Eén op de drie Belgische vrouwen die ooit een partner hadden, kreeg te maken met psychologisch, fysiek of seksueel partnergeweld. Met de campagne Zonta Says NO wil Zonta Club Brussel Zavel, samen met UN Women Brussel, geweld tegen vrouwen en meisjes zichtbaar en bespreekbaar maken. Dit jaar staat de rol van mannen als bondgenoten centraal. Een gesprek met Sofie Temmerman, voorzitter van Zonta Club Brussel Zavel, en Farida Lamkanfi, VUB-erefellow en alumna én vrijwiliger bij Zonta. “Achter elk cijfer schuilt een vrouw of een meisje. Dat kan je dochter zijn, je zus, je moeder.”

16 dagen tegen geweld tegen vrouwen 
Van 25 november tot 10 december loopt de internationale campagne Zonta Says NO, tijdens de 16 Days of Activism against Gender-Based Violence. Brussel en de Brusselse Rand kleuren oranje met verlichte gebouwen, affiches en sensibiliseringsacties. Het thema dit jaar is Make Men Our Allies: mannen en jongens worden opgeroepen om mee hun stem te laten horen. 

Voor meer info

Waarom blijft een campagne als Zonta Says NO nodig, ook in 2026? 
Sofie Temmerman: “Uit Europese cijfers blijkt dat ongeveer één op de drie vrouwen ooit te maken krijgt met fysiek, seksueel of psychologisch geweld. Dat zijn geen cijfers over aangiftes bij de politie, maar resultaten van een enquête waarin vrouwen zelf bevraagd werden over hun ervaringen. Wat ons vooral opvalt, is hoe vaak geweld begint met subtiele vormen van controle: bepaalde dingen niet meer mogen, opmerkingen krijgen, geïsoleerd worden van je omgeving. Dat gebeurt soms zo geleidelijk dat vrouwen zelf niet meteen beseffen wat er aan de hand is.” 

Farida Lamkanfi: “Achter elk cijfer schuilt een vrouw of een meisje. Dat kan je dochter zijn, je zus, je moeder. Zelfs één procent zou al te veel zijn. We zien bovendien bijna wekelijks berichten over femicide en geweld tegen vrouwen. De vraag of zo’n campagne nog nodig is, zou eigenlijk niet meer gesteld mogen worden. Het zou vanzelfsprekend moeten zijn dat we hier allemaal tegen opkomen.” 

“Het kan ook gaan om psychologische manipulatie, stalking, dwang, economische controle of digitaal geweld” 

Sofie Temmerman

Sofie Temmerman

Wat willen jullie met Zonta Says NO precies bereiken? 
Sofie: “Zonta is een internationale organisatie van professionele vrouwen die zich inzet voor mensenrechten, en in het bijzonder voor vrouwenrechten. Dat doen we op verschillende manieren. We organiseren bijvoorbeeld awards en beurzen om jonge vrouwen te stimuleren in leiderschap en in studierichtingen waarin ze minder vanzelfsprekend vertegenwoordigd zijn. Maar we willen ook aan beleidsbeïnvloeding doen. We willen niet alleen goede doelen steunen, maar mee aan tafel zitten en maatschappelijke thema’s op de agenda zetten. Zonta Says NO is daar een belangrijk voorbeeld van. Omdat geweld tegen vrouwen en meisjes geen vrouwenprobleem is maar een maatschappelijk probleem.” 

Farida: “Dat geweld gaat trouwens veel verder dan fysiek of seksueel geweld. Het kan ook gaan om psychologische manipulatie, stalking, dwang, economische controle of digitaal geweld. Dat laatste is zeker bij jongeren een belangrijk aandachtspunt. We mogen zulke vormen van geweld nooit normaliseren of minimaliseren, of ze zich nu voordoen op de werkvloer, op een campus of in de privésfeer.” 

Farida Lamkanfi

Farida Lamkanfi

Hoe ziet de campagne er concreet uit? 
Sofie: “De campagne loopt van 25 november, de Internationale Dag voor de Uitbanning van Geweld tegen Vrouwen, tot 10 december, de Dag van de Mensenrechten. Dat zijn de zestien actiedagen. Op 25 november kleuren heel wat gebouwen en locaties oranje. In Brussel doen onder meer het Centraal Station, De Munt en het Stadhuis mee. Ook verschillende gemeenten in Brussel en de Rand sluiten aan. Daarnaast zetten we in op sensibilisering via sociale media. Ook de andere Zonta-clubs in België organiseren acties. In Gent is er bijvoorbeeld een wandeling in samenwerking met de stad en andere vrouwenorganisaties.”

