“Als we de macht onder controle willen houden, moeten we data onder controle houden”
Gloria González Fuster
Onderzoeksprofessor Digitalisering, Rechten en Vrijheden
“Ik ben vrij laat aan onderzoek begonnen. Jarenlang was ik vooral in alles geïnteresseerd. Ik studeerde eerst journalistiek, daarna taalkunde, en uiteindelijk rechten. Intussen kwam het internet op. Ik was er dol op: plots kon ik alle muziek downloaden en beluisteren die ik maar wilde. Het was ‘gratis’, maar misschien niet legaal. Deed ik iets verkeerd? Mijn moeder was bang dat iemand het zou ontdekken. Kon iemand dat eigenlijk weten? En wat betekende dat voor mijn privacy? Die vragen bleven hangen en brachten me uiteindelijk naar de onderzoeksgroep LSTS aan de VUB, waar ik me kon verdiepen in de relatie tussen internet en recht.
Vandaag onderzoek ik hoe we in Europa een digitale samenleving kunnen bouwen die rechten en vrijheden beschermt. Ik kijk naar hoe rechtssystemen omgaan met data en artificiële intelligentie, en hoe we technologie kunnen omarmen zonder onze democratie te verzwakken. Dat doe ik via klassiek juridisch onderzoek - rechterlijke uitspraken analyseren, wetgevingsdebatten volgen - wat ik oprecht graag doe. Maar even graag werk ik interdisciplinair: met computerwetenschappers en sociologen bijvoorbeeld, om samen te begrijpen wat er écht gebeurt met data, en hoe dat kan, en zou móeten samenvallen met het recht.
"Ik zou willen dat mensen begrijpen dat gegevensbescherming geen vijand is, maar een bijzonder interessante vriend"
Privacy- en gegevensbeschermingswetten krijgen vaak een slechte reputatie: absurd, beperkend, te technisch. Ik zou graag willen dat mensen ze anders zien. Ze zijn belangrijk omdat ze vrijheid beschermen in samenlevingen die steeds meer door technologie worden gestuurd. En ze zijn fascinerend omdat ze ons dwingen na te denken: hoe organiseren we technologie zó, dat rekening wordt gehouden met verschillende belangen? Ik zou willen dat mensen, inclusief collega-onderzoekers, begrijpen dat gegevensbescherming geen vijand is, maar een vriend, en een bijzonder interessante vriend.
Het keerpunt in mijn carrière kwam toen ik als doctorandus werd aangenomen aan de VUB. Ik had nauwelijks onderzoekservaring, geen netwerk, een cv dat nogal… eclectisch was. Toch besloot professor Serge Gutwirth me een kans te geven. Dat vertrouwen heeft alles veranderd. Iemand tegenkomen die in je gelooft, is het grootste geschenk, in het leven in het algemeen en ook in de academische wereld.
Mijn droom? Tijd doorbrengen in bibliotheken en archieven over de hele wereld, om te onderzoeken hoe het gegevensbeschermingsrecht in de jaren zeventig is ontstaan. Het was een ongelooflijk creatief moment voor de wetgeving: mensen die nog met typemachines werkten, ontwierpen nieuwe rechten voor een samenleving die steeds meer door computers werd bepaald. Daarnaast droom ik van grote, interdisciplinaire projecten over datarechten, van empirisch onderzoek naar toegang tot rechtsmiddelen in het digitale recht, en van werk rond de relatie tussen data en genderperformativiteit. Belangrijker nog, ik wil blijven samenwerken met mensen die soortgelijke dromen hebben.
Een vast rolmodel had ik nooit. Als ik er nu één moet kiezen, zeg ik misschien… de Power Rangers. Onderzoek is grotendeels teamwork. Iedereen brengt eigen talenten mee. Soms weet je pas wat je kunt, wanneer het erop aankomt en het team je nodig heeft. Die voortdurende zelfontdekking vind ik bijzonder spannend.”
BIO
Gloria González Fuster is onderzoeksprofessor aan de VUB en directeur van de onderzoeksgroep Law, Science, Technology & Society (LSTS). Ze bestudeert hoe digitalisering – voornamelijk data en AI -samen kan gaan met fundamentele rechten zoals privacy en gegevensbescherming.
In haar werk koppelt ze juridisch onderzoek aan samenwerking met met onderzoekers uit andere disciplines zoals computerwetenschappers en sociaalwetenschappers, met één doel: technologie zo vormgeven dat ze democratie en vrijheid versterkt in plaats van onder druk zet.
In een snel veranderende wereld is onafhankelijke, wetenschappelijk onderbouwde duiding onmisbaar. Gloria staat journalisten en redacties te woord met heldere analyse en context bij actuele thema’s, binnen haar expertise.
Zij is wetenschap. Jij maakt het mogelijk.
Deze campagne is meer dan een eerbetoon. Het is een uitnodiging om stil te staan bij de rol van vrouwelijke wetenschappers en bij de obstakels die zij nog steeds moeten overwinnen om hun talent volledig te kunnen inzetten. Maar zichtbaarheid alleen is niet genoeg. Vrouwen zijn in onderzoek nog steeds ondervertegenwoordigd, krijgen minder kansen en ervaren vaker drempels in hun academische carrière.
Met jouw gift help je vrouwelijke onderzoekers om hun werk verder te zetten, nieuwe inzichten te ontwikkelen en oplossingen te vinden voor de uitdagingen van morgen.
