Dirk Devroey en Marleen Finoulst zijn respectievelijk huisarts/ professor aan de VUB en arts bij Gezondheid en Wetenschap. Beiden zijn bestuurslid van SKEPP. Hun bijdrage verscheen in De Morgen.
Een kwarteeuw geleden, op 1 januari 2001, openden de Belgische ziekenfondsen de sluizen. In een felle commerciële concurrentiestrijd om de gunst van de burger besloot de Christelijke Mutualiteit (CM) als grootste speler om homeopathie, osteopathie en chiropraxie op te nemen in de aanvullende verzekering.
De toon was gezet. Wat de verplichte ziekteverzekering (het Riziv) terecht weigerde te vergoeden wegens een totaal gebrek aan wetenschappelijk bewijs, werd via een achterdeurtje met het budget van de aanvullende verzekering toch terugbetaald. Politiek gerugsteund door de inmiddels begraven wet-Colla runden ziekenfondsen jarenlang een marketingmachine waarin pseudowetenschap handig werd ingezet als klantenlokker.
Vandaag, 25 jaar later, ligt er eindelijk een broodnodige correctie op tafel. Minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) heeft de wet-Colla opgeheven en stelt een ingrijpend hervormingspact voor. Ziekenfondsen zouden hun aanvullende voordelen in de toekomst alleen nog mogen aanbieden als ze zwart-op-wit kunnen aantonen dat er een direct, causaal verband is met gezondheid of welzijn.
Autoriteit
Het verdict is duidelijk: suikerpillen van verdunningen (homeopathie) en onbewezen behandeling van energiebanen (acupunctuur) vallen onherroepelijk buiten de boot. Het is een zegen voor de rationaliteit.
Als een officieel erkend gezondheidsinstituut zoals een ziekenfonds een behandeling (deels) terugbetaalt, doet dat namelijk iets met de psychologie van de burger. Of men dat nu wil of niet: terugbetaling straalt autoriteit uit. Het wekt de gevaarlijke indruk dat homeopathie of acupunctuur betrouwbare, wetenschappelijk onderbouwde behandelingen zijn. Het legitimeert kwakzalverij en plaatst placebo's op gelijke hoogte met evidencebased medicine. Dat is niet alleen moreel moeilijk te verdedigen, maar het is in tijden van budgettaire krapte ook een foute besteding van gemeenschapsgeld.
Natuurlijk is er haast bij deze hervorming. De ziekenfondsen moeten digitaliseren, transparanter worden en komaf maken met ondoorzichtige commerciële participaties en overwinsten. Maar de échte winst van Vandenbrouckes visie zit in de herdefiniëring van wat een ziekenfonds hoort te zijn. Een ziekenfonds is geen commerciële reisorganisatie of een grabbelton van alternatieve wellnesshypes. Het moet een baken van solidariteit en volksgezondheid zijn.
Laat de ziekenfondsen de miljoenen euro's die ze misgelopen zijn aan suikerwater en onbewezen claims dan ook zinvoller herinvesteren. Gebruik dat geld om de gezondheidsgeletterdheid van de bevolking te stimuleren. Investeer in heldere informatiecampagnes die gebaseerd zijn op harde wetenschappelijke feiten. Leer mensen hoe ze betrouwbare medische claims van online onzin onderscheiden of hoe ze preventief aan hun levensstijl kunnen werken.
De kentering is gelukkig al even ingezet. De CM schrapte de homeopathievergoeding zelf al in 2019 maar het voorstel van Vandenbroucke trekt de lijn nu definitief door voor de hele sector. Solidair geld hoort thuis in een solidaire, performante en vooral rationele gezondheidszorg. Laten we stoppen met het financieren van de illusie, en beginnen met het financieren van de wetenschap.