VUB-student Mauro Michielsen jongste senator ooit

Politiek is bij toeval op zijn pad gekomen, beweert Mauro. “Ik heb nooit grote ambities in die richting gehad, maar ik wil nu eenmaal dingen die fout lopen verbeteren. Dat begon op heel kleine schaal, in leerlingenraden op school. Als voorzitter van de Scholierenkoepel kwam ik voor het eerst met de politiek in contact. In 2020, in volle coronaperiode, ging het veel over de leerachterstand van jongeren. Ik zat met de minister van Onderwijs aan tafel om jongeren te vertegenwoordigen en hun welzijn te beschermen. Ik heb ook een theatervoorstelling gemaakt en columns geschreven in de krant. Allemaal over thema's waar mijn generatie van wakker ligt. Een van de partijen die me benaderde was Vooruit met de vraag om op de Europese lijst te staan. Ik heb even getwijfeld of ik niet meer kon betekenen in het middenveld dan in de politiek. Tegelijk verkondigde ik overal dat jongeren niet gerepresenteerd worden in de politiek. Ik kon dus moeilijk weigeren.” Mauro ging in Leuven op de lijst staan en werd direct verkozen in de gemeenteraad.  

“De huisbezoeken die ik samen met Katia in Vlaams-Brabant deed, waren heel waardevol voor mij. We denken te vaak, ook aan de VUB, dat we de wereld kennen en alles weten. Maar door deur aan deur met mensen te praten, merkte ik in wat voor bubbel we vaak leven.” 

Hoe verzeilt een professor in de communicatiewetenschappen in de politiek? 
Katia: “Bij mij was het een late roeping. Ik heb tijdens en na mijn studies aan de VUB lang in Brussel gewoond. Ik zocht er vergeefs naar een woning waarop mijn vader, een metselaar, besloot er dan maar een voor mij en mijn echtgenoot te bouwen in Liedekerke. Ik keerde dus terug naar mijn roots en het begon te kriebelen. In 2006 waren er lokale verkiezingen en ik raakte verkozen in de gemeenteraad. Mijn grootmoeder was de allereerste vrouwelijke verkozene in het OCMW van Liedekerke en ze heeft nog mee campagne gevoerd voor mij. In 2014 had ik inmiddels al acht campagnes achter de rug en raakte ik nationaal verkozen in de Senaat.” 

Tussen 2022 en 2025 was je even weg uit de Senaat? 
Katia: “Toen ik schepen werd in mijn gemeente, moest ik ontslag nemen uit de Senaat, want je mag niet tegelijk deelstaatsenator zijn en een lokaal uitvoerend mandaat bekleden. Mauro is gecoöpteerd senator (niet rechtstreeks verkozen, maar aangewezen door al verkozen deelstaatsenatoren, red.) en kan daarom wel zijn zetel met die in de Leuvense gemeenteraad combineren.” 

Mauro: “Bij Vooruit hadden we in eerste instantie het idee dat niemand coöpteren al een stapje dichter bij de afschaffing van de Senaat zou zijn. Maar uiteindelijk blijkt die plek toch noodzakelijk om een tweederdemeerderheid te vinden om de grondwet te kunnen wijzigen. De afschaffing staat in het regeerakkoord en Vooruit pleit er al jaren voor. Sinds de laatste staatshervorming in 2014 worden leden van de Senaat ook niet meer democratisch verkozen. Ik denk dat heel wat mensen het gevoel hebben dat de Senaat heel ver van hen staat en geen bepalende invloed meer heeft. Het echte politieke debat vindt hier niet meer plaats. Mijn missie hier is om ervoor te zorgen dat de Senaat ook effectief wordt afgeschaft. En mensen verwachten dat politici zich aan hun woord houden.”   

Vergeef me de vergelijking maar op weg hierheen dacht ik aan Nigel Farage, die jarenlang in het Europees parlement zetelde met als doel de EU te ontmantelen.  
Mauro: “Dat is niet de meest eervolle vergelijking (lacht). Maar het is voor mij inderdaad heel dubbel. Ik zit hier met een duidelijke reden: de Senaat afschaffen.”  

Maar nu je hier toch bent, kun je toch ook andere dingen doen? 
Katia: “Zolang de Senaat bestaat moeten we dat ook doen en zolang blijf ik senator. We tackelen belangrijke thema’s die niet sexy zijn, maar wel diepgaand. Het eerste informatierapport rond AI heb ik gemaakt in 2018, op een moment dat bijna niemand wist wat het was. In de Senaat kunnen we over zaken debatteren die de waan van de dag overstijgen, wat in de Kamer of het Vlaams parlement niet altijd het geval is. Het komt er dan wel op aan om al die mooie rapporten niet te laten liggen en dat parlementsleden er in hun eigen parlementen mee aan de slag gaan.” 

Ga je door de afschaffing van een van oudsher belangrijk instituut het vertrouwen van de bevolking terugwinnen? 
Mauro: “Het klopt dat de Senaat in het verleden een waardevolle rol speelde. De controlerende functie van de Kamer en de grondwettelijke toets was dan ook heel belangrijk. Maar op dit moment stel ik enkel vast dat de functie van de Senaat louter symbolisch is. De grondwettelijke controle bijvoorbeeld, zit voor een deel bij de rechterlijke macht, bij het Grondwettelijk Hof. België is een complex land met veel parlementen en laten we er nu op durven besparen. In budgettair uitdagende tijden waarin we alles doen om de rekeningen op orde te krijgen, is kritisch voor onszelf zijn het minste wat wij kunnen doen.” 

