Vijf onderzoekers aan de VUB hebben een prestigieuze ERC Starting Grant binnengehaald. Zo'n beurs van de European Research Council behoort tot de meest gegeerde onderzoekfondsen ter wereld en geeft jonge onderzoekers de kans om gedurende vijf jaar een eigen onderzoekslijn uit te bouwen. Dit zijn de vijf projecten die Europa konden overtuigen.
Schoner vuur voor een duurzame toekomst
Aurélie Bellemans
"Schone brandstoffen hebben pas impact als we ze ook betrouwbaar kunnen gebruiken."
Met een ERC Starting Grant wil professor Aurélie Bellemans onderzoeken hoe plasma kan helpen om brandstoffen schoner en efficiënter te verbranden. Bellemans is burgerlijk ingenieur en verbonden aan FLOW, een onderzoeksgroep die stromingen van vloeistoffen en gassen bestudeert met behulp van geavanceerde computersimulaties. Voor de overstap naar een klimaatneutrale samenleving worden nieuwe brandstoffen zoals waterstof en ammoniak vaak genoemd als alternatief voor fossiele brandstoffen. Die zijn echter niet altijd eenvoudig stabiel te verbranden. Daarom kijken onderzoekers naar plasma, een elektrisch geladen gas dat chemische reacties kan versnellen en vlammen beter onder controle kan houden. Met haar project ESCAPADE wil Bellemans een digitaal model ontwikkelen dat precies voorspelt wat er tijdens zulke processen gebeurt. Dat moet ingenieurs helpen om nieuwe, schonere verbrandingssystemen sneller en betrouwbaarder te ontwerpen.
Alledaags verzet in Brussel en Lviv (Oekraïne) tijdens de Tweede Wereldoorlog
Nel de Mûelenaere
"Verzet begint soms met een klein gebaar."
Professor hedendaagse geschiedenis Nel de Mûelenaere ontvangt een ERC Starting Grant voor EVERYDAY REBELLIONS. Daarin richt ze haar blik op een verwaarloosde vorm van verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog: kleine, dagdagelijkse daden van zorg en creativiteit. De Mûelenaere is verbonden aan de onderzoeksgroep SHOC (Social History of Capitalism), waar historici onderzoeken hoe grote maatschappelijke veranderingen het dagelijkse leven beïnvloedden. Haar eigen onderzoek focust op bezetting, hulp en verzet in de Eerste en Tweede Wereldoorlog. In de klassieke geschiedschrijving gaat veel aandacht naar luide vormen van gewapend, georganiseerd verzet. Maar volgens de Mûelenaere uitte verzet zich ook op subtielere manieren: een verboden lied zingen, een boodschap op een muur schrijven of eten delen met iemand die moest onderduiken. Via dagboeken, brieven, getuigenissen en overheidsarchieven wil ze achterhalen hoe mensen via zulke ogenschijnlijk kleine gebaren in verzet traden tegen de Nazi en Sovjet bezetters in Brussel en Lviv (Oekraïne) tijdens de Tweede Wereldoorlog..
Vergeten stemmen in het Middellandse Zeegebied
Christina Bezari
"Ik wil vergeten stemmen een plaats geven in de geschiedenis."
Christina Bezari heeft een ERC Starting Grant ontvangen voor haar project MEDWON, dat de actieve rol onderzoekt van vrouwen in het vormgeven van maatschappelijke en politieke debatten in Zuid-Europa en Noord-Afrika (1912-1995).
Hoewel censuur, koloniale overheersing en dictaturen de stemmen van vrouwen geleidelijk uit het collectieve geheugen hebben gewist, zal het MEDWON-team onderzoek verrichten in openbare bibliotheken, privéarchieven en tijdschriftencollecties. Het doel is de eerste transmediterrane verzameling op te bouwen van door vrouwen geschreven teksten in verschillende talen: Grieks, Arabisch, Frans, Spaans, Italiaans en Portugees. Deze teksten worden samengebracht in een digitale databank die de bijdragen van vrouwen aan antikoloniale en antifascistische netwerken gedurende de twintigste eeuw documenteert.
