Tien dagen lang hebben robots de VUB overgenomen. Op uitnodiging van imec-VUB werkten meer dan 80 Europese robotonderzoekers een week lang samen aan een hackaton, publieke laboratoriumbezoeken en workshops. Kers op de taart van het evenement was een live robotica-demonstratie in het Europees Parlement, op 2 september. Met één brandende ambitie, aldus organisator prof. dr. Bram Vanderborght (hoofd van Brubotics, imec-VUB). “We willen robotica hoger op de Europese politieke agenda krijgen.”
De tafel afruimen of een flesje water wegzetten: u en ik draaien er onze hand niet voor om. Maar voor robots is het een hele prestatie. In het lab van het AI Experience Center AIXC, glijden vier humanoïden autonoom heen en weer tussen een tafel, een koelkast en een spoelbak. Eentje neemt borden van de tafel en verhuist die naar het aanrecht, een andere trekt met zijn ene arm de koelkastdeur open en zet met zijn andere arm een brikje melk koud. De begeleidende wetenschappers kijken geconcentreerd toe, klaar om in te grijpen en bij te sturen. Dit is het moment om fouten op te lossen, zodat de showcase in het Europees Parlement zonder veel haperingen kan verlopen.
“euROBIN biedt een Europees ecosysteem waarin robots data en kennis delen”
Op vier roboticalocaties van de VUB (AIXC, ETRO-lab en USquare) rollen, trippelen en bewegen dagenlang humanoïde-, lucht-, buiten-, consumenten-, productie- en industriële robots. We horen Franglais, Spanglish en andere varianten van het Euro-Engels voorbij waaien. Geen wonder: hier zijn onderzoekers uit alle windstreken van Europa aan de slag. Aanleiding van dit event is de slotweek van euROBIN. Dit door Horizon Europe gefinancierd Network of Excellence Centres in Robotics heeft vier jaar gelopen. Het netwerk telt 24 academische, 7 industriële en 2 geassocieerde partners uit niet minder dan 14 Europese landen.
Bram Vanderborght: “euROBIN is gelanceerd in juni 2022. De ambitie was om een Europees ecosysteem uit te bouwen waarin robots data en kennis delen en samen leren om in menselijke omgevingen taken uit te voeren. In plaats van geïsoleerd te werken, delen de teams van het netwerk een benchmarking- en demonstratieaanpak. Zo beschikken Europese onderzoekers over een gemeenschappelijk platform om hun robots te testen en hun resultaten voor te stellen aan de industrie, de beleidsmakers en het publiek. Deze laboratoriumbezoeken voor het publiek en de showcase in het Europees Parlement zijn daar goede voorbeelden van.”
“Europa moet op het vlak van robotica zijn voet naast die van de VS en China zetten”
euROBIN heeft zijn onderzoek georganiseerd rond drie concrete toepassingsdomeinen: robotproductie voor de circulaire economie, persoonlijke assistentierobots en buitenrobots voor duurzaamheid. Hopelijk is dit het startpunt van een Europese robotica-industrie die even sterk wordt als die van China en de VS. Een haalbare ambitie, denkt prof. dr. Alin Albu-Schäffer van het Deutsches Zentrum für Luft- und Raumfahrt DRL, dat euROBIN coördineert.
Alin Albu-Schäffer: “Binnen tien, vijftien jaar zouden we een Europese robotindustrie moeten hebben op de schaal van de auto-industrie vandaag, met vijf à tien grote fabrikanten. De markt zal er zijn. In het komende decennium gaan in Europa 20 miljoen mensen met pensioen. Als we de helft daarvan door robots vervangen, heb je al een markt van 10 miljoen robots. Dat zijn niet alleen humanoïden die in het huishouden of de zorg helpen, maar ook robots op vier poten en vliegende robots, voor de logistieke sector.”
China en de VS lopen voorop, geeft Alin Albu-Schäffer toe. Maar hij denkt dat we die achterstand kunnen inhalen. Volgens hem zijn de onderzoekers en de kennis aanwezig. Europa heeft zelfs gepionierd met technologieën als AI-gebaseerde vierpoters, mens-robotinteractie en vliegende robots.
Alin Albu-Schäffer: “Geopolitiek hebben we eigenlijk geen andere keuze. Als we in heel veel huishoudens, instituten en fabrieken robots binnenhalen, dan wil je niet dat die kunnen spioneren voor andere landen. Zeker niet waar er gevoelige informatie uitgewisseld wordt. Europa moet op het vlak van robotica zijn voet naast die van China en de VS zetten. Niet gemakkelijk, want in die landen gaat het heel hard, respectievelijk dankzij nationale programma’s en veel risicokapitaal. Vandaar onze showcase in het Europees parlement en de vraag aan de beleidsmakers daar om te investeren in Europees onderzoek en valorisatie.”
“De VUB is klaar om mee te werken aan een Europees ecosysteem voor robotica”
Vijf dagen later bellen we nog even na met Bram Vanderborght. De showcase in het Europees Parlement is net achter de rug. Hoe is het geweest?
Bram Vanderborght: “Zeer goed. Alex Foss, een zwaargewicht in het Europees Parlement en de host van dit initiatief, heef bevestigd wat Alin vorige keer al vertelde. Wat de automobielindustrie was voor het Europa van de twintigste eeuw, moet de robotica-industrie deze eeuw worden: een hoeksteen van de maatschappij. De basis is aanwezig. Er is excellent onderzoek en we beschikken over de componenten en de nodige data om de robots te trainen met AI-modellen. Doordat het Europees weefsel anders werkt dan de Amerikaanse en Chinese systemen, duurt het wel langer voor die kennis zich vertaalt in start-ups en scale-ups. Daarom hebben we in een open brief aan Europa gevraagd om daar een antwoord op te bieden.”
De kwestie staat in elk geval op de agenda. Dat is ook een kwestie van geopolitiek gezond verstand (willen we wel Chinese robots in onze fabrieken en instituten?) en van veiligheid (zijn deze robots veilig genoeg tijdens de interactie met mensen?).
Bram Vanderborght: “Europa zou kunnen opleggen dat buitenlandse robots de Europese basiswaarden en regels op het vlak van veiligheid en privacy moeten volgen. Dat zou ons de kans geven om een eigen ecosysteem uit te bouwen. De ambitie is dat een derde van de robots Europees worden. De VUB staat samen met imec sterk in robot- en AI-onderzoek. We hebben verschillende robotica spin-offs, en er zitten er nog in de pijplijn. We kunnen een mooie rol spelen bij de uitbouw van dat Europese ecosysteem.”