“Door gliale hersencellen te beïnvloeden zetten we mogelijk een eerste stap richting genezing van epilepsie”
llse Smolders
Professor Farmaceutische Wetenschappen
“Als kind vond ik het heerlijk om mee te gaan naar de apotheek. De doosjes en flesjes, gevuld met stoffen die mensen beter konden maken, hadden iets magisch. Alsof in elk geneesmiddel een geheim schuilging dat moest worden ontrafeld. Later koos ik voor farmaceutische wetenschappen. Wat mij vanaf het begin fascineerde, zijn de moleculaire processen in onze cellen en de communicatie tussen verschillende celtypes, en ook hoe kleine storingen in die processen kunnen leiden tot ziekte. Met geneesmiddelen kunnen we veel van die verstoringen bijsturen. Farmacologie voelt voor mij als puzzels oplossen: waarom werkt een middel hier wel en daar niet? Elke ontdekking maakt het beeld completer.
Sinds mijn doctoraat in 1992 ligt mijn focus op neurofarmacologie en neurowetenschappen. De hersenen blijven me verbazen door hun complexiteit. Naast neuronen spelen ook gliacellen - zoals astrocyten en microglia - een cruciale rol in een goed functionerend brein. Ze ondersteunen, beschermen en reguleren neuronale functies, maar kunnen bij ziekte zwaar onder druk komen te staan. Mijn onderzoek richt zich vooral op epilepsie, en in het bijzonder op moeilijk behandelbare, refractaire vormen met geassocieerde geheugenstoornissen. Dat werk voelt erg waardevol, want epilepsie die we niet onder controle krijgen, heeft een enorme impact op de levenskwaliteit van patiënten.
Met de huidige medicatie onderdrukken we vooral aanvallen, maar epilepsie genezen doen we nog niet. Ik wil verder gaan dan symptoombestrijding. Door astrocyten en microglia celgericht te beïnvloeden willen we de onderliggende ziektemechanismen aanpakken - een mogelijke eerste stap richting genezing. In andere projecten gebruiken we fotofarmacologie, waarbij licht een geneesmiddel uitsluitend en precies op de plaats van de epileptische activiteit activeert, om nevenwerkingen te beperken.
Impact betekent voor mij niet alleen mogelijks nieuwe therapieën ontwikkelen, maar ook kennis doorgeven. Als hoogleraar wil ik studenten een diep begrip bijbrengen van hoe geneesmiddelen werken - én wanneer ze wel of niet ingezet moeten worden. Verantwoord gebruik is essentieel, net als combinaties met niet-medicamenteuze therapieën zoals psychotherapie, leefstijlinterventies en beweging. Dat is beter voor patiënten, voor de gezondheidszorg én voor het milieu.
“De ambitie om te verbinden en grenzen te verleggen, komt niet uit het niets. Voor ik wetenschapper werd, was ik atlete op de middenafstanden en in het veldlopen”
Een bepalend moment in mijn carrière was mijn postdoctoraal verblijf aan de Universiteit van Bristol. Mijn deelname daar aan baanbrekend onderzoek rond synaptische plasticiteit leidde tot een publicatie in Nature, later gevolgd door een in Nature Neurosience. Deze vormden de basis voor drie opeenvolgende postdoctorale FWO-mandaten en versterkten mijn internationale reputatie, wat mee leidde tot mijn benoeming aan de VUB als gewoon hoogleraar.
Voor het laatste decennium van mijn carrière droom ik ervan om mijn onderzoeksgroep Experimentele Farmacologie te verankeren in een groot Europees netwerk. Zo hoop ik ons onderzoek meer zichtbaarheid te geven, kennis te delen, jonge internationale onderzoekers te begeleiden en mee richting te geven aan toekomstig onderzoek en beleid.
Die ambitie om te verbinden en grenzen te verleggen, komt niet uit het niets. Voor ik wetenschapper werd, was ik atlete op de middenafstanden en in het veldlopen. Mijn rolmodel was Mary Decker Slaney, een loopster die nooit in het spoor van anderen liep maar zelf het tempo bepaalde. In de wetenschap vond ik inspiratie bij mijn PhD-promotor prof. Yvette Michotte, die een indrukwekkende carrière combineerde met een warm gezin. En natuurlijk bij onze voormalige rector, prof. Caroline Pauwels. Door haar raakte ik overtuigd van het possibilisme: de wereld verbetert niet vanzelf, maar kan wél beter worden als we samenwerken, luisteren en nieuwsgierig blijven.
BIO
Ilse Smolders is professor Farmaceutische Wetenschappen en staat aan het hoofd van de onderzoeksgroep Experimentele Farmacologie. Haar expertise ligt in de neurowetenschappen en farmacologie van refractaire epilepsie en geassocieerde cognitieve stoornissen.
In haar preklinisch onderzoek ontwikkelt ze innovatieve strategieën om zowel aanvallen als onderliggende ziektemechanismen aan te pakken. Haar passie is lesgeven over geneesmiddelen.
In een snel veranderende wereld is onafhankelijke, wetenschappelijk onderbouwde duiding onmisbaar. Ilse staat journalisten en redacties te woord met heldere analyse en context bij actuele thema’s, binnen haar expertise.
Zij is wetenschap. Jij maakt het mogelijk.
Deze campagne is meer dan een eerbetoon. Het is een uitnodiging om stil te staan bij de rol van vrouwelijke wetenschappers en bij de obstakels die zij nog steeds moeten overwinnen om hun talent volledig te kunnen inzetten. Maar zichtbaarheid alleen is niet genoeg. Vrouwen zijn in onderzoek nog steeds ondervertegenwoordigd, krijgen minder kansen en ervaren vaker drempels in hun academische carrière.
Met jouw gift help je vrouwelijke onderzoekers om hun werk verder te zetten, nieuwe inzichten te ontwikkelen en oplossingen te vinden voor de uitdagingen van morgen.
