Hoe regel je de voedselproductie van de toekomst op een duurzame en rechtvaardige manier? En hoe kunnen wetgeving en beleid omgaan met nieuwe technologie, de rechten van landbouwers en de veranderingen die nodig zijn in ons voedselsysteem? Rond dergelijke vragen heeft de VUB de International Joint Research Group on Agri-Food Law and Food Systems (IJRG-ALFS) opgericht. Codirecteur en VUB-prof Kim Van der Borght: “Wij combineren internationaal juridisch onderzoek met inzichten uit de milieuwetenschappen, landbouw, economie, technologische innovatie en openbaar bestuur.”
De internationale onderzoeksgroep zag op 15 april 2026 het licht met financiering vanuit de VUB. Professoren Kim Van der Borght en Jorge Milian-Gomez coördineren deze nieuwe groep, die maar liefst tien universiteiten telt uit Europa, Azië en Latijns-Amerika.
“Voedsel houdt zich niet aan landsgrenzen. De regels rond landbouw, technologie, handel en duurzaamheid verschillen wel sterk van land tot land. Juist daarom is het waardevol om onderzoekers uit Europa, Azië en Latijns-Amerika structureel te laten samenwerken”, legt Kim Van der Borght uit.
Kim Van der Borght
Het onderzoek concentreert zich rond drie grote thema's: de juridische regulering van landbouw, voeding en voedselsystemen; duurzaamheid, innovatie en technologie; en de verhouding tussen voedsel, rechten en sociale rechtvaardigheid.
De deelnemende instellingen willen gezamenlijk onderzoek opzetten, internationale onderzoeksprojecten indienen, onderwijs en opleidingen ontwikkelen en wetenschappelijke publicaties maken. Ook doctoraatsbegeleiding, uitwisselingen, gastonderzoekers en opleidingen voor jonge onderzoekers maken deel uit van het programma.
Groot internationaal netwerk
De internationale spankracht is een van de steunpilaren van de nieuwe onderzoeksgroep. Naast de VUB zijn negen universiteiten uit Europa, Azië en Latijns-Amerika aangesloten, waaronder Sant’Anna School of Advanced Studies in Pisa, Universitas Airlangga in Indonesië en universiteiten in onder meer Spanje, Portugal, Bulgarije, Slovakije, Tsjechië, Italië en Cuba. Verschillende partners hebben een uitgesproken expertise in landbouw en voedselsystemen. Zo geldt de University of Almería als een belangrijk onderzoekscentrum voor duurzame landbouw en voedselproductie, terwijl de University of Parma gespecialiseerde expertise in voedselrecht inbrengt.
“Europa heeft niet automatisch de antwoorden voor de rest van de wereld”
Door onderzoekers uit heel verschillende landen samen te brengen, kunnen we vergelijken welke regels en oplossingen in de praktijk werken en welke niet”, zegt Jorge Milian-Gomez. Daarnaast zijn vier gespecialiseerde organisaties uit België, Nederland, Bulgarije en Roemenië bij het netwerk betrokken. De groep kan nog verder groeien: met minstens vijf universiteiten uit Australië, Afrika en Latijns-Amerika lopen gesprekken over aansluiting.
Jorge Milian-Gomez
“In mijn geboorteland Cuba staan de voedselrechten zwaar onder druk. Het is de optelsom van een economische crisis, het embargo van de VS en natuurrampen. Dan zie je hoe landbouw, economie, klimaat, internationale handel en recht allemaal samenkomen in iets heel fundamenteels: hebben mensen toegang tot voedsel?”, vertelt Jorge Milian-Gomez ook over zijn persoonlijke betrokkenheid.
De nieuwe onderzoeksgroep bouwt voort op jarenlange internationale samenwerking. Sinds 2022 organiseert de VUB de conferentie Food Law, Policy and Diplomacy, waarvan de vijfde editie op 15 oktober tegelijk de officiële lancering van IJRG-ALFS vormt. De groep bundelt bestaande onderzoeksprojecten en knoopt tegelijk aan bij een Brusselse traditie in voedselrecht die teruggaat tot de jaren zestig.
Voedselrechten wereldwijd
“Voedselrechten worden over de hele wereld aangetast”, vertelt Kim Van De borght. “Oorlogen, handelsconflicten, klimaatverandering en economische crisissen hebben rechtstreeks gevolgen voor de toegang tot voedsel. Dat maakt voedselrecht vandaag bijzonder actueel: uiteindelijk gaat het over een heel fundamentele vraag, namelijk hoe we ervoor zorgen dat mensen toegang hebben tot voldoende en betaalbaar voedsel.” Hier een greep uit de grote mondiale uitdagingen.
Waarom kan Cuba zijn eigen bevolking niet meer voeden?
Cuba importeert ongeveer 80 procent van zijn voedsel, terwijl de binnenlandse productie van onder meer rijst, varkensvlees en bonen sterk is teruggevallen. Hoeveel daarvan komt door het Amerikaanse embargo en hoeveel door het Cubaanse landbouwmodel zelf?
Is Mercosur oneerlijke concurrentie voor Europese boeren?
Het handelsakkoord leidt tot discussie over goedkope Zuid-Amerikaanse landbouwproducten, Europese productievoorwaarden en voedselveiligheidsnormen.
Van wie zijn de zaden waarmee boeren hun gewassen telen?
In Europa speelt een conflict over octrooien op planten en de vrijheid van boeren om zaden te bewaren en uit te wisselen.
De boer krijgt minder voor zijn producten. Waarom merkt de consument daar zo weinig van?
De Belgische landbouwprijzen lagen in juli 2026 gemiddeld 8,9 procent lager dan een jaar eerder. Voor dieren en dierlijke producten bedroeg de daling 21 procent.
Dreigt de oorlog in de Zwarte Zee opnieuw ons voedsel duurder te maken?
Aanvallen op havens en schepen van Rusland en Oekraïne bedreigen de internationale graanvoorziening en kunnen volgens The New York Times een nieuwe wereldwijde voedselschok veroorzaken.
Wanneer wordt het uithongeren van een bevolking een kwestie van internationaal recht?
Begin oktober waarschuwde het Wereldvoedselprogramma dat het hernieuwde geweld in Jemen voedselmarkten ontwricht, voedselprijzen opdrijft en hulpverlening bemoeilijkt.