Laser voor mondzorg: doeltreffend en pijnloos

In tandartsenkringen zijn slechts weinigen vertrouwd met lasertechnologie. Waar wordt dat toestel eigenlijk voor gebruikt? 
Beatrijs Deruyter: “De technologie is uitermate geschikt voor de sanering van de mond in geval van paradontale problemen. Een gezonde mond steunt op een natuurlijk evenwicht tussen de micro-organismen (zoals bacteriën, virussen en schimmels) die in de mond leven en het afweersysteem van je lichaam. Normaal beschermt de huid en het mondslijmvlies je tegen schadelijke indringers, maar rond de tanden is die beschermlaag onderbroken. In die zone kunnen ongewenste micro-organismen binnendringen en een ontsteking veroorzaken. Als het afweersysteem die belasting niet meer aankan, ontstaat er een ernstige tandvleesaandoening waarbij zacht weefsel, de vezels die de tand op zijn plaats houden, en zelfs kaakbot verloren kunnen gaan.”  

Hoe worden paradontale problemen in de meeste praktijken aangepakt?  
“De klassieke behandelingen zijn scaling en rootplaning, waarbij tandsteen en aangetast weefsel mechanisch met een ultrasoon apparaat en curettes (scherpe schraap-instrumentjes worden weggehaald. Maar die curettes zijn vaak erg ingrijpend, pijnlijk en kunnen schade veroorzaken. Je verwijdert namelijk niet alleen ziek weefsel, maar ook gezond materiaal dat nog kan herstellen. Bovendien sluiten ze de kleine kanaaltjes in het worteloppervlak niet af, wat nieuwe problemen kan veroorzaken.” 

“Tandvleesontstekingen worden doorgaans veroorzaakt door bacteriën die je vaak ook terugvindt in de hersenen van Alzheimerpatiënten"

Over welke bijkomende problemen hebben we het dan? 
“Tandvleesontstekingen worden doorgaans veroorzaakt door een besmetting met bepaalde bacteriën, met de porphyromonas gingivalis als grootste boosdoener. Die bacterie komt vaak voor in symbiose met bepaalde virussen, zoals het Epstein-Barr-virus en de andere herpesvirussen. Je vindt deze bacteriën ook vaak terug in de hersenen van Alzheimerpatiënten. Je kunt die bacterie eventueel met antibiotica bestrijden, maar dat helpt uiteraard niet tegen virussen. Met warmte – en dus met de laser – kun je daar wel iets aan doen. Bovendien sluit je daarmee ook de reservoirs af waarin bacteriën of virussen zich kunnen nestelen. Dat zijn minuscule openingen – zo’n 30.000 tot 60.000 per vierkante millimeter – in het dentine, dus het tandweefsel dat niet beschermd wordt door glazuur of cement.”  

Hoe werkt zo’n laser precies? Vuur je dan lichtstralen af op het tandvlees of zo?  
“Neen hoor, helemaal niet. Deze techniek maakt gebruik van energiepulsen die heel precies werken. Daarmee worden niet alleen de bacteriën en virussen uitgeschakeld en de open kanaaltjes in het tandoppervlak afgesloten, maar tegelijk wordt het weefsel ook grondig gereinigd en worden natuurlijke herstelprocessen gestimuleerd – zonder dat er hitte- of brandschade ontstaat.” 

“De laser heeft overigens nog wel meer voordelen. De behandeling is namelijk volledig pijnloos, waardoor de volledige mond in één keer kan worden aangepakt, terwijl dat bij het gebruik van curettes doorgaans beperkt is tot één kwadrant per sessie. Het nadeel van die werkwijze is dat de bacteriën en virussen van het niet-behandelde deel alsnog het behandelde deel opnieuw kunnen besmetten. Zowel ervaringen uit de praktijk als onderzoek tonen aan dat de resultaten op lange termijn beter zijn als de hele mond in één keer wordt gereinigd, zeker in combinatie met lasertherapie. Verder is het aangeraden, zowel voor de algemene gezondheid als ter voorbereiding van het plaatsen van implantaten, de mond preventief te saneren. Daarmee kunnen we veel problemen voorkomen. De laser is dus een meerwaarde en aanvulling voor de parodontologie.” 

Dat klinkt allemaal heel aantrekkelijk, dus je zou denken dat elke tandarts zo’n toestel in zijn of haar praktijk heeft staan. Is dat zo? 
“Helaas niet. Ik pas deze methode intussen al zo’n 35 jaar toe, in het UTC van de VUB staat er sinds oktober 2025 zo’n toestel. Daarnaast vind je er ook aan de universiteit van Gent en Leuven en nog een handvol andere privépraktijken. Maar dat is het zowat in België.” 

"Er zijn dus wel degelijk medische redenen om erin te investeren, maar geen economische"

Hoe komt het dat er zo weinig animo is voor een technologie die zo doeltreffend is en waar de patiënt zoveel beter mee kan worden geholpen?
“Het is natuurlijk een grote investering, bovenop het andere materiaal dat je als tandarts al nodig hebt. De prijs van zo’n toestel is te vergelijken met een mooie wagen, dus dat kan tellen. Maar zeker in een groepspraktijk moet dat haalbaar zijn.” 

Maar betaalt zo’n investering zichzelf niet snel terug? Tandartsen die deze behandeling aanbieden en daar op een verstandige manier over communiceren zouden daarmee toch heel wat extra patiënten naar hun praktijk kunnen krijgen? 
“Dat is nu net het probleem: bij de meeste tandartsen is het allesbehalve de bedoeling om nog meer patiënten te lokken. Momenteel zijn er in Vlaanderen en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest samen circa 5.000 tandartsen, waarvan meer dan de helft ouder is dan 60 jaar. Er is nu dus al een aanzienlijk tekort aan tandartsen en dat zal alleen nog maar vergroten. Het gevolg is dat er bij heel wat praktijken een patiëntenstop geldt. Waarom zou je dan veel geld uitgeven aan zo’n toestel? Maar er zijn dus wel degelijk medische redenen om erin te investeren, want het is een veilige, pijnloze en efficiënte behandeling. En daar gaat het toch om in de zorgsector, niet?”

Als dat toestel zo duur is, zal de behandeling vast ook niet goedkoop zijn. 
“Ik hanteer de prijs die het RIZIV voorstelt voor subgingivale reiniging. Dat is 100 euro per kwadrant, dus maximaal 400 euro voor de hele mond. Wie jonger is dan 65 en geregeld op controle komt voor paradontale problemen, kan daar om de drie jaar 360 euro van terugkrijgen. Hoe vaak je moet terugkeren, hangt van patiënt tot patiënt af, maar voor de meesten is dit zeker niet duurder dan een klassieke behandeling – integendeel.”