Tijdens palliatieve sedatie schatten zorgverleners in of de (onbewuste) patiĆ«nt zich comfortabel voelt. Dit gebeurt door te kijken of de patiĆ«nt tekenen van pijn vertoont (klinische observatie). Uit nieuw doctoraatsonderzoek, dat dr. Stefaan Six aan de VUB en ULiĆØge uitvoerde, blijkt nu dat de observationele inschattingen van bewustzijn en pijn niet altijd overeenstemmen met neurofysiologische indicatoren daarvan. Het lijden van de patiĆ«nt kan hierdoor onopgemerkt of ondergewaardeerd blijven. Hij toont verder aanĀ  dat monitoring toestellen de klinische inschatting kunnen verbeteren.Ā Dr. Six: ā€œDe studie toont aan dat klinische inschattingen van diepte van sedatie en mogelijke aanwezigheid van pijn kunnen verbeterd worden door monitoring toestellen te gebruiken tijdens palliatieve sedatie. De studie wees ook uit dat alle betrokkenen het gebruik van zulke monitors aanvaardvaar vinden. We moeten dus nadenken over hoe we dit kunnen implementeren in de zorg.ā€ De resultaten van het onderzoek werden gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschriftĀ Pain and Therapy.

De gouden standaard voor het opsporen van pijn en discomfort is zelfrapportage door de patiƫnt. Echter, in het geval van continue palliatieve sedatie zijn patiƫnten niet meer in staat om te communiceren. Nu zijn er ook voor niet-communicatieve patiƫnten observatieschalen ontwikkeld, gebaseerd op gevolgtrekkingen uit de motorische responsiviteit van patiƫnten. Het probleem is dat deze schalen niet-responsiviteit gelijkstellen aan niet-bewust zijn. Maar een patiƫnt kan niet reageren en toch bewust zijn en pijn ervaren.

Hoewel er al verschillende pogingen zijn gedaan om deze observatieschalen te verbeteren, blijft het grootste probleem in deze setting onopgelost want (deels) gerelateerd aan de medicatie die voor palliatieve sedatie wordt gebruikt. Dergelijke medicatie heeft namelijk invloed op de motorische responsiviteit.

In de studie van dr. Six, een samenwerking tussen de Mental Health and Wellbeing Research Group van de Vrije Universiteit Brussel (promotor prof. Reginald Deschepper, co-promotor prof. Johan Bilsen) en de COMA Science group van de UniversitĆ© de LiĆØge (promotor prof. Steven Laureys), werd daarom gekeken naar hoe de klinische inschattingen van hulpverleners overeenkwamen met de beoordeling van twee monitoring toestellen die o.a. bij operaties gebruikt worden.

De gebruikte monitors waren de Neurosense monitor en de Analgesie Nociceptie Index monitor (ANI). De Neurosense geeft weer hoe diep de persoon gesedeerd is. De ANI-monitor geeft een indicatie van mogelijke pijn. Deze monitor kan ook een mogelijke overdosering van de pijnmedicatie detecteren. In een groep van 12 patiĆ«nten werden in totaal 108 beoordelingen in detail bestudeerd. Daarnaast werden door de onderzoeker ook beoordelingen gemaakt met een viertal ā€œklassiekeā€ observatieschalen.

De studieresultaten tonen aan dat er weinig overeenstemming blijkt te zijn tussen de subjectieve klinische inschattingen van de zorgverleners en de objectieve inschattingen van de monitors.Ā Dr. Six: ā€œEĆ©n van de meest opvallende bevindingen was dat wanneer er volgens de monitor toch nog sprake was van mogelijk bewustzijn, dit door de zorgverleners slechts in 24% van de gevallen werd herkend en dus in ongeveer drie vierde van de gevallen werd gemist.ā€

Er bleek eveneens weinig samenhang tussen klassieke observatieschalen en monitoringwaarden.

Daarnaast werden ook artsen, verpleegkundigen en familieleden geĆÆnterviewd die hadden deelgenomen aan de studie met de monitors. Hieruit bleek dat dergelijke objectieve monitoring haalbaar en aanvaardbaar was voor alle betrokkenen en het gebruik als een meerwaarde werd beschouwd. De bevindingen uit deze interviews werden eerder dit jaar gepubliceerd in het kwaliteitstijdschriftĀ Journal of Pain and Symptom ManagementĀ