Van 14 tot 16 mei is het weer feesten geblazen op het Horst Arts and Music Festival, in het Asiat Park in Vilvoorde. De VUB is voor het eerst partner van het festival. Docenten van de opleiding burgerlijk ingenieur-architect koppelden de ontwerpopdracht van hun eerstejaarsstudenten aan deze bijzondere plek. “De studenten leerden dat architectuur meer kan zijn dan een gebouw”
Voor de nieuwsgierigen: Van 14 tot 16 mei zullen enkele ontwerpen te zien zijn op het festival.
“De studenten kregen de opdracht om een paviljoen met drie doelen te ontwerpen”, legt Judith Cools uit, die het vak Ontwerpatelier: mens & aanpasbaarheid begeleidt. “Er moest een verbinding zijn met de stad en de inwoners van Vilvoorde. Het ontwerp moest ook een functie hebben voor het Horst Arts and Music Festival én een link leggen met de VUB.”
Simone Valerio (links) en Judith Cools
De docenten van het ontwerpatelier, Niels De Temmerman en Simone Valerio, gaven twee mogelijke richtingen mee: een paviljoen voor een artist in residence of een podium, maar de studenten mochten ook zelf met een idee komen. Na een begeleid bezoek aan de site in oktober kregen de studenten de tijd om het terrein grondig te verkennen en te bepalen waar zij een probleem of net een kans zagen.
Omdat het voor de eerstejaarsstudenten de eerste keer was dat ze een gebouw ontwierpen, werd het proces sterk gestructureerd. Ze begonnen met een analyse van de site: de geschiedenis, de circulatie en de verschillende gebruikers. Van daaruit werkten ze week na week verder: een locatie kiezen, motiveren waarom die plek geschikt was, inspiratie zoeken en stap voor stap het ontwerp en de structuur uitwerken. “Wij leiden ingenieur-architecten op”, zegt Judith. “Ook het technische luik hoort erbij.”
Een belangrijke voorwaarde in de opdracht was dat de studenten vertrokken van bestaande materialen op de site. Dat sluit naadloos aan bij zowel de ontwerpfilosofie van het Asiat Park - waar zo weinig mogelijk nieuw materiaal wordt gebruikt – als bij het uitgangspunt van het ontwerpatelier van Niels en Simone: circulair ontwerpen van aanpasbare constructies, met maximaal hergebruik van bouwmaterialen. “We hebben expliciet gezegd dat ze fictief een bestaand podium mogen demonteren en onderdelen hergebruiken in hun ontwerp,” vult Judith aan. “Het was mooi om te zien hoe sommige studenten bestaande elementen een nieuwe hoofdrol gaven.”
Tussen oktober en december werkten de studenten elke dinsdag een volledige dag aan hun project, vaak ook buiten de lesuren. Ze eindigden het semester met een presentatie voor een jury, met opvallend ook veel externe belangstelling. Tijdens een mini-expo werden de meest interessante ontwerpen voorgesteld aan geïnteresseerden van de VUB, aan het team achter Asiat, en ook de burgemeester van Vilvoorde toonde interesse. “De mensen van Asiat waren onder de indruk van hoe jonge ontwerpers, die dit voor het eerst deden, de site zo goed konden lezen.” En ook de docenten zijn tevreden over de vooruitgang van hun studenten. “Ik denk dat enkele ontwerpen een hoge graad van uitvoerbaarheid hebben”, besluit Judith. “Het blijven natuurlijk eerstejaarsstudenten, dus er zit nog een zekere naïviteit in. Maar ik was echt verrast door de kwaliteit die ze hebben afgeleverd.”
Timo Baekelandt droomt van een podium voor ambient muziek
Wat is het idee van jouw maquette?
Timo Baekelandt: “Ik ontwierp een intiem podium voor ambient muziek, een genre waarbij mensen niet dansen, maar zittend of liggend luisteren. Daarom wilde ik een plek maken die rust en geborgenheid uitstraalt. Als dak gebruikte ik een bestaand kunstwerk: een rode cirkel van tien meter. Dat rode plafond zorgt voor een warme gloed aan de binnenkant en was het vertrekpunt voor het ontwerp van het hele paviljoen.”
