De Einsteintelescoop is een project dat de harten van heel wat wetenschappers sneller doet slaan. Zeker bij de VUB, waar meerdere experts nauw betrokken zijn bij de bouw ervan. Daar kun je overigens nog tot zondag 26 april terecht voor een mooi opgezette, interactieve expo die een helder inzicht biedt in het doel van de Einsteintelescoop en de uitdagingen die nog in het verschiet liggen om dit technologisch huzarenstukje voor mekaar te brengen.
De expo is open tot en met 26 april. Boek hier je gratis ticket.
“Weeeeeeee!” klinkt het als enkele laatstejaars van de school BimSem uit Mechelen enkele balletjes over een groot, rond doek jagen die in het midden ingedeukt wordt door één grote zware bal. De kleine ballen draaien in een ellipsvormige baan rond de grote bal en illustreren op die manier hoe de planeten in ons zonnestelsel rond de zon draaien. Met dit verschil dat de balletjes al snel in de put terechtkomen die door de grote bal wordt veroorzaakt. Een medewerkster van de dienst Wetenschapscommunicatie van de VUB legt geduldig uit waarom dat – gelukkig – niet het lot is van planeten zoals de aarde. Check! Weer een vraag beantwoord op het blad dat ze aan de ingang in handen kregen en ze straks ingevuld moeten afgeven.
Samen met enkele leerlingen van de Campus Kompas uit Schaarbeek bezoeken de Mechelaars de interactieve expo ‘De Einsteintelescoop en de geheimen van het heelal’ in het Braemgebouw op de VUB-campus in Etterbeek. Terwijl enkele van hun leeftijdsgenoten rare bewegingen zitten te maken met een VR-bril op het hoofd – later zou blijken dat ze virtueel de ruimte verkenden en de Einsteintelescoop bezochten – volgen enkele anderen aandachtig de uitleg van een eerstejaars Fysica aan de VUB over de technologie die gebruikt wordt om een spiegel perfect stil op te hangen. Ook de andere aspecten van de Einsteintelescoop worden door middel van interactieve schermen, schaalmodellen en experimentele opstellingen één voor één inzichtelijk gemaakt.
Kakofonie en fotonica
Vóór ze de expo mogen bezoeken, hebben de leerlingen al ruim een uur geboeid zitten luisteren naar Daniel en Annelien, medewerkers van ET Vlaanderen, die hen onder andere trakteerden op een snelcursus kosmologie, elektromagnetisme en fotonica. Zware kost, maar met de nodige visuele hulpmiddelen en interactieve momenten slagen ze erin om de aandacht van de jongelui tot het einde vast te houden. Geen van hen zal die ochtend opgestaan zijn met het idee dat ze die dag het ‘geluid’ van botsende zwarte gaten, ronddraaiende neutronensterren of ontploffende supernova’s zouden moeten nabootsen. Aanvankelijk wat aarzelend, en met lichte gêne doen ze het uiteindelijk wel. Het levert een mooie kakofonie op.
“Alles wat met de ruimte te maken heeft kan bij onze leerlingen op meer belangstelling rekenen dan heel wat andere onderwerpen. De oerknal, de reis van de Artemis II onlangs: dat boeit hen wel”
Joop, aardrijkskundeleraar aan het BimSem in Mechelen
“Het is inderdaad geen eenvoudige materie, maar ik vond dat ze dat goed en duidelijk uitgelegd hebben,” zegt Joop, aardrijkskundeleraar aan het BimSem en vandaag meegekomen met zijn leerlingen als begeleider. “Het sluit ook heel goed aan bij de lessen fysica van mijn collega. Alles wat met de ruimte te maken heeft kan overigens op meer belangstelling rekenen dan heel wat andere onderwerpen. De oerknal, de reis van de Artemis II onlangs: dat boeit hen wel, en daar proberen we dan ook gebruik van te maken.”
Gijs, leerling BimSem
Later aan meewerken
“Die VR-brillen vond ik het vetst,” zegt Lamarana van de Campus Kompas over de expo. “Maar de uitleg ervoor vond ik ook heel boeiend. Ik had er nog nooit van gehoord, maar de Einsteintelescoop spreekt wel tot de verbeelding, vind ik. Als wetenschappers moeten we toch zoveel mogelijk te weten komen over de wereld waarin we leven, niet? Ik weet nog niet precies wat, maar ik zie het wel zitten om na het middelbaar een wetenschappelijke richting te volgen. Misschien kan ik later dan nog meewerken aan dit project.”
