“Ik wil bijdragen aan een omgeving waarin minder jongeren het gevoel hebben dat ze alleen worstelen, waarin steun sneller beschikbaar is”
Imke Baetens
Professor Psychologie
“Als jongere had ik lang geen uitgekiend plan voor mijn studiekeuze. Ik dacht eerst aan (binnenhuis-)architectuur: met een concreet ontwerp je omgeving verbeteren. Maar op de SID-in bleef ik hangen bij een folder over orthopedagogiek. Het ging niet alleen over individuele problemen, maar ook over hoe kinderen en jongeren functioneren binnen hun gezin, school en bredere context. Het klopte intuïtief: in plaats van ruimtes vorm te geven zou ik kansen en ontwikkelingsmogelijkheden van jongeren helpen vormgeven, met aandacht voor preventie en begeleiding.
Vandaag werk ik aan de voorbereiding van een ambitieus, meerjarig onderzoeksproject rond mentale klachten bij jongeren. Concreet ben ik een ERC-onderzoeksaanvraag aan het uitschrijven, een van de meest competitieve onderzoeksbeurzen in Europa. De centrale vraag is zowel complex als urgent: hoe verspreiden zelfverwonding en aanverwante mentale klachten zich binnen netwerken van jongeren, zoals vriendengroepen, klassen en sociale media? En onder welke omstandigheden vergroot blootstelling het risico, en wanneer net niet?
“Te vaak pakken we problemen bij jongeren pas aan wanneer het al misloopt, én focussen we te sterk op het individu”
Methodologisch combineer ik longitudinale metingen in scholen met fijnmazige dagboekstudies. Zo kan ik zowel evoluties doorheen de tijd volgen als dagelijkse schommelingen in stress, emoties en coping. De digitale component is daarbij essentieel: jongeren leven ook online. Even belangrijk is de afstemming met het veld. Ik werk samen met scholen, hulpverleners, onderzoekers uit verschillende disciplines én met jongeren zelf.
Mijn toekomstdroom is dat we als samenleving veel vroeger, slimmer en menselijker omgaan met mentale kwetsbaarheid bij jongeren. Te vaak pakken we problemen bij jongeren pas aan wanneer het al misloopt, én focussen we te sterk op het individu. Wetenschappelijk wil ik een vernieuwend onderzoeksprogramma uitbouwen. De ambitie is om mechanismen die vandaag vaak vaag blijven - zoals ‘besmetting’, normalisering of groepsdruk - te vertalen naar meetbare, toetsbare modellen. Niet om jongeren te labelen, maar om beter te voorspellen wanneer risico’s toenemen en welke ondersteuning dan echt verschil maakt. De ambities reiken ook internationaal. Sinds ik co-editor was van het Oxford University Press Handbook of Nonsuicidal Self-Injury, internationaal een referentiewerk, kreeg ik bevestigd dat mijn werk niet alleen lokaal relevant is, maar ook mee richting geeft aan het internationale debat.
Even belangrijk is dat al die kennis tastbaar wordt in de praktijk. Zo wil ik bijdragen aan een omgeving waarin minder jongeren het gevoel hebben dat ze alleen worstelen, waarin steun sneller beschikbaar is, en waarin we als samenleving mild en competent aanwezig kunnen zijn. Preventie én het versterken van sociale contexten zijn daarbij essentieel, zodat scholen, hulpverleners en ouders minder machteloos staan wanneer ze geconfronteerd worden met zelfverwonding of mentale klachten.
Als ik één persoon moet noemen die de voorbije jaren bijzonder bepalend is geweest, dan is dat Prof. Nancy Heath. Zij is niet alleen een wereldautoriteit op vlak van zelfverwonding, ze is ook een warme, aanwezige moeder. Haar adviezen hebben mij geholpen om grenzen te bewaken, realistische keuzes te maken, en een balans te zoeken tussen ambitie en draagkracht. Net die combinatie - excellentie zonder hardheid, betrokkenheid zonder jezelf weg te cijferen - blijft voor mij enorm inspirerend.”
BIO
Imke Baetens is professor Psychologie , gespecialiseerd in de preventie, etiologie en behandeling van emotionele en gedragsproblemen bij kinderen en adolescenten - met een internationale reputatie in onderzoek naar opzettelijke zelfverwonding bij jongeren. Ze is co-oprichter van het Brussels University Consultation Center (BRUCC), waar klinische praktijk, onderzoek en onderwijs samenkomen.
In een snel veranderende wereld is onafhankelijke, wetenschappelijk onderbouwde duiding onmisbaar. Imke staat journalisten en redacties te woord met heldere analyse en context bij actuele thema’s, binnen haar expertise.
Zij is wetenschap. Jij maakt het mogelijk.
Deze campagne is meer dan een eerbetoon. Het is een uitnodiging om stil te staan bij de rol van vrouwelijke wetenschappers en bij de obstakels die zij nog steeds moeten overwinnen om hun talent volledig te kunnen inzetten. Maar zichtbaarheid alleen is niet genoeg. Vrouwen zijn in onderzoek nog steeds ondervertegenwoordigd, krijgen minder kansen en ervaren vaker drempels in hun academische carrière.
Met jouw gift help je vrouwelijke onderzoekers om hun werk verder te zetten, nieuwe inzichten te ontwikkelen en oplossingen te vinden voor de uitdagingen van morgen.
