“Ik noem mezelf graag een ‘democratisch designer’; ik ontwerp innovaties om ongelijkheid en onrechtvaardigheid de wereld uit te helpen"
Karen Celis
Professor Politieke Wetenschappen
“Ik kom uit een familie die diep getekend is door de concentratiekampen. De familie van mijn grootmoeder werd opgepakt omdat haar zus actief was in het verzet. Die geschiedenis legde het fundament voor mijn loopbaan, die van bij het begin in het teken stond van het verdedigen van rechtvaardigheid en democratie.
Mijn eerste echte job was het samenstellen van een tentoonstelling over vrouwen in oorlogstijd. Hun rol tijdens de oorlog, in het verzet en in de samenleving, bleef lange tijd onderbelicht. Met die expo wilden we dat zichtbaar maken. Het project werd gefinancierd door de toenmalige staatssecretaris voor Gelijke Kansen, Miet Smet. Zo belandde ik op haar kabinet als speechschrijver, in 1998, het jaar waarin België vijftig jaar vrouwenstemrecht vierde. Daar raakte ik gefascineerd door gender en politiek, vooral omdat Miet Smet aan geen enkel stereotiep beeld van vrouwelijk leiderschap beantwoordde.
Gaandeweg verschoof mijn focus van ‘vrouwen in de politiek’ naar een bredere vraag: hoe zorgen we voor kwalitatieve, rechtvaardige democratische besluitvorming? Gelijkheid, vrijheid en inclusie klinken vanzelfsprekend, maar wat betekenen die waarden concreet, en hoe meet je of ze in de praktijk worden waargemaakt? Ik onderzoek de politieke vertegenwoordiging van ondervertegenwoordigde groepen en probeer te begrijpen waarom ongelijkheid en onrechtvaardigheid zo hardnekkig blijven. Tegelijk ontwikkel ik instrumenten om nauwkeuriger te meten hoe inclusief onze politiek is, en bedenk ik concepten en theorieën over wat goede, democratische vertegenwoordiging betekent.
“Sterke instellingen hebben een democratische samenleving nodig, en omgekeerd. Ook democratische universiteiten die zelf vrijheid en inclusie in de praktijk brengen, zijn daarvoor onmisbaar”
Ik noem mezelf graag een ‘democratisch designer’. Ik bestudeer niet enkel ongelijkheid en rechtvaardigheid, maar ontwerp ook innovaties om er iets aan te doen. Neem de quota: die verhoogden het aantal politici uit achtergestelde groepen, en dat is een belangrijke verwezenlijking. Maar inhoudelijk veranderde er vaak weinig, en veel burgers voelden zich nog steeds niet vertegenwoordigd. Daarom werk ik, samen met mijn team, aan een nieuw vertegenwoordigingsproces dat flexibeler omgaat met diversiteit aan visies en dat burgers sterker verbindt met de democratische instellingen. We zoeken daarbij manieren waarop politici beter kunnen luisteren en meer voeling krijgen met wat er leeft bij burgers.
Een belangrijk moment in mijn carrière was mijn mandaat als onderzoeksprofessor aan de VUB. Het gaf me de ruimte voor vernieuwend en agendazettend onderzoek. Aan het einde van dat mandaat verscheen mijn boek Feminist Democratic Design bij Oxford University Press; ik won er ook een prijs mee. Het was het startschot om Europese financiering aan te trekken en een team uit te bouwen.
Mijn ‘ultieme droom’ is het uitbouwen van een toonaangevend centrum voor Systemische Democratisering: een observatorium waar we democratische tekortkomingen monitoren én een atelier om creatieve oplossingen te ontwerpen en te testen. Die oplossingen moeten zowel institutioneel als maatschappelijk zijn. Want sterke instellingen hebben een democratische samenleving nodig - en omgekeerd. Ook democratische universiteiten die zelf vrijheid en inclusie in de praktijk brengen, zijn daarvoor onmisbaar.
Inspiratie vind ik vaak in concrete daden en uitspraken - soms groot, soms heel klein - die me intrigeren, verrassen of zelfs een beetje schuren. Ik heb geleerd om daar aandachtig voor te zijn. Het zijn kansen om jezelf te verbeteren, als wetenschapper maar ook als mens.”
BIO
Karen Celis is professor politieke wetenschappen. Ze is hoofd van de onderzoeksgroep Democratic Futures (DFUTURE) en lid van het RHEA-Expertisecentrum voor Gender, Diversiteit, Intersectionaliteit. Ze verricht onderzoek naar de kwaliteit van de democratie en hoe die te verbeteren. In haar huidige werk focust ze op ‘democratisch design’ en de rol van emoties in de politiek.
In een snel veranderende wereld is onafhankelijke, wetenschappelijk onderbouwde duiding onmisbaar. Karen staat journalisten en redacties te woord met heldere analyse en context bij actuele thema’s, binnen haar expertise.
Zij is wetenschap. Jij maakt het mogelijk.
Deze campagne is meer dan een eerbetoon. Het is een uitnodiging om stil te staan bij de rol van vrouwelijke wetenschappers en bij de obstakels die zij nog steeds moeten overwinnen om hun talent volledig te kunnen inzetten. Maar zichtbaarheid alleen is niet genoeg. Vrouwen zijn in onderzoek nog steeds ondervertegenwoordigd, krijgen minder kansen en ervaren vaker drempels in hun academische carrière.
Met jouw gift help je vrouwelijke onderzoekers om hun werk verder te zetten, nieuwe inzichten te ontwikkelen en oplossingen te vinden voor de uitdagingen van morgen.
