“Ik werk aan een wereld waarin politie geen macht toont, maar bescherming biedt, voor iedereen, met mensenrechten als kompas”
Sofie De Kimpe
Professor Criminologie
“Politiek en beleid waren bij ons thuis dagelijkse kost: mijn vader was actief in de lokale politiek en mijn moeder werkte op het gemeentehuis. Met goed beleid, dacht ik als tiener, kun je echt het verschil maken. Tegelijk ben ik gevormd door de jaren 80 en 90, een periode waarin veiligheid en geweld heel zichtbaar waren in het publieke leven: de Bende van Nijvel, het Heizeldrama, de angst voor aanslagen, later ook de zaak Julie en Melissa. Die periode maakte een mengeling van verontwaardiging en vastberadenheid in mij wakker, en heel eerlijk: ook een jeugdig geloof dat ik dat falen wel even zou helpen rechtzetten.
Tijdens mijn opleiding bestuurskunde kreeg ik voor het eerst echt voeling met criminologie. Toen ik voor een opdracht mensen uit de rijkswacht en de gemeentepolitie moest interviewen, ontdekte ik dat beleid op papier en praktijk op straat vaak ver uit elkaar liggen. Wat mij vooral raakte, was de menselijke kant van organisaties die onder grote druk moeten functioneren. Daar is mijn nieuwsgierigheid definitief aangewakkerd.
Vandaag werk ik als criminoloog rond één centrale vraag: hoe reageert de samenleving op criminaliteit, en welke rol speelt de politie daarin als eerste en bepalende schakel? De politie fungeert als toegangspoort tot de strafrechtelijke keten. Eens mensen daarin terechtkomen, is terugkeren vaak bijzonder moeilijk. In mijn onderzoek kijk ik daarom naar de politie als ‘gatekeeper’: hoe worden beslissingen genomen op straat, wie wordt gecontroleerd of aangesproken, en met welke gevolgen?
Samen met collega’s binnen de Crime & Society research group (CriS) focussen we op de dagelijkse praktijk van het politiewerk en op de relatie tussen politie en burgers. We doen kwalitatief veldonderzoek: we gaan mee op patrouille, observeren interacties en spreken met politiemensen. Tegelijk luisteren we naar burgers die met de politie in contact komen, en naar wat die ervaringen doen met hun vertrouwen in de politie.
Dat onderzoek is complex. Ik heb de politie nodig om de politie te kunnen onderzoeken. Vertrouwen winnen vraagt tijd, zeker wanneer onderzoek ook minder flatterende patronen blootlegt. Vaak is het balanceren: scherp en eerlijk analyseren, maar ook zorgvuldig communiceren, zodat de deur niet dichtklapt.
“Ik droom van een politieopleiding waar wetenschap en politie samen het politiewerk professionaliseren”
Wat ik vooral wil veranderen, is niet de individuele politieman of -vrouw, maar het systeem waarin zij werken. Institutionele mechanismen en vastgeroeste routines kunnen ertoe leiden dat een organisatie, ondanks goede individuele intenties, ongelijkheid of schade veroorzaakt. Zo komen nog te veel mensen onterecht in aanraking met de politie. Lang niet iedereen die gecontroleerd of geregistreerd wordt, is crimineel.
Een bepalend moment in mijn carrière was het onderzoek naar identiteitscontroles bij jongeren, samen met collega Jenneke Christiaens. Jongeren die herhaaldelijk gecontroleerd worden, dragen dat mee in hun zelfbeeld en hun vertrouwen in de overheid. Dat heeft me nooit meer losgelaten. Op Europees niveau leidde dit werk mee tot het COST-netwerk, een onderzoeksnetwerk van 27 landen. Baanbrekend was hoe herkenbaar de patronen bleken. In heel uiteenlopende contexten worden identiteitscontroles opvallend gelijkaardig ervaren, met dezelfde spanningen tussen politie, overheid en burgers.
Mijn toekomstdroom is erg concreet: het politieonderwijs hervormen. Wie de politie duurzaam wil veranderen, moet beginnen bij opleiding en instroom. Ik droom van een politieopleiding waar wetenschap en politie samen het politiewerk professionaliseren. Daarnaast wil ik bijdragen aan een meetbare verbetering van politieracisme. Als minder mensen onterecht geviseerd worden en het vertrouwen groeit, dan is dat voor mij echte vooruitgang.”
BIO
Sofie De Kimpe is hoogleraar criminologie en is verbonden aan de Crime & Society Research Group (CRiS). Haar onderzoek richt zich op politieonderzoek en politiewerk in de praktijk. Ze bestudeert thema’s zoals politiepraktijken (bvb. identiteitscontroles), politie- én surveillancebeleid, politie-educatie, politie-racisme, en de effecten van digitalisering binnen politiewerk.
In een snel veranderende wereld is onafhankelijke, wetenschappelijk onderbouwde duiding onmisbaar. Sofie staat journalisten en redacties te woord met heldere analyse en context bij actuele thema’s, binnen haar expertise.
Zij is wetenschap. Jij maakt het mogelijk.
Deze campagne is meer dan een eerbetoon. Het is een uitnodiging om stil te staan bij de rol van vrouwelijke wetenschappers en bij de obstakels die zij nog steeds moeten overwinnen om hun talent volledig te kunnen inzetten. Maar zichtbaarheid alleen is niet genoeg. Vrouwen zijn in onderzoek nog steeds ondervertegenwoordigd, krijgen minder kansen en ervaren vaker drempels in hun academische carrière.
Met jouw gift help je vrouwelijke onderzoekers om hun werk verder te zetten, nieuwe inzichten te ontwikkelen en oplossingen te vinden voor de uitdagingen van morgen.