“Een dragende wand van houten latjes zorgt voor een scheiding met de buitenwereld, maar ik maakte die bewust niet luchtdicht waardoor er wel contact blijft. Het podium plaatste ik in het midden zodat iedereen er rond kan zitten. Boven het podium voorzag ik een opening in het dak. Zo staan de muzikanten echt in het licht.”
Wat leerde je van deze opdracht?
“Het was een vrij grote opdracht voor een eerste semester, met veel elementen om rekening mee te houden. Tegelijk kregen we veel vrijheid. In het middelbaar had ik architecturale vorming gevolgd, waardoor ik vrij snel een gevoel had van welke richting ik uit wilde. Wat ik echt interessant vond, was dat we materialen van de site moesten hergebruiken. Het deed me op een andere manier kijken: wat is er al en wat kan ik daarmee doen?”
Waarom verdient jouw ontwerp volgens jou een kans om gerealiseerd te worden?
“Ik denk dat een echte rustplek vandaag ontbreekt op het festivalterrein. Er is wel een plek voor yogalessen, maar die wordt binnenkort afgebroken. Mijn ontwerp kan die plek vervangen. Dankzij een verplaatsbare en isolerende wand kan de ruimte bovendien zowel in de zomer - voor concerten - als in de winter - voor yogalessen of andere activiteiten - worden gebruikt.”
Leda Ricchiuti bedacht een snoezelruimte uit jeans
Wat is het idee van jouw maquette?
Leda Ricchiuti: “De waarden van de Asiat-site, inclusiviteit en circulair bouwen, vond ik heel inspirerend. Ik stelde mezelf de vraag hoe ik die persoonlijk kon invullen en begon bij iets wat ik zelf vaak doe: tweedehands winkelen. Ik ontwierp isolatie met onverkochte jeans uit een kringwinkel. Zo creëerde ik een geluidsdichte snoezelruimte, waar mensen hun zintuigen tot rust kunnen brengen. Zo’n ruimte wordt vaak gebruikt bij mensen met autisme, maar kan ook op een festival, waar veel lawaai en prikkels zijn, rust bieden. Bovendien kan ze na het festival ook dienen als stille studeerruimte voor (VUB-)studenten.”
“Ik ben vertrokken van het idee om met die isolatie te werken en ben vervolgens van binnen naar buiten gaan ontwerpen. Om ook de buitenkant duurzaam te houden, koos ik voor houtbouw. Ik liet me daarbij inspireren door de serene sfeer van de Japanse architectuur, waar ook veel met hout wordt gewerkt.”
Wat leerde je van deze opdracht?
“Ik wilde het ontwerp toegankelijk maken voor iedereen, maar ook subtiel houden. Voor een rolstoelhelling heb je echter veel ruimte nodig. Dat verraste me. Daarom koos ik uiteindelijk voor twee ingangen: één met een helling en één met een trap. Dat zag er rustiger uit dan wanneer ik de twee combineerde in één ingang.”
Waarom verdient jouw ontwerp volgens jou een kans om gerealiseerd te worden?
“Veel projecten op de Asiat-site zijn gebouwd samen met inwoners van Vilvoorde, en dat kan hier ook. De isolatie kan bijvoorbeeld lokaal worden gemaakt. De kringwinkel ligt dicht bij de site, waardoor een samenwerking logisch is. Het idee is om met de bewoners repen jeans te knippen en die te stapelen in de muren. Zo wordt het ontwerp niet alleen duurzaam, maar ook iets wat je samen maakt.”
Roos Vanderstichele ontwierp een drijvend podium dat ook een brug is
Wat is het idee van jouw maquette?
