(Click here to read English)

Vanaf 30 september is de app Coronalert beschikbaar in België en ook de VUB moedigt aan om die te downloaden. De gratis app is een hulpmiddel bij contact tracing en helpt zo de verspreiding van het virus te vertragen. De app waarschuwt wie in nauw contact stond met iemand die positief testte en adviseert ook over wat je moet doen om jezelf en anderen te beschermen. Maar hoe zit het met de privacy, in tijden waar iedereen digitaal naar persoonlijke gegevens zit te hengelen? We vroegen het aan VUB-professor Rosamunde Van Brakel die de sinds maart 2020 opgerichte leerstoel Chair in Surveillance Studies bekleedt. 

Je wordt zo’n beetje beschouwd als onze ambassadrice van de app.

Zo zou ik mijzelf niet willen noemen, maar ik ben wel lid van een werkgroep die rond de app werkte. Bart Preneel, professor aan de KU Leuven, is eigenlijk de echte ambassadeur. Hij lanceerde het voorstel voor dit type app bij de overheid en stelde een werkgroep met experts van verschillende universiteiten samen. Ik gaf daaraan adviezen en organiseerde een publieke consultatie waarbij we online feedback vroegen over het privacy statement en over de technische en sociale elementen rond de app. Bedoeling was om op een democratische manier te werken bij de totstandkoming van deze corona-app. Publiek en experts buiten de werkgroep en de overheid om kregen zo ook hun zegje. Er kwam veel feedback op het privacy statement, die meteen meegenomen werd in de nieuwe versie.”

Wanneer het over privacy gaat komen we op jouw vakgebied?

“Ten dele wel. Ik ben geen privacy jurist, ik ben criminologe en ik kijk naar de sociale en ethische impact van nieuwe technologieën. Privacy is een onderdeel van het brede gamma aan impact die nieuwe technologieën kunnen hebben op de samenleving.”

In hoeverre moeten wij ons zorgen maken over de privacy bij het gebruik van de app?

“De app is ontwikkeld met het idee zo privacy vriendelijk mogelijk te zijn. Professor Preneel is een grote naam op het gebied van de cryptografie en in technologische oplossingen met betrekking tot privacy. Hij was betrokken bij de ontwikkeling van een technisch protocol, DP3T. Dat is een samenwerking tussen computerspecialisten en cryptografiespecialisten in Europa. Bij de ontwikkeling van dat protocol stonden privacy en veiligheid centraal. Een van de voornaamste privacywaarborgen is dat de app gedecentraliseerd is. Dat wil zeggen dat er geen data worden bijgehouden in een centrale database van de overheid. De pseudo-anonieme data die er zijn, zitten in je telefoon en gaan daar niet uit. De app is er zolang de pandemie er is. Daarna is die niet meer bruikbaar.

Een tweede reden waarom de app privacy vriendelijk is, is dat er geen persoonlijke data worden verzameld, je locatie wordt ook niet bijgehouden. Als je de app hebt geïnstalleerd en een andere persoon met deze app die je tegenkomt in eenzelfde ruimte test positief, dan kan deze persoon dat ingeven. Daarop krijgen alle andere mensen die in contact geweest zijn een signaal op hun telefoon met deze melding. De signalen worden via bluetooth gegeven. Meer doet de app eigenlijk niet. Tenslotte is de app volledig vrijwillig en kan je er voor kiezen om op elk moment de app en je gegevens binnen de app te verwijderen.

Werd de app niet gebouwd op wat zowel Apple als Google ook al ontwikkeld hadden?

“Ten dele, het DP3T protocol was al ontwikkeld in Europa, door een consortium van Europese onderzoekers voordat Apple en Google hun oplossing voorstelden.  Maar om een wijdverspreid gebruik te garanderen was het wel nodig om samen te werken met Apple en Google en wordt er in de app gebruik gemaakt van het Exposure Notification System van Apple en Google.”

Waarom kunnen Apple en Google privacy niet garanderen?

“Ze zeggen dat ze dat wel doen en in het geval van Apple geloof ik dat ook wel, privacy is onderdeel van hun businessmodel. Dat van Google is een heel ander model. Tegen hen lopen verschillende rechtszaken in Europa omdat zij zich niet houden aan de databeschermingswetgeving in Europa. Bij het Androidsysteem moet je ook jouw locatie aanzetten om de app te kunnen gebruiken. Je kan overigens een app nooit honderd procent veilig maken, geen enkele app is dat. De overheden in Europa hebben weinig controle over wat die bedrijven doen. Dit gaat wel in de gaten gehouden worden door een onafhankelijke toezichtcommissie, die zoveel mogelijk zal waarborgen dat de privacy van burgers beschermd wordt.”

De betaversie van de coronalert app werd door tienduizend mensen getest, de officiële app wordt gelanceerd op 30 september. Download de app vanaf dan gratis en anoniem via coronalert.be.