Maak je door te zeggen dat de Senaat geen functie meer heeft, er geen gemakkelijk slachtoffer van? 
Katia: “Die perceptie is ontstaan toen in 2014 de bevoegdheden werden ontmanteld en het aantal senatoren tot 60 werd teruggebracht. In de publieke opinie krijg je het beeld van geldverslindende machine en nutteloos instituut niet meer weg. Maar we moeten uiteraard doen wat we beloofd hebben en dat is de Senaat afschaffen” 

Mauro: "De afschaffing mag geen eindpunt zijn, maar een kans om onze democratie anders en beter te organiseren. Jongeren haken af omdat ze zich niet gehoord voelen. Dan moeten wij onze manier van werken veranderen." 

Katia: “Dat zal een tweede fase zijn, want zoals gezegd: het wantrouwen ten opzichte van politici is groot. Zoals dat ook tegenover de pers en de overheid in het algemeen het geval is. Daarin zie ik voor de Senaat nog een rol weggelegd. We hebben tijdens de vorige legislatuur een heel mooi rapport gemaakt, samen met David Van Reybroeck, over de vernieuwing van de democratie, waaronder de mogelijkheden van burgerparticipatie.” 

“Nu heerst de perceptie dat de politiek niet naar de mensen luistert. Wanneer je hen zelf aan politiek laat doen, dan neem je een deel van die perceptie weg”

- Mauro Michielsen
 

Hoe zie je dat? 
Katia: “Een van de pistes is om na de afschaffing van de Senaat de democratie te versterken, door bijvoorbeeld in te zetten op burgerparticipatie in een gemengde vorm, samen met bijvoorbeeld parlementsleden. Of zoals Macron in Frankrijk deed, die bracht rond thema’s als klimaattransitie en euthanasie ook gelote burgerraden bijeen die dan adviezen gaven.” 

Gaan gelote mensen dan wel de democratie versterken? 
Katia: “Daar moet natuurlijk een sterke methodologie aan voorafgaan om die burgers goed te informeren en ervoor te zorgen dat ze de bevolking wel degelijk representeren. Je ziet dat in veel steden en gemeenten al gebeuren.” 

Maar wie gaat die gelote burgers dan informeren? Als de politici dat doen, dan is er toch niet veel verschil met hoe onze democratie nu werkt? 
Katia: “Zoals gezegd: de methodiek moet vooraf goed vastgelegd worden. Ik ben ervan overtuigd dat zodra de bevolking aan het politieke proces kan deelnemen, ze zal beseffen hoe moeilijk het is om een compromis te bereiken.” 

Het eindresultaat zal dus ook weer de consensus zijn. Niets mis mee, maar zit de ontevreden burger daarop te wachten? Die wil zijn zin krijgen. 
Mauro: “Dat kan zijn, maar nu heerst de perceptie dat de politiek niet naar de mensen luistert. Wanneer je hen zelf aan politiek laat doen, dan neem je een deel van die perceptie weg en kan ik me voorstellen dat het draagvlak bij de bevolking groter wordt.” 

Katia: “Op dat moment worden die burgers ook ambassadeurs. Het is een manier om het vertrouwen te herwinnen.” 

Je zit ook in de Leuvense gemeenteraad. Dichter bij de bevolking kun je als politicus toch niet komen? 
Mauro: “Je bent sowieso niets op een hoger politiek niveau als je niet weet hoe het lokaal functioneert. Daar krijg je de zorgen van mensen rechtstreeks op je bord. Dat gaat soms over ogenschijnlijk banale zaken als straatverlichting, maar het zijn wel zaken waar ze wakker van liggen. Gemeentepolitiek is dan ook heel belangrijk om te blijven doen.” 

“Mijn academische expertises lopen gelijk aan mijn politieke. Daardoor ben ik geloofwaardig wanneer ik ministers interpelleer”

- Katia Segers 
 

Heeft jouw werk als professor je politiek werk beïnvloed, en omgekeerd? 
Katia: “Absoluut. Hoewel ik daar altijd heel voorzichtig mee ben. Zo zal ik nooit politieke uitspraken doen tijdens mijn lessen. Mijn blik is veel ruimer dan alleen de puur academische. Dat is een enorme verrijking. Ik kan de ervaring van de politieke debatten meebrengen. Mijn academische expertises lopen gelijk aan mijn politieke. Dat maakt dat ik geloofwaardig ben wanneer ik ministers interpelleer.” 

Voor jou is het allemaal nieuw, je zit ook in de derde bachelor sociologie. Ambieer jij een academische carrière? 
Mauro: “Nee. Ik vind de theoretische achtergrond absoluut noodzakelijk. Maar ik ben een persoon die daar dan ook mee aan de slag wil gaan. Als politicus heb je nooit de absolute waarheid in pacht. Je moet dus vooral blijven leren, dat blijf ik dan ook doen. Ik vind het boeiend om die concepten mee te nemen buiten de aula. Maar politiek is mensenwerk. En mensen zijn vaak niet in theorie te vatten. Als politicus moet dus je die concepten durven loslaten."