De komende maanden sluit professor Bezari zich aan bij CLIC, het Centre for Literary and Intermedial Crossings van de VUB. Daar onderzoeken onderzoekers hoe verhalen, ideeën en teksten zich bewegen tussen talen, landen en media.
Een netwerk van lasers op één chip
Pablo Marin-Palomo
"Eén enkele chip met onderling verbonden lasers kan de technologieën van morgen compacter en energiezuiniger maken."
Professor Pablo Marin-Palomo heeft een ERC Starting Grant ontvangen voor COMBYNE, een onderzoeksproject binnen de fotonica, de technologie van licht. Hij maakt deel uit van B-PHOT, het Brussels Photonics Team van de VUB aan de faculteit Ingenieurswetenschappen. Deze internationaal gerenommeerde onderzoeksgroep ontwikkelt fotonische technologieën voor communicatie, sensoren, gezondheidszorg en andere hoogtechnologische sectoren. Centraal in het project staat de optische frequentiekam, een lichtbron die niet slechts één, maar tientallen of zelfs honderden gelijkmatig verdeelde lichtkleuren tegelijk produceert. Optische frequentiekammen worden gebruikt in uiterst nauwkeurige meetinstrumenten, astronomische observaties en datacommunicatie.
Vandaag zijn veel optische frequentiekammen opgebouwd uit meerdere componenten die zorgvuldig met elkaar moeten worden gecombineerd. Marin-Palomo wil een alternatief ontwikkelen waarbij de interactie tussen lasers juist een voordeel wordt. Zijn doel is lasers te laten samenwerken als een gecoördineerd netwerk op één enkele chip. Als dat lukt, kan dit leiden tot krachtigere en energiezuinigere lichtbronnen voor toepassingen die variëren van datacenters tot wetenschappelijke instrumenten.
Website B-PHOT
Wat gebeurde er aan het begin van de tijd?
Andreas Blommaert
“Om de oorsprong van het heelal te begrijpen, moeten we de zwaartekracht op kwantumniveau grondig begrijpen”
De vijfde ERC Starting Grant werd toegekend aan theoretisch natuurkundige Andreas Blommaert voor het project HOLOVERSE. De beurs werd aangevraagd met de VUB als gastinstelling. Blommaert zal het onderzoek uiteindelijk niet aan de VUB uitvoeren. De ERC beschouwt de VUB wel als de host institution op het moment van de aanvraag. Blommaert onderzoekt een van de grootste vragen uit de natuurkunde: wat gebeurde er bij het ontstaan van het heelal? Om die vraag te beantwoorden moeten wetenschappers twee theorieën met elkaar verzoenen die vandaag nog moeilijk samen te brengen zijn: de zwaartekrachttheorie van Einstein en de kwantummechanica.
Met HOLOVERSE wil hij een nieuw theoretisch model verder uitwerken dat gebruikmaakt van zogenaamde holografische beschrijvingen van het heelal. Zulke modellen kunnen natuurkundigen helpen om situaties te begrijpen waarin de bekende natuurwetten tekortschieten, zoals de allereerste momenten na de oerknal of het binnenste van een zwart gat. Het project moet nieuwe inzichten opleveren in de fundamentele bouwstenen van ruimte, tijd en zwaartekracht.
Website Andreas Blommaert
European Research Council Grants
De European Research Council Grants (ERC Grants) behoren tot de meest prestigieuze onderzoeksbeurzen in Europa. Ze ondersteunen baanbrekend, fundamenteel onderzoek. Een ERC Grant kan oplopen tot meerdere miljoenen euro en loopt meestal vijf jaar. Er zijn verschillende types. Starting Grants zijn bedoeld voor veelbelovende jonge onderzoekers en bedragen maximaal 1,5 miljoen euro. Consolidator Grants ondersteunen onderzoekers die hun onderzoekslijn willen versterken en bedragen maximaal 2 miljoen euro. Advanced Grants zijn voor gevestigde wetenschappers met een uitzonderlijk trackrecord en bedragen maximaal 2,5 miljoen euro. Synergy Grants financieren teams van topwetenschappers die samen een grote uitdaging aanpakken en bedragen maximaal 10 miljoen euro. Proof of Concept Grants helpen om ERC-onderzoek te vertalen naar toepassingen en bedragen maximaal 150.000 euro.