Het VUB-congres Medische Wereld op 9 mei zet esthetiek nadrukkelijk op de agenda. Niet alleen omdat de vraag naar cosmetische ingrepen piekt, maar vooral omdat er nood is aan een duidelijkere opleiding en wetgeving. Plastisch chirurg en initiatiefnemer Dr. Ben De Brucker: “Esthetische geneeskunde vraagt specifieke kennis en ervaring.”
Welke uitdagingen binnen esthetische chirurgie willen jullie op Medische Wereld aankaarten?
Ben De Brucker: “We zien vandaag een wildgroei aan centra en artsen die esthetische behandelingen uitvoeren zonder voldoende opleiding. Dat is wettelijk nog steeds toegelaten, maar de gevolgen merken we dagelijks in de praktijk. Op Medische Wereld focussen we daarom niet enkel op technieken, maar ook op een fundamentele vraag: wie mag welke cosmetische ingreep uitvoeren? Daar bestaat veel onzekerheid over, zowel bij artsen als patiënten. Hoewel er al lang sprake is van een bijkomende opleiding esthetische geneeskunde, is die er helaas nog niet. Als sector willen we duidelijk maken dat esthetische geneeskunde specifieke kennis en ervaring vereist.”
Wat zijn vandaag de populairste esthetische ingrepen?
“Esthetische ingrepen vallen op te delen in twee groepen: niet-invasieve en chirurgische behandelingen. Bij de niet-invasieve ingrepen blijven botox, fillers en microneedling het populairst, net omdat ze weinig ingrijpend zijn. Botox werkt spierontspannend en wordt vooral gebruikt voor kraaienpootjes en voorhoofds- en fronsrimpels. Fillers werken anders: ze voegen volume toe waar dat verloren is gegaan. Daar bestaat vaak verwarring over. Beide behandelingen werken vooral goed in een vroeg stadium van huidveroudering, maar hebben hun grenzen. Bij uitgesproken huidverslapping, door leeftijd of gewichtsverlies, volstaan ze niet meer en kom je uit bij een facelift of volumecorrectie met eigen vetweefsel. Binnen de chirurgische ingrepen blijft een ooglidcorrectie de meest voorkomende ingreep, gevolgd door borstvergrotingen en face- en neklifts.”
“Een duidelijke trend is de verschuiving naar behandelingen met eigen weefsel in plaats van prothesen”
Welke evoluties zie je vandaag in esthetische chirurgie?
“Een duidelijke trend is de verschuiving naar behandelingen met eigen weefsel in plaats van prothesen. Dat noemen we lipofilling. Daarbij wordt vet weggehaald, bijvoorbeeld uit de buik, gezuiverd en opnieuw geïnjecteerd om volume te creëren. Die techniek passen we toe bij borstvergrotingen, maar ook in het gezicht. Het grote voordeel is de duurzaamheid: na drie maanden is het resultaat stabiel en, bij een constant gewicht, in principe permanent. Daarnaast zien we ook steeds meer niet-invasieve methodes om de huidcontour te verbeteren, zoals cryotherapie en andere lipolysetechnieken die vetcellen afbreken. Die leveren goede resultaten op, maar enkel bij de juiste patiënten: slanke mensen met beperkte vetopslag of huidverslapping.”
Er leeft veel discussie over te vroeg starten met botox. Is dat schadelijk?
“Niet noodzakelijk. Bij jonge patiënten met duidelijke mimische rimpels kan een vroege behandeling net voorkomen dat rimpels zich verdiepen. Dat blijkt ook uit onderzoek. Maar de boodschap is niet “start op je 20 met botox”. Wel: verzorg je huidkwaliteit. Gezond eten, hydrateren, niet roken, een stabiel gewicht en zonbescherming blijven de basis. Een zonnecrème met factor 50 beschermt niet alleen tegen huidkanker, maar is ook een van de beste middelen om huidveroudering af te remmen.”
Ben De Brucker: “Veel problemen ontstaan door gebrek aan expertise”
Welke gezondheidsrisico’s zijn er bij esthetische ingrepen?
“Bij niet-invasieve behandelingen zijn complicaties zeldzaam. Bij botox zie je af en toe een allergische reactie of resistentie, waardoor het product minder goed werkt. Bij fillers zijn complicaties ook zeldzaam, maar ernstiger. Als het product in een bloedvat terechtkomt, kan dat leiden tot weefselnecrose. In uitzonderlijke gevallen zijn zelfs blindheid en overlijden beschreven. Daarom is het essentieel dat deze behandelingen worden uitgevoerd door artsen met de juiste opleiding en ervaring. Veel problemen ontstaan door gebrek aan expertise. Bij chirurgische ingrepen gaat het meestal om klassieke complicaties zoals bloeding, infectie of moeizame wondheling, vooral bij patiënten die roken, diabetes of een ander onderliggend gezondheidsprobleem hebben. Zeldzaam, maar ernstig, is zenuwschade na een facelift. Bij de Macs-facelift, de techniek die ik toepas, ligt dat risico onder de 3%. Meestal herstelt de zenuwschade zich na enkele maanden spontaan.”
Hoe duurzaam zijn esthetische ingrepen?