Gijs, een leerling van BimSem, treedt haar bij: “Ik had er wel al eens over gelezen, maar door de uitleg van Daniel en Annelien snap ik nu veel beter wat de bedoeling is. En de expo maakt alles nog veel duidelijker, zeker omdat het zo interactief opgevat is. Nu merk ik pas hoe complex en uitdagend dit project is. Nee, zelf ga ik er niet aan meewerken, denk ik. Ik heb besloten om hierna voor bio-ingenieur te studeren.” (lacht)
Vrouwelijke rolmodellen
Na het bezoek aan de expo duiken de leerlingen terug het auditorium van de U-residence in voor nog enkele uiteenzettingen. Dit keer komen VUB-wetenschappers aan het woord die rechtstreeks bij het project betrokken zijn. Zo licht Hannah Duval van het High Energy Physics-lab nog eens de wetenschappelijke ambities van de Einsteintelescoop toe en doet Tatevik Chalyan van B-PHOT enthousiast de geavanceerde optica en fotonica uit de doeken die hiervoor zullen worden gebruikt. Elise Van den Bossche vertelt over het R&D-lab ETpathfinder in Maastricht, waar zij en tientallen andere bollebozen de grenzen van de wetenschap opzoeken voor het welslagen van dit project, en tot slot komt ook professor Marijke Huysmans uitleggen waarom grondwater een van de grote uitdagingen is van het project.
v.l.n.r. Elise Van den Bossche, Marijke Huysmans, Hannah Duval & Tatevik Chalyan
Elise, lerares chemie en aardrijkskunde aan de Campus Kompas in Schaarbeek
“Ik vond het heel bijzonder dat de afsluitende presentaties allemaal door vrouwen werden gegeven. Voor onze meisjes is het heel belangrijk om te zien dat het mogelijk is om zover te geraken in deze wereld”
“Die laatste sessies vond ik persoonlijk een mooie manier om het bezoek af te sluiten,” zegt Elise, lerares chemie en aardrijkskunde en begeleidster van de vijfdejaars uit Schaarbeek. “Met dit soort uitstappen willen we onze leerlingen namelijk zoveel mogelijk van de wereld laten proeven, laten zien welke jobs voor hen eventueel in het verschiet liggen. Ik vond het ook heel bijzonder dat de afsluitende presentaties allemaal door vrouwen werden gegeven. Voor onze meisjes is het heel belangrijk om te zien dat het mogelijk is om zover te geraken in deze wereld, zeker als er dan ook nog eens iemand van kleur bij is. Je mag echt niet onderschatten hoe groot het effect is van zulke ontmoetingen.”
Nordine, een van haar leerlingen, heeft naar eigen zeggen enorm genoten van het bezoek aan de expo: “Ik ben sowieso al geïnteresseerd in alles wat met de ruimte te maken heeft. Ik bekijk vaak video’s over dat soort onderwerpen en toch heb ik vandaag nog veel bijgeleerd, ook op de expo. Hoe die ballen die over dat ingedeukte laken rollen heeft me bijvoorbeeld veel duidelijk gemaakt over hoe tijd en ruimte vervormd worden. En de precisie waarmee ze die afwijkingen in die laserstralen willen meten om de aanwezigheid van zwaartekrachtgolven vast te stellen vind ik ronduit verbazend. Op een andere uitstap hebben we eens kennisgemaakt met wat de vakgroep Biologie van de ULB te bieden had, en dat was ook heel interessant, maar dit boeit me precies nog meer.”
In zijn ogen zie je de sterren al fonkelen. Wie weet…
Bezoek de expo ‘De Einsteintelescoop en de geheimen van het heelal’
Wat is het doel van de Einsteintelescoop? Wat zijn zwaartekrachtgolven? Hoe produceer je de perfecte laserstraal? Je komt het allemaal te weten tijdens de interactieve expo ‘De Einsteintelescoop en de geheimen van het heelal’, die nog tot zondag 26 april te zien is in het Braemgebouw van de VUB. De toegang is gratis, maar om ervoor te zorgen dat iedereen rustig de expo kan bezoeken, wordt er zondag met een ticketsysteem gewerkt. Boek hier dus snel je ticket om te kunnen langsgaan wanneer het jou best past.
Adem jij wetenschap en technologie?
Verdiep je verder in STEM. Kom studeren aan de VUB!
ONTDEK ONZE STEM-OPLEIDINGEN Kom naar de infodag op 26 april