring in 2019 werkt de VUB aan een omgeving waarin thema's zoals ernstige ziekte, verlies, rouw en mantelzorg bespreekbaar zijn en waarin studenten en medewerkers steun kunnen vinden wanneer zij daarmee geconfronteerd worden. Die ambitie vertaalt zich in sensibiliseringsinitiatieven zoals de jaarlijkse Compassionate Week, die ook dit jaar in november plaatsvindt, maar evengoed in wetenschappelijk onderzoek, interne werkwijzen, ondersteuning bij moeilijke momenten (bv. overlijden van een student of collega), het jaarlijkse Moment van Troost en de activiteiten van het expertisecentrum COCO.
De uitwisseling met de delegatie uit Québec bood tegelijk nieuwe inzichten over hoe verschillende maatschappelijke en bestuurlijke contexten omgaan met vragen rond zorg, verbondenheid en solidariteit. Hoewel concrete vervolgprojecten nog verder vorm moeten krijgen, is aan beide kanten de ambitie aanwezig om het contact te verdiepen.
Wat begon als een kennismakingsbezoek, groeide uit tot een gesprek tussen partners die dezelfde overtuiging delen: sterke gemeenschappen ontstaan niet alleen door wat mensen samen bereiken, maar ook door hoe ze voor elkaar zorgen.
Over Compassionate University
De VUB ondertekende in 2019 een intentieverklaring om uit te groeien tot een Compassionate University. Daarmee engageert de universiteit zich om thema's zoals ernstige ziekte, verlies, rouw en mantelzorg zichtbaar en bespreekbaar te maken binnen haar gemeenschap. Via initiatieven zoals het Monument van Troost, rouwgidsen, sensibiliseringsacties en het Compassionate Communities Expertisecentrum (COCO) werkt de VUB aan een warme en ondersteunende omgeving voor studenten en medewerkers. Als pionier in Europa bouwt de universiteit bovendien mee aan een internationaal netwerk van Compassionate Communities.
