“Impact betekent voor mij positie innemen. Ik wil agogen opleiden die ongelijkheid herkennen én aanpakken”
Liesbeth De Donder
Professor Agogische Wetenschappen
“Ik heb altijd een sterk rechtvaardigheidsgevoel gehad, en een scherp besef van mijn geprivilegieerde positie. Ik groeide op in een gezin waar kansen vanzelfsprekend leken: een goede opleiding, geen financiële zorgen. Een schooluitstap naar het Vlaams Parlement is me altijd bijgebleven. We reden met de bus door Brussel en ik was echt ontsteld door de armoede en de krotwoningen die we zagen. Ik heb nadien zelfs een brief naar het Vlaams Parlement geschreven om dat aan te klagen. Achteraf zie ik hoe zulke momenten mij richting gaven. Ik begon niet aan agogische wetenschappen met een groot plan. Ik wist vooral dat ik met mensen wilde werken en mee aan maatschappelijke verandering wilde bouwen. En kijk: ik zit er nog steeds.
Vandaag onderzoek ik wie kan meedoen in onze samenleving, en wie niet. En hoe dat komt. Ik werk rond participatie en zorg, doorheen het hele leven, met bijzondere aandacht voor twee groepen die op het eerste gezicht weinig raakvlakken hebben: ouderen en mensen in detentie. Voor mij gaat het over hetzelfde verhaal: hoe we mensen vaak reduceren tot één label - ‘te oud’, ‘gedetineerd’ - en hoe dat label bepaalt hoeveel inspraak en kansen iemand nog krijgt. Beslissingen worden vaak over hen genomen, zelden mét hen. Beide groepen zijn afhankelijk van systemen die kunnen ondersteunen, maar hen ook klein kunnen houden of uitsluiten. Met mijn onderzoek wil ik duidelijk maken dat dit geen individueel falen is, maar een maatschappelijke keuze, en dat we die keuzes anders kunnen maken.
Impact betekent voor mij: positie innemen. Via onderwijs wil ik agogen opleiden die niet bang zijn van engagement maar ongelijkheid herkennen én aanpakken. Ook geloof ik sterk in participatief actieonderzoek: niet alleen weten, maar ook veranderen. Samenwerken met ouderen, gedetineerden, middenveldorganisaties, professionals en beleidsmakers, van de vragen tot de oplossingen. Onderzoek is geen doel op zich; het moet iets in beweging zetten.
Een belangrijk keerpunt was het winnen van de Supervisor Award in 2021. Dat mijn eigen team me nomineerde, voelde als een erkenning voor de manier waarop ik probeer samen te werken. Mijn advies aan jonge onderzoekers was toen: don’t give up. Dat heb ik zelf ook moeten leren. Na twee afgewezen projectaanvragen zei een professor emeritus die ik enorm bewonder, Ingrid Kristoffersen, me ooit: Point n’est besoin d’espérere pour entreprendre, ni de réussir pour persévérer. Je moet niet eerst hopen of slagen om te blijven volhouden. We dienden een project voor de derde keer in, en haalden het. Dat was een belangrijke start van mijn carrière. Even belangrijk was mijn sabbatical. Uit interviews met ervaren professoren leerde ik toen: er is zelden een strak plan. Serendipity. Volg je pad. Dat gaf vertrouwen om mijn eigen keuzes te maken.
“Ik heb veel vrijheid gekregen, maar ik zie ook hoe vooral vrouwen soms kleiner worden gemaakt”
Systemen kunnen kansen geven, maar ze kunnen ook klein maken. Dat geldt voor ouderen, voor mensen in detentie, en ook voor de academische wereld. Ik heb veel vrijheid gekregen, maar ik zie ook hoe vooral vrouwen soms kleiner worden gemaakt: ‘meisjes’ genoemd worden, weinig expliciete erkenning krijgen, of eerder commentaar dan een proficiat wanneer een project wordt binnengehaald. Dat wil ik benoemen én veranderen.
Mijn toekomst? Ik wil vertragen om beter te kunnen springen. Daarom werk ik volgend academiejaar tijdelijk deeltijds. Niet om te stoppen, maar om dichter bij mezelf te blijven. Met het ouder worden merk ik dat ik bozer word over systemen die menselijkheid wegdrukken. Die boosheid wil ik blijven omzetten in zorg en engagement. Zoals in het gedicht van Remco Campert dat ik als student agogiek jarenlang op een bierviltje in mijn tas droeg: verzet begint met jezelf een vraag stellen, en dan die vraag aan een ander stellen. Dat is waar verandering vaak begint.”
BIO
Liesbeth De Donder is professor Agogische Wetenschappen aan de Vrije Universiteit Brussel en leidt het Society and Ageing Research Lab. Haar onderzoek richt zich op sociale participatie en inclusie, met expertise in participatief onderzoek en leren in detentie, participatie van ouderen, sociale gerontologie en inclusieve zorgzame buurten.
Ze is lid van de RvB van het Kenniscentrum Welzijn Wonen Zorg en ontving de VUB Excellent PhD Supervision Award in 2021
In een snel veranderende wereld is onafhankelijke, wetenschappelijk onderbouwde duiding onmisbaar. Liesbeth staat journalisten en redacties te woord met heldere analyse en context bij actuele thema’s, binnen haar expertise.
Zij is wetenschap. Jij maakt het mogelijk.
Deze campagne is meer dan een eerbetoon. Het is een uitnodiging om stil te staan bij de rol van vrouwelijke wetenschappers en bij de obstakels die zij nog steeds moeten overwinnen om hun talent volledig te kunnen inzetten. Maar zichtbaarheid alleen is niet genoeg. Vrouwen zijn in onderzoek nog steeds ondervertegenwoordigd, krijgen minder kansen en ervaren vaker drempels in hun academische carrière.
Met jouw gift help je vrouwelijke onderzoekers om hun werk verder te zetten, nieuwe inzichten te ontwikkelen en oplossingen te vinden voor de uitdagingen van morgen.
