Praktisch
maandag, 4 mei, 2026
- 17:00 tot 19:00
VUB Main Campus Etterbeek
Pleinlaan 2
1050 Elsene
Locatie: U-Residence (green room)
Pleinlaan 2
1050 Elsene
Locatie: U-Residence (green room)
Gratis
Inschrijving tot
De Vrije Universiteit Brussel en prof. dr. Wen-Juan Ma nodigen u uit voor de inaugurale ERC lezing 'What the frog?! When sex chromosomes refuse to age'. U bent eveneens van harte uitgenodigd voor de feestelijke receptie achteraf.
Bij zoogdieren en vogels zien geslachtschromosoomparen er oud en ‘vermoeid’ uit. Het geslachtsspecifieke chromosoom, zoals het menselijke Y-chromosoom, is gedegenereerd: het heeft het grootste deel van zijn genen verloren en is in meer dan 180 miljoen jaar evolutie in omvang gekrompen. In handboeken wordt dit verval vaak voorgesteld als het onvermijdelijke lot van alle geslachtschromosomen.
Maar in de 'Tree of Life' weigeren veel soorten hardnekkig dit patroon te volgen. Bij de meeste kikkers, veel vissen, reptielen en bloeiende planten zijn de geslachtschromosomen niet te onderscheiden van de andere chromosomen en evolueren ze voortdurend opnieuw: nieuwe geslachtschromosomen worden ‘geboren’ terwijl oude ‘sterven’ voordat ze oud worden. Waarom sommige geslachtschromosomen degenereren, terwijl andere jong blijven of blijven vernieuwen, blijft een raadsel voor evolutionaire biologen en heeft ingrijpende gevolgen voor hoe soorten evolueren en zich aanpassen.
In deze lezing presenteert Wen-Juan Ma haar ERC-project (FROGWY) over de evolutionaire genomica van onconventionele geslachtschromosomen, waarbij ze kikkers als centraal model gebruikt. Ze laat zien hoe we veldwerk, evolutionaire genetica, ontwikkelingsbiologie en vergelijkende genomica combineren om na te gaan waar geslachtschromosomen vandaan komen, hoe Y-chromosomen in sommige geslachten kunnen verjongen terwijl ze in andere geslachten evolutionair vastzitten in een proces van degeneratie, en welke evolutionaire krachten, mechanismen en genomische kenmerken de snelheid van hun veroudering beïnvloeden.
De aangereikte inzichten van deze lezing helpen ons niet alleen om de diversiteit van amfibieën te begrijpen en te behouden, maar positioneren kikkers ook als een opkomend model om de opmerkelijke diversiteit van geslachtschromosoomsystemen in de Tree of Life te begrijpen – inclusief wat onze eigen X- en Y-chromosomen zo ongewoon maakt.
Over prof. dr. Wen-Juan Ma
Prof. dr. Wen-Juan Ma is evolutionair geneticus en genomica-wetenschapper bij bDIV, de onderzoeksgroep voor ecologie, evolutie en genetica aan de VUB. Haar laboratorium (Evolutionary Genomics of Sex) bestudeert wat seksueel dimorfisme veroorzaakt en de genomische, transcriptomische en moleculaire basis die aan de basis ligt van de verschillen tussen geslachten in de 'Tree of Life'. Belangrijke onderzoeksthema's zijn onder meer de evolutie en oorsprong van de onderdrukking en degeneratie van geslachtschromosoomrecombinatie, geslachtsbepaling, en de evolutie en gevolgen van aseksualiteit. Haar labo integreert de meest geavanceerde OMIC-benaderingen met natuurlijke variatie, experimentele evolutie en selectie om de relatie tussen genotype en complexe geslachtsfenotypes te bestuderen.
Geboeid door de krachten van de natuur?
Ontdek VUB's opleidingen:
ArcheologieBiologieBio-ingenieurswetenschappen ChemieFysica en sterrenkundeGeografie
De wereld heeft je nodig
Dit initiatief maakt deel uit van het publieksprogramma van de Vrije Universiteit Brussel. Dit programma is er voor iedereen die vindt dat het anders kan in de wereld en gelooft dat wetenschappelijke kennis, kritisch denken en dialoog een belangrijke eerste stap zijn om je stempel te drukken op jouw omgeving en de wereld.
Als Urban Engaged University wil de Vrije Universiteit Brussel een drijvende kracht van verandering in de wereld te zijn. Met ons academisch onderwijs en ons innovatief onderzoek dragen we bij aan de Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties en drukken we mee onze stempel op de toekomst.
