“Mijn team en ik willen betere, gepersonaliseerde kankertherapieën ontwikkelen om in de toekomst zoveel mogelijk levens te redden”
Damya Laoui
Kankeronderzoeker en professor bio-ingenieurswetenschappen
“Ik ben van jongs af gefascineerd door de natuur. Oorspronkelijk droomde ik ervan om reporter te worden voor de BBC en in Afrika documentaires te maken over wilde dieren. Ik overwoog zoölogie, maar die opleiding werd enkel aangeboden in Gent en Antwerpen. Op kot gaan was financieel niet haalbaar. Een vriend suggereerde bio-ingenieur: ‘Daarmee kun je veel kanten uit.’ Zo maakte ik mijn keuze. De VUB lag vlak naast mijn middelbare school. De helft van mijn klas ging erheen, dus ik volgde. Maar ik kon me al snel vinden in de waarden van de VUB: vrijheid, openheid en kritisch denken.
Tijdens mijn studies raakte ik geïnteresseerd in immunologie: hoe het immuunsysteem ziektes bestrijdt. Voor mijn masterthesis koos ik een topic dat te maken had met kanker. Mijn papa had toen longkanker; mijn meter en de moeder van een van mijn beste vriendinnen waren aan kanker overleden. Dat speelde niet bewust mee - de drijfveer was vooral de passie voor onderzoek en het begrijpen van complexe processen - maar onbewust heeft het wellicht toch een rol gespeeld.
Vandaag werk ik voornamelijk rond kanker en het immuunsysteem. In een tumor zitten niet alleen kankercellen, maar ook immuuncellen die de kankercellen proberen te vernietigen. Helaas zijn sommige immuuncellen een beetje corrupt: ze werken de tumor in de hand in plaats van hem te bestrijden. Ik focus op één type: de dendritische cel. We bestuderen waarom sommige dendritische cellen tumoren onderdrukken en andere net ondersteunen.
Een belangrijke doorbraak was de ontdekking dat er verschillende types dendritische cellen bestaan en dat we manieren vonden om de ‘goede’ types te herkennen en therapeutisch in te zetten. Bij muizen gebruiken we deze cellen als een soort vaccin tegen kanker, om herval of uitzaaiingen te voorkomen. Het doel is om dit ook klinisch toe te passen: bij een patiënt met bijvoorbeeld longkanker de tumor verwijderen en daaruit dendritische cellen isoleren die de kankermutaties herkennen. Door die cellen terug toe te dienen, activeren we het immuunsysteem en bouwen we immuungeheugen op zodat de patiënt niet hervalt.
“Het is een machtig gevoel als iemand in mijn team iets nieuws ontdekt en wij op dat moment de enigen ter wereld zijn die dat weten”
Ik wil impact hebben op verschillende manieren. Enerzijds via het onderzoek zelf en door het belang van fundamenteel onderzoek te benadrukken. Achter elke therapie of doorbraak schuilen jaren van basisonderzoek, dat minstens even essentieel is als toegepast onderzoek. Anderzijds haal ik veel voldoening uit het begeleiden van de nieuwe generatie wetenschappers. Daarnaast wil ik via wetenschapscommunicatie jongeren - vaak meisjes, al dan niet met een migratieachtergrond - enthousiasmeren voor wetenschap.
Ik heb het geluk om inspirerende mensen rondom mij te hebben. Ik denk aan professor Mohamed Lamkanfi (UGent), een toponderzoeker die ook een topvader is. Hij weet onderzoek en gezin perfect te combineren en is heel toegankelijk. Ook professor Eveline Peeters, diensthoofd microbiologie aan mijn faculteit, is een belangrijk rolmodel: ze leidt een grote groep en blijft tegelijk zacht, benaderbaar en genereus met advies.”
Mijn droom is dat ik, voor ik met pensioen ga, kan zeggen: ‘Deze therapieën bestaan dankzij ons onderzoek.’ Verder hoop ik dat ik altijd even enthousiast kan blijven over ons onderzoek als nu. Het is een machtig gevoel als iemand in mijn team iets nieuws ontdekt en wij op dat moment de enigen ter wereld zijn die dat weten. Iets ontdekken en die kennis daarna delen met de wereld is de essentie van wetenschap.”
BIO
Damya Laoui is bio-ingenieur en professor bio-ingenieurswetenschappen. Ze onderzoekt de interactie tussen kanker en het immuunsysteem, met bijzondere aandacht voor dendritische cellen en hun potentieel als gepersonaliseerde immunotherapie bij kanker. Naast haar onderzoek engageert ze zich sterk in de begeleiding van jonge wetenschappers en in wetenschapscommunicatie om jongeren - in het bijzonder meisjes - te enthousiasmeren voor wetenschap.
In een snel veranderende wereld is onafhankelijke, wetenschappelijk onderbouwde duiding onmisbaar. Damya staat journalisten en redacties te woord met heldere analyse en context bij actuele thema’s, binnen haar expertise.
Zij is wetenschap. Jij maakt het mogelijk.
Deze campagne is meer dan een eerbetoon. Het is een uitnodiging om stil te staan bij de rol van vrouwelijke wetenschappers en bij de obstakels die zij nog steeds moeten overwinnen om hun talent volledig te kunnen inzetten. Maar zichtbaarheid alleen is niet genoeg. Vrouwen zijn in onderzoek nog steeds ondervertegenwoordigd, krijgen minder kansen en ervaren vaker drempels in hun academische carrière.
Met jouw gift help je vrouwelijke onderzoekers om hun werk verder te zetten, nieuwe inzichten te ontwikkelen en oplossingen te vinden voor de uitdagingen van morgen.