Een belangrijke nieuwigheid dit jaar is dat jullie ook dokters en apothekers bereiken. 
Farida: “Klopt. Via een nieuwsbrief zullen ongeveer 16.000 artsen onze affiches te zien krijgen. Daarnaast zullen de affiches ook op schermen in apotheken verschijnen. We willen mensen bereiken op plaatsen waar ze gemakkelijk een vertrouwenspersoon kunnen aanspreken. Een dokter of apotheker kan soms de eerste persoon zijn aan wie iemand vertelt wat er thuis of in zijn omgeving gebeurt. Op onze affiches staan ook de officiële hulpnummers en een QR-code. Zo hopen we de drempel om hulp te zoeken te verlagen.” 

Sofie: “De strijd tegen geweld kunnen we niet alleen voeren. Samenwerking is essentieel. Als ook universiteiten, zorginstellingen, steden en hopelijk nu ook artsen en apothekers hun schouders onder de campagne zetten, wordt de boodschap veel sterker. Eén plus één is in dit geval echt drie.” 

“Mannen kunnen elkaar aanspreken en mee een cultuur van respect creëren” 

Het internationale thema dit jaar is ‘Make Men Our Allies’. Een belangijk signaal? 
Sofie: “We willen mannen zeker niet stigmatiseren. Het is niet de bedoeling om te zeggen dat mannen het probleem zijn. Heel veel mannen willen net mee nadenken over oplossingen en spreken zich ook uit tegen geweld. Wanneer een man zegt dat hij geweld tegen vrouwen niet aanvaardt, kan dat bij andere mannen soms een ander effect hebben dan wanneer vrouwen die boodschap brengen. Mannen kunnen elkaar aanspreken en mee een cultuur van respect creëren.” 

Farida: “Bondgenootschap begint vaak bij kleine dingen. Niet meelachen wanneer iemand een vernederende grap maakt. Een vriend of collega aanspreken op gedrag dat niet oké is. Of gewoon luisteren wanneer iemand vertelt dat die slachtoffer is van geweld. Je hoeft daarvoor geen grote mond of luide stem te hebben. Het belangrijkste is dat je niet wegkijkt. Daarnaast moeten we blijven benadrukken dat de verantwoordelijkheid altijd bij degene ligt die het geweld pleegt. Een slachtoffer is nooit verantwoordelijk voor wat haar overkomt. Als iemand de moed vindt om haar verhaal te vertellen, is het ontzettend belangrijk dat we haar geloven en luisteren zonder meteen te oordelen. Kleine signalen van steun kunnen veel betekenen.” 

Affiche Zonta Says NO

“Wanneer een man zich uitspreekt tegen geweld, luisteren andere mannen” 

Waarom is het belangrijk om ook jongeren en universiteiten bij die boodschap te betrekken? 
Farida: “Een universiteit is veel meer dan een plek waar studenten een diploma behalen. Het is ook een omgeving waar jongeren hun identiteit ontwikkelen en leren omgaan met anderen en de samenleving. Ze zijn niet alleen de generatie van morgen, maar kunnen ook vandaag al meebepalen welk gedrag aanvaardbaar is. Daarom is het belangrijk om het gesprek te voeren over respect, grenzen, gelijkwaardigheid en verantwoordelijkheid. Daarbij spelen de kernwaarden van de VUB – vrijheid, gelijkwaardigheid en verbondenheid – een belangrijke rol. Jongeren moeten kritisch leren nadenken over hun eigen gedrag en dat van anderen. Ook moet een universiteit een veilige omgeving zijn, waar studenten en medewerkers weten waar ze terechtkunnen als ze iets meemaken of willen melden. Want gelijkwaardigheid is geen gunst, maar een fundamenteel recht.” 


Wanneer is de campagne voor jullie geslaagd? 
Sofie: “We moeten realistisch blijven: we zullen geweld niet van de ene dag op de andere uit de wereld helpen. Maar als één jongere door onze campagne anders begint na te denken, of als één slachtoffer de stap naar hulp durft te zetten, dan hebben we iets bereikt. We merken dat onze digitale campagne mensen bereikt: vorig jaar kregen onze berichten duizenden views en zagen we meer bezoekers op onze website. Dit jaar kunnen we dankzij de artsen en apothekers nog veel meer mensen bereiken.” 

Farida: “Mijn droom is dat we deze campagne ooit niet meer hoeven te organiseren. Zolang dat niet zo is, blijven we ons inzetten. Elke campagne draagt een steentje bij. En soms is dat al heel veel.” 

Sofie Temmerman is voorzitter van Zonta Club Brussel Zavel en zet zich als vrijwilliger in voor de rechten van vrouwen en meisjes. Ze is CEO van twee financiële instellingen op Europees niveau. Haar dochter studeert aan de VUB, een universiteit waarmee ze zich nauw verbonden voelt. 

Farida Lamkanfi is arts van opleiding en werkt internationaal in klinisch onderzoek bij een farmaceutisch bedrijf. Ze is VUB-alumna en sinds 2018 Honorary Fellow van de universiteit. Ook zij is vrijwilliger bij Zonta Club Brussel Zavel.