Roos Vanderstichele: “Ik heb een brug gemaakt over de Zenne die bestaat uit vijf losse drijvende elementen die je op verschillende manieren kunt schikken: als een grote driehoek of een klein vierkant. Tijdens het festival kunnen ze dienen als podium en creëer je, naargelang hoe je ze legt, telkens een andere sfeer. Daarnaast heb ik een tuin ontworpen aan de oevers van de Zenne waar bezoekers tot rust kunnen komen. De betonnen rioolbuizen die overal in het Asiatpark staan en die vaak worden gebruikt voor tentoonstellingen, gebruikte ik als plantenbakken. Zo creëerde ik een ontwerp dat het hele jaar door een meerwaarde biedt aan de site.”
Wat leerde je van deze opdracht?
“Wat ik vooral geleerd heb, is dat architectuur meer kan zijn dan alleen een gebouw. Ik vond het interessant om eens op die manier te denken én om mijn idee technisch uit te werken. De elementen zijn gemaakt uit IBC-containers, vaten van 1000 liter, die ik heb opgevuld met gerecycleerde polystyreen. Volgens mijn berekeningen kunnen ze samen tot 17,4 ton dragen.”
“Dankzij de losse elementen is het bovendien een soort puzzel waarbij gebruikers zelf mee de architectuur maken. Dat past wel bij Asiat. Er is een sterke, betrokken gemeenschap rond de site.”
Waarom verdient jouw ontwerp volgens jou een kans om gerealiseerd te worden?
“Tijdens de rondleiding op de site ving ik op dat ze graag wilden uitbreiden naar de andere kant van de rivier, maar dat de brug een uitdaging vormt. De rivier is zo’n twaalf meter breed en binnen het budget is een vaste brug moeilijk. Daar heb ik een oplossing voor gezocht die tegelijk kan dienen tijdens het festival.”
Josefien Muller maakte een podiumpaviljoen dat baadt in het licht
Wat is het idee van jouw maquette?
Josefien Muller: “Ik ben gegaan voor een multifunctioneel podium dat ik in het midden van de site zou plaatsen. Omdat ik niet wilde dat het ellipsvormige paviljoen te veel impact zou hebben op de omgeving, koos ik voor een dragende structuur die doet denken aan lamellen. Je kunt er volledig doorwandelen en doorkijken.”
“Buiten het festival kan het paviljoen dienen als tentoonstellingsruimte, bijvoorbeeld voor onderzoek dat aan de VUB gebeurt. Op de lamellen en aan het platform binnen kunnen kunst en andere posters of werken worden gehangen. Tijdens het festival verandert het platform in een DJ-booth en staat het publiek eronder. Doordat het publiek niet met het gezicht naar het podium staat, is er meer contact tussen de bezoekers. Maar mensen kunnen ook naar boven gaan, en uitkijken over het park of over de dansvloer beneden. Hier en daar zijn er ook boven bredere plekken waar je kunt dansen.”
Wat leerde je van deze opdracht?
“Ik ga graag naar festivals en was geïnspireerd door de Booth in Pukkelpop, een podium voor elektronische muziek. Toch dacht ik: hoe moet ik hieraan beginnen? Ik heb in het middelbaar gewoon ASO gedaan. Het was de eerste keer dat ik een gebouw in perspectief moest tekenen. Ik leerde dat het helpt om een maquette te bouwen om beter ruimtelijk inzicht te krijgen. Ik ben dus wel trots dat het is gelukt.”
Waarom verdient jouw ontwerp volgens jou een kans om gerealiseerd te worden?
“Het past bij de duurzame manier waarop Horst werkt. Zo goed als alles is gemaakt met materialen van de site. Boven gebruikte ik bijvoorbeeld gerecycleerde raamkaders. Daarmee heb ik glasmozaïeken gemaakt zoals in het Europagebouw in Brussel. Ik kleurde de ramen zo dat als de zon opkomt, koude kleuren in het gebouw worden geprojecteerd. Als de zon draait, draaien de kleuren mee. In de avond baadt het ontwerp in oranje of rode tinten.”
Ben je geboeid door techniek en innovatie?
Kies voor een opleiding in de Ingenieurswetenschappen aan de VUB en word een maker, innovator, maar vooral ook een echte probleemoplosser.