“Dat hangt sterk af van de behandeling. Botox moet je om de vier tot zes maanden herhalen, fillers ongeveer jaarlijks. Een facelift zet iemand tien tot vijftien jaar terug in de tijd, maar stopt het natuurlijke verouderingsproces niet. Een ooglidcorrectie moet zelden herhaald worden. En ook het idee dat borstimplantaten om de tien jaar vervangen moeten worden, klopt niet. Veel fabrikanten bieden vandaag 20 tot 30 jaar garantie. Of je ze levenslang kan behouden, kan niemand beloven. Een borstvergroting op je 20 evolueert natuurlijk anders dan op je 50.”
Veel mensen denken bij plastische chirurgie aan schoonheid. Wat is het verschil met functionele esthetische chirurgie?
“In België is ongeveer 70 procent van de plastische heelkunde reconstructief. Het gaat dan om ingrepen die functie herstellen, klachten verminderen en mensen opnieuw een normaal leven laten leiden. Denk aan borstreconstructie na borstkanker, maar ook borstverkleiningen, buikwandcorrecties na gewichtsverlies en traumachirurgie na ongevallen, brandwonden of diabetische voetproblemen.”
“Patiënten ervaren nadien vaak meer zelfvertrouwen en een beter zelfbeeld”
Waar ligt de grens tussen functionele chirurgie en verfraaiing?
“Die grens is niet altijd zwart-wit. Een buikwandcorrectie na gewichtsverlies heeft weliswaar een esthetisch effect, maar bij veel patiënten hangt de overtollige huid over de pubis, met ontstekingen, geurhinder en bewegingsbeperkingen tot gevolg. Het esthetische is dus niet de hoofdreden van zo’n ingreep. Hetzelfde geldt voor een borstverkleining bij zware nek- en rugklachten: dat heeft weinig met esthetiek te maken. Je moet altijd naar de context kijken.”
Hoe belangrijk is het psychologische effect?
“Enorm belangrijk, zeker bij reconstructieve chirurgie. Onderzoek aan VUB toont aan dat een borstreconstructie na borstkanker een duidelijke positieve impact heeft op de levenskwaliteit. Maar ook esthetische chirurgie kan veel betekenen. Patiënten ervaren nadien vaak meer zelfvertrouwen en een beter zelfbeeld. Daar een rol in mogen spelen, blijft bijzonder.”
Wordt plastische chirurgie ooit volledig normaal?
“Het taboe is kleiner, maar niet verdwenen. Clichés in de media zoals ‘botoxvrouwen’ en ‘bevroren voorhoofden’ helpen niet. We weten uit statistieken dat een op de drie volwassen bezig is met esthetische ingrepen: veel meer dan wordt gedacht. Tegelijk blijft er een duidelijke genderkloof: vier vijfde van de patiënten is vrouw, één vijfde man.”
“Het taboe is kleiner, maar niet verdwenen”
Er wordt vaak gezegd: eens je begint, kan je niet meer stoppen. Klopt dat?
“Daar bestaan geen harde cijfers over. We zien wel dat de drempel verkleint eens iemand een eerste stap heeft gezet. Dat heeft ook te maken met de vertrouwensband tussen patiënt en arts: patiënten vragen sneller naar mogelijkheden. Technisch kunnen we veel, maar niet alles. Een facelift zet de tijd niet stil en genetica valt niet uit te wissen. Ook ethisch is er een grens. Het is de taak van artsen om op de rem te staan als verwachtingen te ver gaan. Sommige patiënten appreciëren dat, anderen zoeken een andere arts. De meesten streven trouwens niet naar perfectie, maar naar een frissere versie van zichzelf. De mooiste ingreep blijft degene die je nauwelijks ziet.”
Wat betekent Medische Wereld voor jou?
“Ik heb Medische Wereld dertien jaar geleden opgestart als laatstejaarsproject geneeskunde, samen met enkele medestudenten. Vandaag is het congres een vaste waarde, met zo’n 1300 deelnemers en 70 sprekers. De studenten van de VUB organiseren het congres samen met een vast bestuur. Voor de uitstraling van de VUB Health Campus is het van zeer grote waarde. Iets waar we bijzonder fier op mogen zijn. Voor mij persoonlijk is het een manier om verbonden te blijven met de VUB en het UZ Brussel. Die combinatie van zorg, opleiding en ondernemerschap blijft boeiend. Wat ik jonge artsen vooral wil meegeven? Dat naast technische kennis ook ethiek en communicatie essentieel zijn. Die zaken leer je niet op de schoolbanken. Zeker in esthetische geneeskunde mag je je niet laten verleiden door wat patiënten vragen. Je moet altijd kritisch blijven: is dit nodig, verantwoord en wetenschappelijk correct? Die reflex is cruciaal.”
Bio Dr. Ben De Brucker
Dr. Ben De Brucker is plastisch chirurg met een bijzonder expertise in borstreconstructies en esthetische borst - aangezichtschirurgie. In het UZ Brussel is hij consulent voor de borstkankerpatiënten. Daarnaast is hij diensthoofd Plastische Heelkunde in het CHU Tivoli in La Louvière en oprichter van Sano Clinic in Meise. Begin 2026 werd hij verkozen tot Secretaris-Generaal van de Federatie Medisch Specialisten (FMS), waar hij de belangen van specialisten vertegenwoordigt in het overleg met de overheid.