Tijdens een uitverkochte avond in BOZAR op 16 januari 2026 ging historicus Timothy Snyder in gesprek met Pieter Lagrou over vrijheid, democratie en verzet in tijden van toenemende autoritaire druk. Het event was een co-productie tussen de Vrije Universiteit Brussel (VUB) en Bozar, met de gewaardeerde steun van het Hannah Arendt Instituut. Het maakte deel uit van de VUB-reeks ‘Ties That Bind Us’, de Pauwels Academy of Critical Thinking (PACT) en de BOZAR-reeks 'Writers and Thinkers. De centrale boodschap van de avond was helder: vrijheid is geen vanzelfsprekend recht, maar een collectieve opdracht.
Snyder, internationaal geroemd om zijn werk over Centraal-Europa, Oekraïne, de Sovjet-Unie en de Holocaust, geldt als een van de scherpste historici van onze tijd. Met Over tirannie (2017) zette hij wereldwijd de toon. In zijn recente boek Over vrijheid (2024) gaat hij een stap verder: vrijheid is nooit simpelweg de afwezigheid van beperkingen. Ze vraagt engagement, oefening en zorg voor elkaar.
In gesprek met Belgisch historicus Pieter Lagrou, gespecialiseerd in de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog, reflecteerde Snyder op historische lessen en hedendaagse dreigingen, van autoritarisme tot digitale manipulatie. Democratie, zo stelde hij, blijft niet vanzelf overeind. Ze vereist actieve burgers, morele keuzes en solidariteit. Vrijheid betekent volgens Snyder dus niet “met rust gelaten worden”, maar mee bouwen aan een samenleving waarin iedereen kan groeien.
“Vrijheid is het creëren van de voorwaarden waarin mensen vrij kúnnen worden”
Snyder waarschuwde voor het misbruik van vrije meningsuiting in het digitale tijdperk, waarin macht en technologie steeds sterker samenkomen. Vrije meningsuiting is volgens hem geen excuus om informatieruimte te monopoliseren, maar een instrument om macht te bevragen en waarheid hoorbaar te maken.
Geschiedenis speelt een sleutelrol in het beschermen van vrijheid. Ze helpt ons weerstand te bieden tegen simplistische verhalen, propaganda en het gevoel dat de toekomst vastligt. Door het verleden ernstig te nemen, houden we volgens Snyder ruimte open voor andere toekomsten. De avond eindigde met een krachtige conclusie: vrijheid is geen individueel bezit, maar een collectieve praktijk, die telkens opnieuw moet worden waargemaakt, door burgers, instellingen en generaties heen.
Blader door het fotoalbum
De wereld heeft je nodig
Dit initiatief maakt deel uit van het publieksprogramma van de Vrije Universiteit Brussel. Dit programma is er voor iedereen die vindt dat het anders kan in de wereld en gelooft dat wetenschappelijke kennis, kritisch denken en dialoog een belangrijke eerste stap zijn om je stempel te drukken op jouw omgeving en de wereld.
Als Urban Engaged University wil de Vrije Universiteit Brussel een drijvende kracht van verandering in de wereld te zijn. Met ons academisch onderwijs en ons innovatief onderzoek dragen we bij aan de Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties en drukken we mee onze stempel op de toekomst.
