Wij tegen zij

Jongerentaal dient om het groepsgevoel tussen vrienden te versterken. Een vriendengroep ontwikkelt vaak een eigen taaltje met specifieke woorden die alleen andere vrienden van de groep begrijpen. Dat zorgt voor een gevoel van verbondenheid: wie de woorden kent, hoort erbij.

Jongerentaal werkt ook omgekeerd. Het taaltje dient om buitenstaanders, zoals ouders, leerkrachten of andere klasgenoten, een beetje op afstand te houden. Die mensen kennen de betekenis van de speciale woorden niet, waardoor ze er niet bij horen. Jongerentaal zorgt met andere woorden voor wij (de vriendengroep) tegen zij (buitenstaanders).

Jongeren gebruiken een schakelaar

Veel mensen denken dat jongerentaal de taal is die jongeren spreken. Dat is niet helemaal waar: die uitleg is een beetje te eenvoudig. Jongeren gebruiken namelijk niet altijd jongerentaal. Ze stemmen hun taalgebruik af op hun gesprekspartner, net zoals een schakelaar. Zo weten ze heel goed wanneer ze jongerentaal kunnen gebruiken: met vrienden zetten ze de schakelaar aan. Jongeren weten ook goed wanneer ze geen jongerentaal moeten gebruiken: met leerkrachten of ouders gaat de schakelaar uit. Een juistere uitleg zou dus zijn: ‘jongerentaal is de taal die jongeren met hun dichte vrienden spreken’.

Jongerentaal verandert razendsnel

Hierboven las je dat jongerentaal dient om de vriendengroep te versterken en buitenstaanders op een afstandje te houden. Toch nemen die buitenstaanders soms ook jongerentaalwoorden over. Misschien heb je je ouders al eens oh my god of crazy horen zeggen? Vond je dat cringe? Wanneer ouders of leerkrachten een jongerentaalwoord overnemen, vinden jongeren dat woord niet meer zo cool. Iedereen kent dan de betekenis. De jongeren gaan dan op zoek naar een nieuw jongerentaalwoord: een woord dat buitenstaanders nog niet kennen. Dat zorgt ervoor dat jongerentaal razendsnel verandert.

Er is niet één jongerentaal

Jongerentaal is de taal die jongeren met hun vrienden spreken. En die is overal anders. De jongerentaal die tieners hier met hun vrienden spreken, verschilt van tieners in pakweg Congo, Japan of Amerika. En zelfs jongeren in Antwerpen gebruiken andere termen dan tieners aan de kust of in Limburg. Toch zijn er enkele gemeenschappelijke kenmerken, zoals Engelse woorden, versterkers, evaluatief taalgebruik en informele taal. De jongerentaal die jij met je vrienden spreekt, is heel anders dan de jongerentaal die tieners in Congo, Japan of Amerika met elkaar spreken. De jongerentaal van jongeren in Antwerpen is ook heel anders dan die van jongeren aan de kust of in Limburg. Toch zijn er een aantal kenmerken die in de meeste jongerentalen aanwezig zijn: Engelse woorden, versterkers, evaluatief taalgebruik en informele taal.

Bijdragen aan echt onderzoek

In het nieuwe doeboek Expeditie Jongerentaal kruipen tieners niet alleen in de huid van een echte taalwetenschapper, ze worden er ook écht een. De jonge expeditieleden kunnen namelijk hun resultaten doorsturen naar de Vrije Universiteit Brussel, waar het gebruikt zal worden voor wetenschappelijk taalonderzoek.

In Expeditie jongerentaal gaan jongeren van 10 tot 16 jaar op expeditie op vier onderzoekslocaties, van keuken tot woonkamer en van buiten het huis tot online in de internetwereld. Het doeboek is nu beschikbaar bij Acco en werd uitgegeven ten voordele van AWEL.