Aula Q was tijdens de academische opening van de Vrije Universiteit Brussel ook het decor van een debat over AI. De panelleden Jo Caudron, Vincent Ginis en Cathy Macharis bogen zich over de vraag of we ons in Europa staande kunnen houden in tijden van AI. Apocalyptische scenario’s kwamen niet op tafel, maar wel werd er op gehamerd om de techniek in eigen handen te nemen. Grote vraag is, wat willen wij als samenleving met die op hol geslagen technologie?
“Europa moet uit de AI-race stappen’, met dit kanonschot opende ‘transformatiestrateeg’ Jo Caudron de discussie over AI. Rector Jan Danckaert had in zijn openingsrede zojuist duidelijk gemaakt wat de student voor AI aan de VUB kan verwachten. Hij moet AI geletterd worden, er duurzaam mee leren werken, transparant zijn over het AI-gebruik en AI mag niet leiden tot ongelijkheid onder studenten.
Maar in wat voor wereld komt de afgestudeerde student terecht buiten de grenzen van de veilige campus? Om dit onderwerp onder handen te nemen, namen serieel ondernemer en AI-goeroe Jo Caudron, opdrachthouder AI Vincent Ginis en opdrachthouder duurzaamheid Cathy Macharis plaats in de blauwe fauteuils op het podium.
Het punt dat Jo Caudron tijdens zijn CEO-walk op de planken voor het universitair publiek wilde maken, was dat Europa niet mee moet doen aan de strijd om de beste AI-tools. Eenvoudigweg, omdat we te ver achterlopen. Maar niet getreurd, stelde Caudron de toeschouwers gerust: “We hebben de topmodellen niet nodig.” Europa moet zich een ander doel stellen. “Het gaat om de beste maatschappelijke integratie en adaptatie. Daar heb je niet de toptoepassingen voor nodig, maar de juiste tools en dat hoeven niet de meest geavanceerde te zijn. Europa ligt daarin zelfs voor.”
Was de academische wereld het daarmee eens? Toen Caudron zich in de zetel naast de andere panelleden had neergezet werd de vraag “Is er genoeg AI-talent in Europa” op het publiek afgevuurd. Maar liefst 75% vond van ja. Vincent Ginis gaf een bedachtzame reactie die bij een professor hoort. “De vraag is hoe je AI-talent definieert. Grote organisaties hebben naast ICT-ers ook toppers uit andere richtingen aan boord: uit de filosofie, de psychologie… Het gaat om het stellen van de juiste vraag. Bijvoorbeeld, hoe leer ik een AI-tool om me niet meer naar de mond te praten?”
Cathy Macharis vroeg om een ander perspectief. “AI heeft ons vanuit de Verenigde Staten overvallen. Wij moeten daar een Europese blik tegenoverstellen. Laten we er menselijke creativiteit en duurzaamheid in brengen.”
Caudron maakte daarop duidelijk dat we de toekomst zelf in handen hebben. “Gaat Europa sterker worden door met AI de productiviteit te verhogen of wordt AI de jobkiller waardoor de productie naar beneden gaat?”
Wat doet AI met de intelligentie van studenten, was het volgende onderwerp van de discussie. De zaal moest met een QR-code de vraag beantwoorden of AI studenten slimmer of dommer maakt. “Dommer”, vonden de meesten in de zaal, waarvan het overgrote deel toch beroepsmatig de opdracht heeft om studenten slimmer te maken. “Op zijn minst luier”, reageerde Caudron op het podium. Maar medepanellid Vincent Ginis liet zich niet uit zijn evenwicht brengen. “AI kan in het leerproces positief het verschil maken. Je moet het niet als doorgeefluik van kennis gebruiken. Daar schiet je niets mee op. Maar als je jezelf Socratisch bevraagd, kun je de leerstof goed bemeesteren. AI kan je helpen wanneer je vastzit. Uit een recent onderzoek blijkt dat je een jaar extra kennis kan winnen als je AI goed toepast.” Cathy Macharis sloot zich daar volmondig bij aan. “Het gaat over vaardigheden.” Maar ze breide haar verhaal uit. “Laat ons uitgaan van wat ons menselijk maakt, van wat ons onderscheidt van techniek: menselijke verbinding. Laat AI een instrument zijn waardoor we samenwerken en ons fysieke samenzijn versterken.”
Op een beetje universiteit zijn ze niet bang voor grootse, alomvattende zingevingsvragen. Zo ook aan de VUB. “Maakt AI van ons betere mensen?”, werd als laatste vraag aan de deelnemers voorgeschoteld. Een kwart van de toeschouwers antwoordde “Nee”. Panellid Caudron was er weer als eerste bij en had begrip voor de twijfel. “We weten niet wat we moeten verwachten. Neem Neuralink, het bedrijf van Elon Musk dat onze hersenen met AI wil connecteren, zijn we daar klaar voor? De snelheid is het probleem. Het is moeilijk bij te benen voor de maatschappij. Willen we ons blijven laten opjagen?”
Cathy Macharis gaf daar niet direct antwoord op, maar wees op het enorme energieverbruik van al die vermaledijde tools. “We moeten daar ecologisch mee omgaan. Elke opdracht vreet energie die ten koste gaat van onze planeet. De uitstoot is enorm.” Een zeer pijnlijk punt. Uiteindelijk kwam ze toch tot haar verdict over wat wij als mensen nodig hebben: “Artificial Intelligence moet ons ondersteunen. De ontwikkeling van AI moet ons niet laten vergeten dat we mens zijn.”
Na deze ware woorden werd de paneldiscussie afgesloten en de deelnemers bedankt met een ruim applaus van het publiek. De toeschouwers kregen daarna geruststellend het liedje “You’ve got a friend” te horen van de gastmuzikant Pieter Schrevens op deze academische opening. Even duidelijk makend waar het in ons leven echt om gaat.
